Làn sóng gỡ ảnh đại diện và sự thật về bảo mật Facebook

Các fanpage lớn cũng theo trào lưu để avatar mặc định. (Ảnh: MH)

Sáng nay, cộng đồng người dùng Facebook tại Việt Nam chứng kiến nhiều trang fanpage lớn nhỏ và không ít tài khoản cá nhân đột ngột biến mất ảnh đại diện, thay vào đó là hình avatar mặc định màu xám.

Nguyên nhân được lan truyền là do lo ngại Facebook sẽ sử dụng hệ thống nhận diện khuôn mặt để "quét" dữ liệu, hoặc tài khoản dễ trở thành mục tiêu của hacker nếu để ảnh thật. Tâm lý bắt chước và phòng vệ đã khiến hiện tượng này nhanh chóng lan rộng, tạo nên một làn sóng lo lắng chung.

Tuy nhiên, ngay lập tức, nhiều người dùng có kiến thức về công nghệ và bảo mật đã lên tiếng phản bác và giải thích. Cộng đồng mạng cho rằng việc tài khoản cá nhân xóa avatar là một "hiểu lầm nghiêm trọng". Một tài khoản không có avatar rất dễ bị hệ thống Facebook đánh giá là tài khoản giả mạo (clone) hoặc bot, từ đó dẫn đến nguy cơ bị kiểm tra đột xuất (checkpoint) thậm chí là khóa tài khoản. Việc này không những không an toàn mà còn biến người dùng thành "miếng mồi ngon" hơn cho những kẻ xấu muốn chiếm đoạt tài khoản.

Cộng đồng mạng có nhiều ý kiến về sự việc, tài khoản Xuan Khanh khẳng định, chỉ các fanpage mới nên cân nhắc việc gỡ ảnh đại diện trong một số tình huống cụ thể, còn tài khoản cá nhân thì không nên làm theo.

Tài khoản Phạm Nga cũng chia sẻ một cách hài hước rằng nhiều người "bắt chước gỡ ảnh đại diện để khỏi bị bay màu" mà không biết thông tin này chủ yếu dành cho các trang fanpage. Những ý kiến này cho thấy sự nhầm lẫn giữa hai đối tượng sử dụng hoàn toàn khác biệt trên nền tảng.

Một thông tin quan trọng khác được người dùng Trịnh Đình Khánh cung cấp, giúp giải tỏa hoàn toàn nỗi lo về "quét khuôn mặt". Anh cho biết, Facebook (nay là Meta) đã chính thức dừng hoàn toàn hệ thống nhận diện khuôn mặt tự động từ năm 2021. Công ty này cũng đã xóa toàn bộ dữ liệu khuôn mặt đã thu thập từ hơn một tỷ người dùng. Tính năng này hiện không còn được sử dụng để quét hay lưu trữ khuôn mặt từ ảnh đại diện hay bài đăng nữa. Nó chỉ có thể được áp dụng trong một số trường hợp hạn hữu như xác thực danh tính khi người dùng khôi phục tài khoản bị hack, và dữ liệu đó cũng bị xóa ngay sau khi hoàn tất quy trình.

Việc các fanpage lớn, chính thống như VTV24, VTV3... để avatar mặc định cũng được lý giải một cách đơn giản. Đó là vì đây là trang thông tin chính thức của một cơ quan, đơn vị, không cần sử dụng ảnh cá nhân, và việc thiết kế trang như vậy đã có từ lâu, hoàn toàn không liên quan đến bất kỳ "phong trào" phòng chống hack nào gần đây.

Vậy, người dùng muốn bảo vệ sự riêng tư thực sự trên facebook nên làm gì? Giải pháp không nằm ở việc xóa avatar, mà nằm ở việc thiết lập các chế độ bảo mật hợp lý. Người dùng có thể vào phần "cài đặt", chọn mục "quyền riêng tư" và điều chỉnh để ảnh đại diện chỉ hiển thị với bạn bè hoặc một nhóm người cụ thể.

Ngoài ra, một nguyên tắc an toàn cơ bản là hạn chế đăng tải những bức ảnh có khuôn mặt rõ nét ở chế độ công khai, nhằm giảm thiểu nguy cơ bị các công cụ AI từ bên thứ ba (như Google hay các ứng dụng khác) thu thập dữ liệu. Sự thận trọng và hiểu biết đúng đắn về các công cụ cài đặt sẵn có mới chính là "lá chắn" hữu hiệu nhất cho mỗi người trong thế giới số.

HOÀNG TÔN