Làn sóng cấm trẻ em dùng mạng xã hội chưa dừng lại

Khán giả dùng điện thoại quay phim trong một concert tại Toronto (Canada). Ảnh: Reuters.

Chính phủ Canada vừa đề xuất dự luật an toàn kỹ thuật số mới, cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng các mạng xã hội (MXH) như Facebook, TikTok hay Instagram. Một cơ quan mang tên Ủy ban An toàn Kỹ thuật số sẽ được thành lập để quản lý các biện pháp này.

Đề xuất mang tên Đạo luật An toàn MXH, do Bộ Văn hóa & Bản sắc Canada đệ trình. Dự luật cần được Hạ viện và Thượng viện nước này thông qua trước khi có hiệu lực.

"Ngày càng nhiều trẻ em phải chịu lo lắng, trầm cảm, tự làm hại bản thân và bị bóc lột. Để giữ an toàn cho con em, chúng ta phải đảm bảo luật pháp bắt kịp công nghệ", Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết.

Chính sách linh hoạt

Marc Miller, Bộ trưởng Văn hóa & Bản sắc Canada, nhấn mạnh rằng không thể xem nhẹ sự an toàn của trẻ em.

"Chúng ta cần có biện pháp bảo vệ cơ bản, giúp mọi trẻ em trên đất nước an toàn trong những nền tảng mà chúng sử dụng mỗi ngày", ông Miller khẳng định.

Trả lời báo chí, đại diện chính phủ Canada cho biết một số website sẽ được miễn trừ nếu đáp ứng tiêu chuẩn an toàn do cơ quan quản lý định nghĩa. Nền tảng chứa nội dung khiêu dâm không được miễn trừ. Giới hạn độ tuổi cũng sẽ không áp dụng cho chatbot AI hoặc các nền tảng trò chơi như Roblox.

Theo đại diện chính phủ Canada, rủi ro khi dùng chatbot với người trẻ chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng như MXH, dù mối lo ngại đang hiện hữu sau vụ xả súng hàng loạt tại Tumbler Ridge, British Columbia hồi tháng 2. Nghi phạm 18 tuổi đã thảo luận về súng đạn trên ChatGPT nhiều tháng trước khi tấn công.

Sau khi thành lập, Ủy ban An toàn Kỹ thuật số Canada sẽ chịu trách nhiệm soạn thảo tiêu chuẩn mà các nền tảng phải tuân thủ để được miễn trừ khỏi lệnh cấm.

Tuy nhiên, cơ quan này dự kiến chỉ thành lập khoảng 18 tháng sau khi dự luật được thông qua thành luật. Điều đó đồng nghĩa các nền tảng MXH có thể tạm thời mất lượng lớn người dùng trẻ mà không có lựa chọn khác.

Marc Miller, Bộ trưởng Văn hóa & Bản sắc Canada. Ảnh: Bloomberg.

Nói về việc không cấm tuyệt đối, ông Miller dẫn quan điểm từ chính phủ rằng doanh nghiệp có thể thiết kế nền tảng để đảm bảo an toàn.

Một quan chức cho biết các MXH nhỏ hơn cũng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của luật. Cơ quan quản lý sẽ xác định ngưỡng quy mô tối thiểu và đặt ra tiêu chí phù hợp.

Các công ty không tuân thủ quy định có thể bị phạt tối đa 3% doanh thu toàn cầu, hoặc 7 triệu USD tùy mức nào lớn hơn. Snapchat chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Trong khi đó, Meta cho rằng lệnh cấm có thể "phản tác dụng".

Theo WSJ, dự luật cũng có thể làm căng thẳng thêm quan hệ giữa Canada và Mỹ. Trước đó, Mỹ coi một số quy định hoặc dự luật của Canada trong lĩnh vực kỹ thuật số có thể cản trở thương mại.

Chính phủ của ông Carney gần đây đã rút lại kế hoạch buộc các công ty như Netflix phải đóng góp tài chính lớn hơn cho sản phẩm phim và truyền hình Canada.

Khi được hỏi có lo lắng về khả năng bị Mỹ trả đũa hay không, bộ trưởng Miller cho biết ông "lo cho trẻ em hơn".

