Lần đầu tiên thực hiện thành công nắn chỉnh vẹo cột sống không ghép xương tại Việt Nam

Thông tin từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, mới đây, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Cột sống của Bệnh viện đã thực hiện thành công ca phẫu thuật nắn chỉnh vẹo cột sống không ghép xương (VBT) lần đầu tiên tại Việt Nam.

Bệnh nhân là một bé gái sinh năm 2014 (ở Bắc Ninh) tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh. Thời gian gần đây, gia đình nhận thấy hai vai con không cân xứng, thân mình biến dạng, dáng đi mất cân bằng và tình trạng cong vẹo cột sống ngày càng rõ rệt. 

Phim chụp Xquang hình trước và sau phẫu thuật nắn chỉnh cong vẹo cột sống không ghép xương VBT. Ảnh: BVCC. 

Qua thăm khám và chụp X-quang, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị vẹo cột sống ngực thắt lưng với góc Cobb từ T7 đến L2 lên tới 48°, một mức độ biến dạng đáng kể, có nguy cơ tiếp tục tiến triển và đã có chỉ định xem xét điều trị phẫu thuật.

Sau khi đánh giá toàn diện, Đại tá TS.BS Phan Trọng Hậu – Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện TWQĐ 108 nhận thấy bệnh nhân đang ở giai đoạn trưởng thành xương Sanders 5, vẫn còn khả năng tăng trưởng nhất định. 

Với đặc điểm đường cong và mức độ trưởng thành xương của bệnh nhân, các bác sĩ đã cân nhắc lựa chọn phương pháp chỉnh cong vẹo cột sống bằng kỹ thuật nắn chỉnh cột sống không ghép xương. Sau khi được tư vấn kỹ về lợi ích, nguy cơ và khả năng theo dõi lâu dài, gia đình đã tin tưởng lựa chọn phương pháp phẫu thuật này.

Chỉnh vẹo gần 80% ngay sau phẫu thuật

Sau quá trình chuẩn bị và lập kế hoạch kỹ lưỡng, ê-kíp do Đại tá TS.BS Phan Trọng Hậu thực hiện đã tiến hành phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống bằng kỹ thuật VBT cho bệnh nhân.

Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao trong quá trình đặt vít vào thân đốt sống, kiểm soát lực căng dây và xác định mức độ chỉnh hình phù hợp. Phẫu thuật viên cũng phải cân nhắc khả năng tăng trưởng còn lại của bệnh nhân để hạn chế nguy cơ chỉnh quá mức. 

Các bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân trước khi ra viện. Ảnh: BVCC. 

Ca phẫu thuật diễn ra thành công, đạt được kết quả chỉnh hình bước đầu rất khả quan. Góc Cobb T7–L2 giảm từ 48° trước mổ xuống còn khoảng 10° sau mổ, tương đương mức chỉnh vẹo gần 80%. Trục cột sống được cải thiện rõ rệt, hình thể thân mình trở nên cân đối hơn.

Điểm đặc biệt là kết quả này đạt được mà không cần ghép xương hàn khớp, qua đó bảo tồn khả năng vận động tại các tầng cột sống được can thiệp.

Với mức độ trưởng thành xương Sanders 5, bệnh nhân vẫn còn tiềm năng tăng trưởng nhất định. Các bác sĩ kỳ vọng sự phát triển còn lại có thể đóng góp vào quá trình điều chỉnh đường cong. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ về góc Cobb, sự trưởng thành xương, tình trạng dây chằng và nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh.

Theo Đại tá TS.BS Phan Trọng Hậu, trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, các bác sĩ thường sử dụng hệ thống vít và thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng, kết hợp ghép xương hàn khớp nhằm duy trì kết quả lâu dài. Tuy nhiên, các đoạn cột sống được hàn xương sẽ mất khả năng vận động tương đối giữa các đốt sống.

Khác với phương pháp trên, kỹ thuật chỉnh cột sống bằng dây (Vertebral Body Tethering - VBT) sử dụng các vít đặt vào thân đốt sống ở phía lồi của đường cong, kết nối bằng dây chằng nhân tạo có độ bền cao. Thông qua việc điều chỉnh lực căng dây, phẫu thuật viên có thể nắn chỉnh đường cong ngay trong quá trình phẫu thuật.

Kỹ thuật này còn tận dụng nguyên lý điều biến tăng trưởng của cột sống. Lực nén tương đối ở phía lồi có thể làm chậm sự phát triển tại phía này, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển, từ đó góp phần điều chỉnh thêm biến dạng trong quá trình trẻ trưởng thành. Ưu điểm nổi bật của VBT là không cần ghép xương hàn khớp, bảo tồn vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp và tạo điều kiện cho trẻ tiếp tục phát triển tự nhiên. 

Theo các bác sĩ, bệnh lý vẹo cột sống rất phức tạp và thường không rõ nguyên nhân. Các tổn thương thường là các rối loạn cấu trúc giải phẫu, dị tật của thân đốt sống, dị dạng bẩm sinh... Cột sống gồm các đốt sống liên kết với nhau, trong đốt sống có hệ thống dây thần kinh để chỉ đạo hoạt động cơ thể. 

Thành công của ca phẫu thuật không chỉ là sự cải thiện đáng kể về góc vẹo trên phim X-quang, mà còn là cơ hội bảo tồn vận động và tạo điều kiện để bệnh nhi tiếp tục phát triển với cột sống linh hoạt hơn. 

Việc triển khai thành công ca phẫu thuật VBT đầu tiên tại Việt Nam đánh dấu một bước tiến trong ứng dụng các kỹ thuật điều trị biến dạng cột sống tiên tiến tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời mở ra thêm một hướng điều trị hiện đại cho trẻ em mắc vẹo cột sống vô căn, đặc biệt ở những bệnh nhân còn khả năng tăng trưởng.