Lan tỏa bản sắc và hào khí anh hùng trong hội xuân Yên Thế

Tưởng nhớ “Hùm xám Yên Thế”, khơi dậy tinh thần thượng võ

Năm nay, lần đầu tiên xã Yên Thế tổ chức Tuần lễ hội Yên Thế kéo dài từ ngày 10 đến 18/3 với chuỗi hoạt động quy mô diễn ra tại nhiều di tích lịch sử trên địa bàn, hướng tới kỷ niệm 142 năm cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 - 2026). Trong những ngày hội, từng dòng người nô nức đổ về các di tích lịch sử trên địa bàn xã. Sắc cờ hội rực rỡ, tiếng trống chiêng vang vọng tạo nên bức tranh lễ hội sống động giữa núi rừng. Các nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm như lễ tế, lễ dâng hương tại đền Cầu Khoai, đình Dĩnh Thép, chùa Lèo, chùa Thông và Khu di tích Hoàng Hoa Thám… thể hiện lòng thành kính của Nhân dân đối với các bậc tiền nhân, đặc biệt là người Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám cùng nghĩa quân Yên Thế.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc tại Tuần lễ hội Yên Thế tối 11/3.

Lịch sử ghi rằng, ngày 16/3/1884, thủ lĩnh Lương Văn Nắm (Đề Nắm) cùng các nghĩa sĩ tổ chức lễ tế cờ tại đình Thế Lộc, chính thức phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang chống thực dân Pháp. Trong suốt 8 năm lãnh đạo nghĩa quân, ông đã xây dựng hệ thống căn cứ vững chắc trong rừng núi Yên Thế, tổ chức lối đánh du kích tài tình, nhiều lần đánh bại các cuộc càn quét của quân Pháp. Sau khi Đề Nắm bị sát hại năm 1892, Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân, trở thành vị thủ lĩnh tối cao với biệt danh “Hùm xám Yên Thế”. Dựa vào địa hình rừng núi hiểm trở, ông tổ chức những trận đánh táo bạo khiến quân Pháp nhiều phen khiếp sợ. Các nhà nghiên cứu lịch sử đánh giá, khởi nghĩa Yên Thế là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất, bền bỉ nhất và oanh liệt nhất trong lịch sử chống thực dân Pháp trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

"Tổ chức Tuần lễ hội Yên Thế nhằm tôn vinh, tưởng nhớ thủ lĩnh Lương Văn Nắm, Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám và tinh thần bất diệt của cuộc khởi nghĩa Yên Thế; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa địa phương. Thông qua các hoạt động lễ hội, chúng tôi mong muốn giáo dục truyền thống cách mạng và quảng bá, giới thiệu bản sắc văn hóa, tiềm năng, thế mạnh về du lịch cùng hình ảnh, con người Yên Thế đến du khách" - Ông Phan Tùng Dương, Chủ tịch UBND xã Yên Thế.

Hào khí năm xưa đã sống dậy trong không gian lễ hội tại vùng đất Phồn Xương. Lễ khai mạc mở đầu Tuần lễ hội Yên Thế diễn ra tối 11/3 và lễ kỷ niệm 142 năm cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế vào tối ngày 16/3 đậm bản sắc truyền thống, tạo ấn tượng với Nhân dân và du khách. Ông Phan Tùng Dương, Chủ tịch UBND xã Yên Thế cho biết: "Tổ chức Tuần lễ hội Yên Thế nhằm tôn vinh, tưởng nhớ thủ lĩnh Lương Văn Nắm, Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám và tinh thần bất diệt của cuộc khởi nghĩa Yên Thế; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa địa phương. Thông qua các hoạt động lễ hội, chúng tôi mong muốn giáo dục truyền thống cách mạng và quảng bá, giới thiệu bản sắc văn hóa, tiềm năng, thế mạnh về du lịch cùng hình ảnh, con người Yên Thế đến du khách".

Những màn trống hội, các bài diễn văn khai mạc và chương trình nghệ thuật đặc biệt như “Hào khí Phồn Xương - Bản hùng ca bất tử”, vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế”... đã làm sống dậy hào khí anh hùng của nghĩa quân năm xưa. Đặc biệt vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế” sẽ trình diễn tối 16/3 được dàn dựng công phu, kết hợp nghệ thuật sân khấu truyền thống với công nghệ trình diễn hiện đại làm nổi bật biểu tượng anh hùng Hoàng Hoa Thám, vị thủ lĩnh tối cao của cuộc khởi nghĩa Yên Thế được Nhân dân tin tưởng, ngưỡng mộ và cũng là nỗi khiếp sợ của quân xâm lược. Tác phẩm huy động hơn 400 nghệ sĩ, diễn viên và võ sinh tham gia biểu diễn, đưa người xem đến với không gian âm nhạc đậm màu sắc dân gian với sự xuất hiện của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như ca trù, chèo, hát xẩm, quan họ, cùng với các làn điệu sli, lượn của đồng bào dân tộc miền núi phía Bắc. Điều này thể hiện sinh động thực tế lịch sử của cuộc khởi nghĩa Yên Thế hào hùng.

