Làn sóng tìm người thân sau 'Thư tình gửi ngoại'

Lấy bối cảnh làn sóng người Triều Châu từ vùng Triều Sán (Trung Quốc), di cư sang Đông Nam Á trong những năm 1940, "Thư tình gửi ngoại" kể về một chàng trai trẻ lên đường sang Thái Lan để tìm ông ngoại, người đã rời quê hương để trốn lệnh nhập ngũ.

Bộ phim hiện là một trong những tác phẩm có doanh thu cao nhất tại Trung Quốc trong năm nay, thu gần 2 tỷ nhân dân tệ (gần 300 triệu USD).

Làn sóng tìm người thân

"Bộ phim đã giúp nhiều người Triều Châu thế hệ sau hiểu hơn về hành trình tha hương của ông bà, tổ tiên và những mối quan hệ gia đình bị chia cắt qua nhiều năm", ông Zeng Jianpeng, đồng sáng lập Hiệp hội Tình nguyện Đoàn tụ Gia đình Hoa kiều Triều Châu, cho biết.

"Nhiều người lớn tuổi càng mong muốn nối lại liên lạc với người thân tại quê gốc của mình", ông nói thêm.

Với hơn 3.000 tình nguyện viên hoạt động tại các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến và Giang Tây (Trung Quốc), hiệp hội này hỗ trợ cộng đồng Hoa kiều trên khắp thế giới tìm về cội nguồn và kết nối với thân nhân.

Một tình nguyện viên của Hiệp hội Tình nguyện Đoàn tụ Gia đình Hoa kiều Triều Châu. Ảnh: CNA.

Ông Zeng chia sẻ với CNA rằng kể từ khi "Thư tình gửi ngoại" ra mắt tại khu vực Đông Nam Á vào tháng 6, số lượng người Singapore và Malaysia tìm đến hiệp hội để nhờ hỗ trợ đã tăng đột biến, từ chỉ một hoặc hai yêu cầu mỗi tháng lên hàng chục trường hợp.

"Yêu cầu tìm kiếm người thân đột ngột đổ về dồn dập. Chúng tôi gần như quá tải vì số lượng hồ sơ", ông nói, cho biết thêm rằng từ khi bộ phim ra mắt, 10 gia đình đến từ Singapore và Malaysia đã tìm lại được người thân.

Kể từ khi thành lập vào tháng 5/2016, hiệp hội này đã giúp 1.097 gia đình đoàn tụ, trong đó 145 trường hợp là các gia đình Hoa kiều đến từ Đông Nam Á, Canada, Pháp và Mỹ.

Những "thám tử số"

Theo ông Zeng, WeChat là công cụ đóng vai trò then chốt trong hoạt động của hiệp hội. Nền tảng này giúp những người tìm kiếm người thân gửi manh mối và trao đổi thông tin, từ tên tuổi, ký ức, ảnh cũ đã phai màu, gia phả cho đến cả những dòng chữ khắc trên bia mộ.

Các manh mối được tập hợp, đối chiếu trước khi nhóm xác định địa phương có khả năng liên quan.

Tiếp đó, hồ sơ được chuyển cho các tình nguyện viên phụ trách từng địa phương để trực tiếp xác minh. Họ lần theo các đầu mối như địa chỉ, địa danh, gặp gỡ các bậc cao niên trong dòng họ và đối chiếu gia phả để kiểm chứng thông tin.

Khi xác định được một trường hợp có khả năng trùng khớp, nhóm sẽ kết nối hai bên, thường thông qua nhóm WeChat hoặc các cuộc gọi điện thoại, để họ trực tiếp đối chiếu thông tin và xác nhận quan hệ huyết thống.

Các gia đình kết nối lại với người thân qua WeChat. Ảnh: Chaoshan Homeland.

Ông Zeng cho biết toàn bộ hoạt động đều do các tình nguyện viên đảm nhiệm, hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, tự bỏ thời gian và chi phí.

Hiệp hội cũng không thu bất kỳ khoản phí nào đối với các trường hợp tìm kiếm người thân và công khai thông tin về mọi khoản tài trợ nhận được hàng tháng.

Ông Zeng nhấn mạnh rằng các trường hợp được cho là trùng khớp chỉ được xem là đầu mối tiềm năng, chứ chưa phải kết luận cuối cùng. Đã có một số trường hợp ban đầu tưởng như đã tìm đúng người thân nhưng sau quá trình xác minh sâu hơn lại được xác định là không chính xác.

