Làm thế nào để trẻ không 'ngại' về với ông bà dịp nghỉ hè?

Việc trẻ ít được gặp gỡ ông bà trong những năm đầu đời khiến quá trình xây dựng mối quan hệ gần gũi trở nên khó khăn hơn. Ảnh minh họa

Cha mẹ chính là cầu nối giúp con hiểu rằng mỗi gia đình đều có cách sống riêng và những ngày ở bên ông bà là cơ hội để vun đắp tình thân giữa các thế hệ.

Sự khác biệt giữa hai mái nhà

Không phải đứa trẻ nào cũng dễ dàng thích nghi với sự khác biệt trong nếp sống, cách ứng xử hay các quy tắc giữa nhà mình và nhà ông bà. Câu chuyện của cậu bé Sam tại Mỹ là một ví dụ điển hình cho những băn khoăn mà nhiều gia đình đang gặp phải.

Không giống như ông bà nội của Sam, những người luôn hiện diện trong cuộc sống hằng tuần của cậu, ông bà ngoại sống cách gia đình hai múi giờ. Sam chỉ gặp ông bà vào dịp hè hoặc những kỳ nghỉ học, ở nơi cậu gọi là “quê hương”. Khi mẹ hỏi cậu muốn mang theo gì trong chuyến thăm mùa Hè năm nay, Sam lập tức hỏi liệu chiếc “máy tính bảng” của mình có được mang theo hay không. “Tại sao không?”, mẹ cậu hỏi, linh cảm rằng đằng sau câu hỏi ấy còn có điều gì khác.

“Bà không thích con chơi thiết bị điện tử. Luật của bà nghiêm khắc hơn”, Sam trả lời. Rồi cậu tiếp tục: “Tại sao con không đến nhà ông bà nội?”. Câu hỏi khiến mẹ Sam bất ngờ. Mẹ cậu giải thích rằng, Sam và ông bà nội thân thiết hơn vì họ đã ở bên cậu ngay từ khi mới chào đời, trong khi ông bà ngoại chưa có nhiều cơ hội gắn bó vào thời điểm đó. “Vì vậy, chúng ta đã đợi đến khi con lớn hơn và tất cả mọi người đã biết về nhau nhiều hơn. Đó là lý do tại sao chúng ta đến đó vào mùa Hè”.

Sau một lúc suy nghĩ, Sam đáp: “Được rồi, con muốn đi, nhưng con hy vọng con sẽ thích”. Câu trả lời ngắn gọn ấy phản ánh tâm lý của không ít trẻ nhỏ khi phải làm quen với một môi trường sinh hoạt khác, dù đó là nhà của chính ông bà mình.

Các chuyên gia cho rằng cha mẹ hoàn toàn có thể giúp trẻ thích nghi với môi trường sống của ông bà bằng một số sự chuẩn bị đơn giản. Ảnh minh họa.

Khoảng cách trong mối quan hệ

Đó là tình thế khó xử mà nhiều gia đình gặp phải khi ông bà nội và ông bà ngoại không có cơ hội tiếp xúc bình đẳng với cháu. Sự khác biệt này không phải lỗi của trẻ hay của ông bà. Tuy nhiên, việc ít được gặp gỡ trong những năm đầu đời của trẻ khiến quá trình xây dựng mối quan hệ gần gũi trở nên khó khăn hơn.

Theo các chuyên gia, bộ não của trẻ phát triển mạnh mẽ trong những năm đầu đời và đặc biệt hưởng lợi từ những tương tác thường xuyên với người thân. Chính những lần cùng chơi, cùng ăn, cùng trò chuyện hay đơn giản là những cái ôm mỗi ngày sẽ dần tạo nên cảm giác gắn bó sâu sắc. Khi không có những trải nghiệm ấy, các ông bà ít có cơ hội gặp cháu sẽ dễ rơi vào thế bất lợi. Khoảng cách về địa lý đôi khi kéo theo khoảng cách trong cách hiểu nhau. Từ đó, khiến những khác biệt giữa các thế hệ về kỷ luật, cách nuông chiều, sự tôn trọng hay việc sử dụng thiết bị điện tử trở nên rõ rệt hơn.

Điều đó không có nghĩa những mối quan hệ này không thể trở nên thân thiết. Ngược lại, nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng, mỗi lần gặp gỡ đều có thể trở thành cơ hội để xây dựng sự kết nối lâu dài.

Khác biệt khó tránh

Phong cách nuôi dạy con đã thay đổi đáng kể chỉ trong vài thập kỷ. Nhiều ông bà lớn lên trong bối cảnh đề cao sự ngoan ngoãn, lễ phép và biết nghe lời. Trong khi đó, thế hệ cha mẹ ngày nay thường hướng đến việc nuôi dạy những đứa trẻ có lòng tự trọng cao, biết suy nghĩ độc lập và trở thành người trưởng thành biết yêu thương, có năng lực.

Sự khác biệt ấy đôi khi khiến cả hai thế hệ khó tìm được tiếng nói chung. Mạng xã hội cũng góp phần làm khoảng cách này lớn hơn khi mỗi thế hệ đều dễ dàng tiếp cận những quan điểm nuôi dạy con khác nhau. Vì vậy, điều quan trọng hơn bao giờ hết là cha mẹ và ông bà cùng trao đổi, lắng nghe và hỗ trợ nhau thay vì đánh giá hay phán xét cách làm của người còn lại.

Các chuyên gia cho rằng cha mẹ hoàn toàn có thể giúp trẻ thích nghi với môi trường sống của ông bà bằng một số sự chuẩn bị đơn giản. Nếu những “quy tắc”, như cách Sam gọi, chủ yếu liên quan đến việc giữ gìn nhà cửa hoặc nề nếp sinh hoạt, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ từ trước cách tự quản lý đồ dùng, dọn dẹp sau khi chơi và chủ động giúp ông bà những việc nhỏ trong gia đình.

Đây không phải là yêu cầu quá sức đối với trẻ. Ngược lại, đó còn là cơ hội để trẻ học cách tôn trọng những phong cách sống khác nhau của những người mình yêu thương. Ngay từ khoảng ba tuổi, trẻ đã có thể hiểu rằng mỗi nơi đều có những quy tắc riêng và mình cần điều chỉnh hành vi cho phù hợp.

Cha mẹ cũng nên chuẩn bị cho trẻ về sự khác biệt trong lịch sinh hoạt. Giờ đi ngủ, giờ thức dậy hay các thói quen hằng ngày ở nhà ông bà có thể không giống ở nhà mình. Trong gia đình của Sam, bố mẹ đã cùng ông bà tìm cách sắp xếp không gian để những người ngủ sớm và người thức khuya không ảnh hưởng đến nhau.

Nếu việc sống chung trong thời gian dài tạo ra quá nhiều căng thẳng, cha mẹ cũng có thể cân nhắc ở gần nhà ông bà thay vì ở cùng. Những buổi gặp gỡ khi trẻ đã thức dậy, chuẩn bị sẵn sàng cho một ngày mới và háo hức gặp ông bà thường mang lại trải nghiệm tích cực hơn là những thời điểm trẻ đang mệt mỏi hoặc lo lắng vì các quy tắc mới.

Theo Psychology Today