Dịp này, một trong những hoạt động thu hút đông đảo người dân tham gia là giải bắn nỏ truyền thống trong khuôn khổ lễ hội đền Cầu Khoai. Hơn 100 vận động viên đến từ nhiều nơi trong và ngoài xã với trang phục truyền thống chăm chú giương nỏ, nhắm chuẩn xác từng mục tiêu. Mỗi mũi tên lao đi lại vang tiếng reo hò mang lại khí thế chiến đấu của nghĩa quân Yên Thế. Cùng đó, màn biểu diễn võ thuật của gần 300 võ sinh địa phương đã gây ấn tượng mạnh với du khách. Những thế võ dứt khoát, mạnh mẽ hòa cùng tiếng trống trận vang dội tái hiện tinh thần thượng võ của vùng đất anh hùng.

Không gian văn hóa đậm sắc màu

Cùng với tái hiện hào khí lịch sử, Tuần lễ hội Yên Thế năm 2026 còn mang đến một không gian văn hóa đa sắc màu với nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Các đêm biểu diễn chèo, hát then tại đền Cầu Khoai, đình Dĩnh Thép, chùa Lèo thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Tiêu biểu là chương trình hát quan họ trên thuyền tại hồ sinh thái Khu di tích Hoàng Hoa Thám mang đến trải nghiệm độc đáo. Trên mặt nước lung linh ánh đèn, những liền anh, liền chị trong trang phục truyền thống cất lên làn điệu quan họ ngọt ngào làm say lòng người. Một hoạt động được nhiều gia đình, nhất là trẻ em thích thú là chương trình biểu diễn múa rối nước diễn ra tại Khu di tích Hoàng Hoa Thám. Trước giờ diễn, khu vực sân khấu đã đông kín khán giả. Trong tiếng trống, tiếng nhạc, những con rối gỗ sinh động lần lượt xuất hiện trên mặt nước, tái hiện các tích trò dân gian quen thuộc như: Chăn trâu thổi sáo, đánh cá, múa rồng… Tiếng cười giòn giã của trẻ nhỏ hòa cùng sự thích thú của người lớn khiến không gian lễ hội thêm rộn ràng, ấm áp.

Đông đảo người dân dự lễ hội Yên Thế.

Chị Nguyễn Thị Ngọc, phường Đa Mai chia sẻ: “Gia đình tôi từng nhiều năm đi dự hội Yên Thế. Năm nay, lễ hội tổ chức quy mô lớn hơn cùng nhiều hoạt động hấp dẫn tạo không khí nôi nổi, vui tươi, rất đáng nhớ”.

Nhiều giải thể thao quần chúng cũng được tổ chức sôi nổi như bóng đá nam, bóng đá nữ, cầu lông, pickleball, cờ tướng, võ thuật… thu hút đông đảo người dân tham gia. Một trải nghiệm hấp dẫn du khách nữa chính là phiên chợ quê Yên Thế, nơi trưng bày và giới thiệu các sản vật địa phương, sản phẩm OCOP cùng nhiều món ăn đặc trưng và các món ẩm thực truyền thống của đồng bào dân tộc. Trong khuôn khổ sự kiện, xã Yên Thế cũng phát động “Tuần lễ mặc trang phục dân tộc truyền thống”, kêu gọi cán bộ, hội viên phụ nữ và Nhân dân mặc áo dài hoặc trang phục dân tộc trong các hoạt động cộng đồng, tham gia cuộc thi ảnh mặc trang phục truyền thống đẹp, góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc tại địa phương.

Với giá trị lịch sử và văn hóa tiêu biểu, hệ thống Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế gồm 23 di tích đã được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt và Lễ hội Yên Thế được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Giữa không gian rộn ràng của mùa lễ hội, hào khí Yên Thế vẫn vang vọng, nhắc nhớ về một thời oanh liệt của dân tộc, tiếp thêm động lực để quê hương Yên Thế gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử và văn hóa quý báu trong hành trình phát triển.

Vi Lệ Thanh