"Khi đó, các tình nguyện viên sẽ tiếp tục tìm kiếm cho đến khi xác nhận được đúng người", ông Zeng nói.

Theo ông, trước đây việc tìm kiếm nguồn cội của người Hoa ở nước ngoài chủ yếu phụ thuộc vào thư tay, nhưng sự phát triển của công nghệ đã rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm.

"Giờ đây, với một trường hợp ở Singapore, tôi có thể liên lạc với họ chỉ trong vài giây", ông nói.

Theo ông Zeng, những trường hợp nhanh nhất chỉ mất khoảng 30 phút để tìm được manh mối, trong khi có những hồ sơ phải theo đuổi suốt nhiều năm mới có kết quả.

Các tình nguyện viên đều làm việc không nhận thù lao, phần lớn vẫn có công việc toàn thời gian riêng. Hiện có khoảng 200-300 người thường xuyên tham gia xử lý các hồ sơ tìm nguồn cội và người thân.

Ông Zeng Jianpeng, đồng sáng lập Hiệp hội Tình nguyện Đoàn tụ Gia đình Hoa kiều Triều Châu, tìm kiếm manh mối tại một hội quán gia tộc ở thành phố Sán Đầu, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Ảnh: CNA.

Cuộc chạy đua với thời gian

Mỗi cuộc đoàn tụ là một cuộc chạy đua với thời gian. Theo các tình nguyện viên, năm tháng trôi qua khiến nhiều ngôi làng đổi tên, địa giới hành chính thay đổi, còn ký ức của các gia đình dần phai nhạt.

Nhiều cuộc tìm kiếm vẫn phải nhờ đến các bậc cao niên trong làng, bởi họ chỉ còn nhớ tên gọi cũ của địa phương và những lần thay đổi địa giới qua nhiều thập kỷ.

Công nghệ đã giúp việc tìm kiếm trở nên thuận lợi hơn. Xét nghiệm ADN cũng mở ra một hướng đi mới, đặc biệt với những trường hợp còn quá ít manh mối theo cách truyền thống.

Tuy nhiên, các tình nguyện viên cho rằng những đầu mối cũ vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Đó có thể chỉ là một cái tên, một địa chỉ cũ hay một lá thư. Nếu không có những manh mối ấy, ngay cả công nghệ hiện đại cũng khó có thể giúp ích nhiều.

"Đến khi thế hệ trẻ bắt đầu tìm kiếm thì rất nhiều thông tin có thể đã không còn nữa", cô Lu Limiao, một tình nguyện viên của hiệp hội, cho biết.

"Càng bắt đầu sớm thì cơ hội thành công càng cao", cô nhấn mạnh, lưu ý rằng thông tin "chắc chắn sẽ ngày càng thiếu hụt" khi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Đối với Sammi Yeung, một luật sư đến từ thị trấn Kluang (bang Johor, Malaysia), hành trình tìm lại cội nguồn của gia đình cũng là lời nhắc nhở rằng thời gian không chờ đợi ai.

Gia đình cô đã nhiều năm tìm đến các hội đồng hương người Hoa tại Malaysia để nhờ hỗ trợ nhưng hầu như không đạt kết quả. Trong một lần lướt mạng xã hội Xiaohongshu vào năm ngoái, Yeung tình cờ đọc được một bài đăng và sau đó kết nối với cô Lu.

Chỉ với vài thông tin ít ỏi gồm tên của cụ cố, tên một người họ hàng và một địa chỉ cũ, cô Lu đã xác định được những người có thể là người thân của Yeung chỉ sau một ngày.

Một tháng sau, Yeung cùng 5 thành viên trong gia đình, trong đó có ông nội, đến vùng Triều Sán để gặp những người thân mà trước đó họ chỉ biết qua lời kể.

Thế nhưng, người chị họ của ông nội Yeung - người từng duy trì liên lạc bằng thư với ông trong nhiều năm - đã đổ bệnh chỉ một tuần trước khi gia đình cô đến.

Khi cả gia đình đặt chân tới Triều Sán, bà đã không còn có thể ăn uống hay nói chuyện.

"Nếu chúng tôi đặt vé ngay sau khi tìm được người thân, có lẽ ông nội tôi đã có thể trò chuyện thật sự với chị họ của ông", Yeung tiếc nuối.

Từ trải nghiệm của chính mình, cô Yeung muốn nhắn nhủ những người đang cân nhắc tìm về cội nguồn: "Nếu muốn tìm người thân, hãy bắt đầu càng sớm càng tốt".