Kỳ vọng từ phụ huynh

Nhiều phụ huynh tại Canada bày tỏ sự đồng tình và đặt niềm tin vào dự luật mới. Jenny Perez, sáng lập nhóm Unplugged Canada, tổ chức xã hội kêu gọi trì hoãn việc sử dụng smartphone ở trẻ em, nhận định đây là văn bản pháp lý toàn diện. Nội dung dự luật đã ưu tiên bảo vệ trẻ em một cách kỹ lưỡng.

"Chúng tôi rất vui khi mức giới hạn độ tuổi là 16. Điều đó sẽ giúp các gia đình và xã hội thay đổi chuẩn mực", Perez nói với CBC. Bà nhấn mạnh việc thành lập cơ quan quản lý là yếu tố then chốt bởi luật pháp không thể hoạt động nếu thiếu sự thực thi nghiêm túc. Bà kiến nghị chưa nên áp dụng ngoại lệ đến khi nền tảng chứng minh sự an toàn.

Farah Nasser, phụ huynh tại Toronto, cựu nhà báo và phóng viên truyền hình, cho rằng trẻ em cần tham gia vào các cuộc thảo luận về dự luật, đặc biệt khi công nghệ đã hiện diện khắp nơi, phổ biến đến mức "không thể loại bỏ".

"Trẻ em đang sử dụng AI như công cụ tìm kiếm và bạn đồng hành. Chúng ta biết đó chỉ là mã và dữ liệu, nhưng với một số trẻ em, chúng xem đó là bạn hoặc một con người. Vì vậy, tôi nghĩ giải quyết các chatbot AI rất quan trọng", Nasser chia sẻ.

Ngược lại, một phần giới trẻ tại Canada nghi ngờ tính khả thi của lệnh cấm. Chloe Kizito, học sinh tại Kitchener, bang Ontario, phản đối lệnh cấm bởi MXH là "nền tảng rất quan trọng", giúp em kết nối với bạn bè cùng sở thích và chia sẻ các vấn đề cộng đồng, cũng như phản ánh nhiều khía cạnh đời sống mà tin tức truyền thống thường bỏ qua.

Tháng 12/2025, Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm sử dụng MXH với trẻ em dưới 16 tuổi. Ảnh: Reuters.

Một bộ phận khác nhìn nhận dự luật như bước đi đầu để giải quyết rủi ro. Aany Vital Ramos, học sinh tại Ottawa, đánh giá cao động thái ban đầu, song điều này chưa thể loại bỏ các nguy cơ độc hại cốt lõi do người dùng vẫn có thể tiếp cận nội dung mà không cần đăng ký tài khoản.

"Dự luật này là bước tiến đúng đắn bởi nó quy định nghĩa vụ chăm sóc, buộc các công ty công nghệ chịu trách nhiệm về những chuyện đang xảy ra", Ramos nhấn mạnh.

Canada là quốc gia mới nhất lên kế hoạch sử dụng công cụ pháp lý để bảo vệ giới trẻ khỏi nguy hiểm trên MXH. Trước đó, Australia là quốc gia đầu tiên thông qua dự luật cấm trẻ em sử dụng MXH vào tháng 11/2024, có hiệu lực từ tháng 12/2025.

Trong cuộc khảo sát phụ huynh được công bố vào tháng 3, Ủy ban An toàn Trực tuyến Australia cho biết khoảng 31% trẻ em vẫn truy cập tài khoản trên ít nhất một nền tảng MXH. Con số này giảm so với trước khi lệnh cấm có hiệu lực (50%).

Một số chuyên gia cũng lo ngại lệnh cấm từ Australia có thể khiến trẻ em chuyển từ nền tảng với biện pháp bảo vệ nhất định sang những website kém an toàn hơn. Hình thức xác minh tuổi qua danh tính cũng chứa rủi ro bảo mật dữ liệu.

"Với việc thanh thiếu niên sử dụng hơn 40 app mỗi tuần, điều quan trọng là mọi quy định cần áp dụng bình đẳng trên tất cả ứng dụng. Việc để từng nền tảng xác minh tuổi sẽ dấy lên lo ngại về quyền riêng tư, bảo mật và hiệu quả", Julia Perreira, phát ngôn viên Meta, cho biết.

Công ty sở hữu Facebook ủng hộ xác minh độ tuổi ở cấp độ kho ứng dụng hoặc hệ điều hành. Chia sẻ với báo chí, ông Miller cho biết chính phủ đang đàm phán với các nền tảng, nhằm áp dụng biện pháp xác minh tuổi hiệu quả nhất mà không ảnh hưởng quyền riêng tư.