Làn sóng ô tô 'Trung Quốc hóa' ngày càng rõ nét trên toàn cầu

Nissan NX8 được phát triển thông qua liên doanh giữa hãng ô tô Nhật Bản với Dongfeng của Trung Quốc, đang gây xôn xao vì chạy thử ở Việt Nam. Ảnh: PV

Sự chuyển dịch này không phải ngẫu nhiên. Trong hơn một thập niên qua, Trung Quốc đã xây dựng được hệ sinh thái ô tô hoàn chỉnh, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, từ pin, chip đến phần mềm. Bên cạnh các hãng nội địa như BYD, NIO hay XPeng, còn có các liên doanh giữa những tên tuổi lâu đời trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu và đối tác Trung Quốc.

Yếu tố chi phí và tốc độ đóng vai trò then chốt. Trung Quốc hiện sở hữu chuỗi cung ứng xe điện lớn nhất thế giới, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất. Chu kỳ phát triển sản phẩm được rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 18–24 tháng, nhanh hơn đáng kể so với các mô hình truyền thống. Dù điều này tiềm ẩn nhiều đánh đổi, lợi thế là các sản phẩm tạo ra không chỉ cạnh tranh mạnh về giá mà còn dẫn đầu về tốc độ đổi mới.

Thực tế trên buộc các hãng toàn cầu cũng phải thay đổi cách tiếp cận: thay vì đưa sản phẩm từ bên ngoài vào Trung Quốc, họ bắt đầu phát triển xe ngay tại thị trường này.

Sedan điện cỡ lớn bZ7 mới được liên doanh GAC Toyota sản xuất, xe sử dụng nền tảng phần mềm Harmony OS của Huawei và mô tơ, pin chia sẻ với BYD. Ảnh: Dayton

Một điển hình là Volkswagen, chiến lược “in China, for China” đã được tập đoàn ô tô Đức nâng cấp thành “in China, for global”. Hãng đầu tư mạnh vào các trung tâm R&D tại Hợp Phì và Thượng Hải, đồng thời hợp tác với các đối tác công nghệ địa phương nhằm rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm. Những mẫu xe mới không còn chỉ phục vụ người tiêu dùng Trung Quốc, mà được thiết kế để xuất khẩu sang các thị trường khác, đặc biệt là khu vực châu Á.

Nhiều hãng khác cũng đi theo hướng này. BMW đã bắt đầu đưa Mini phát triển bởi liên doanh Trung Quốc Spotlight Automotive ra thị trường quốc tế. Về phần mình, Volvo hiện đã bán ra khắp thế giới các mẫu xe sử dụng nền tảng phát triển tại Trung Quốc (chia sẻ với Geely).

Tương tự, Toyota và Hyundai đều tăng cường hợp tác với đối tác địa phương để phát triển nền tảng xe điện phù hợp hơn với thị hiếu người dùng - mà bZ4X là một ví dụ. Từ tháng 4 này, Honda thậm chí bắt đầu đưa ô tô sản xuất tại Trung Quốc về Nhật Bản - cụ thể là mẫu e:NS2 được phát triển với sự hợp tác của Dongfeng.

Hyundai ra mắt xe điện IONIQ V được phát triển từ Trung Quốc tại Auto China 2026. Ảnh: Electrek

Nissan cũng tái cấu trúc chiến lược tại Trung Quốc, coi đây là “cứ điểm đổi mới” thay vì thị trường phụ. Các công nghệ mới được thử nghiệm và hoàn thiện tại đây trước khi triển khai toàn cầu, tận dụng lợi thế về chuỗi cung ứng và tốc độ sản xuất. Peugeot (thuộc Stellantis) cũng đã công bố sẽ sản xuất xe tại Trung Quốc dựa trên công nghệ từ đối tác Dongfeng, không chỉ phục vụ nội địa mà còn xuất khẩu ra toàn cầu.

Chiến lược “in China, for global” không dừng ở phần cứng mà còn mở rộng sang phần mềm và trí tuệ nhân tạo. Các hãng xe ngày càng phụ thuộc vào hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc – từ hệ điều hành, trợ lý ảo đến các hệ thống hỗ trợ lái – nhằm đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dùng.

Đáng chú ý, tác động của xu hướng mới cũng đã lan tới Việt Nam. Thị trường trong nước đang chứng kiến sự xuất hiện ngày càng nhiều của các mẫu xe được phát triển tại Trung Quốc, thậm chí đạt thành công đáng kể.

Volkswagen Teramont X là một trong những mẫu xe tiêu biểu cho xu hướng “in China, for global” tại Việt Nam. Mẫu xe này tồn tại song song với Teramont (còn có tên Atlas tại Bắc Mỹ) vốn được thiết kế tại trung tâm phát triển của Volkswagen tại Chattanooga, bang Tennessee (Mỹ). Tuy nhiên, khác với "hàng chính hãng", phiên bản X được liên doanh SAIC Volkswagen phát triển ban đầu hướng tới thị trường Trung Quốc để đáp ứng thị hiếu mới: thiết kế thể thao hơn, 5 chỗ, thiên về cá nhân thay vì gia đình đông người, chi phí thấp hơn...

Bên cạnh Teramont X, Việt Nam lúc này cũng có không ít các mẫu xe đi theo lối tương tự như Volkswagen Viloran, Ford Territory, Hyundai Custin - hầu hết đều có thành công nhất định nhờ đáp ứng tốt nhu cầu gia đình với không gian rộng, tiện nghi và mức giá hợp lý. Những trường hợp này cũng cho thấy người tiêu dùng Việt Nam ngày càng cởi mở hơn với các sản phẩm “toàn cầu hóa từ Trung Quốc”.

Viloran và Teramont X (ảnh) là hai mẫu xe châu Âu gốc Trung Quốc đạt thành công đáng khích lệ tại thị trường Việt Nam. Ảnh: Hoàng Linh

Dĩ nhiên, xu hướng "từ Trung Quốc" đối mặt không ít thách thức. Bởi lẽ, xe phát triển cho thị trường Trung Quốc thường ưu tiên không gian và công nghệ, trong khi các yếu tố như cảm giác lái hay độ bền cần thời gian kiểm chứng tại các thị trường khác. Yếu tố xuất xứ và thương hiệu hiển nhiên vẫn sẽ là rào cản.

Dù vậy, thực tế cho thấy những thách thức cũng dần lu mờ. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều bất ổn và chi phí nhiên liệu đắt đỏ, người mua ngày càng quan tâm nhiều hơn tới giá trị sử dụng thực tế – thiết kế, công nghệ, trang bị, hệ truyền động điện... – hơn là nguồn gốc phát triển.

Không thể phủ nhận chiến lược “in China, for global” đang xóa nhòa ranh giới giữa các trường phái ô tô truyền thống, phản ánh sự thay đổi sâu sắc của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trong kỷ nguyên điện hóa và số hóa.