Lan tỏa tinh thần sáng tạo từ các cuộc thi khoa học kỹ thuật trong học sinh

Sáng kiến “Robot thông minh giúp giảm bạo lực học đường” của học sinh Trường THCS Hoàng Lâu ứng dụng hiệu quả trong lĩnh vực GD&ĐT.

Dấu ấn tại cuộc thi nghiên cứu KHKT cấp tỉnh năm nay đó chính là có nhiều dự án mang đậm dấu ấn của chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào trong đời sống xã hội. Một trong số đó chính là sáng kiến “Robot thông minh giúp giảm bạo lực học đường” của hai em học sinh Trường THCS Hoàng Lâu.

Trước thực tế đáng báo động của bạo lực học đường với nhiều vụ việc gây bức xúc trong dư luận xã hội. Nhóm tác giả Trường THCS Hoàng Lâu mong muốn tạo ra Robot thông minh nhằm gắn kết công nghệ giáo dục tâm lý học đường giúp học sinh tiếp cận kiến thức pháp luật một cách tự nhiên, thú vị và chủ động hơn.

Em Lê Hồng Phong, đại diện nhóm tác giả sáng kiến “Robot thông minh giúp giảm bạo lực học đường”, Trường THCS Hoàng Lâu cho biết: “Ý tưởng thiết kế tạo ra một con Robot thông minh có khả năng giao tiếp, giáo dục đạo đức và pháp luật một cách tự nhiên, giúp học sinh vừa học vừa thư giãn, từ đó nâng cao nhận thức và hạn chế hành vi tiêu cực. Robot kết hợp với những trò chơi tìm hiểu kiến thức về pháp luật giúp học sinh “học mà chơi - chơi mà học”. Từ đó tiếp thu kiến thức giáo dục công dân, kỹ năng sống qua mini game và giảm áp lực học tập từ các môn học khác, đồng thời giúp các bạn học sinh có thể giảm các suy nghĩ tiêu cực”.

Học sinh Trường THPT Hạ Hòa được thụ hưởng phòng giáo dục thực hành STEM chuẩn quốc tế với trang thiết bị hiện đại.

Bên cạnh dấu ấn về những sáng kiến đổi mới sáng tạo mang hơi thở của chuyển đổi số, nhiều nhóm học sinh đã tập trung trí tuệ, đầu tư công sức và thời gian để xây dựng nhiều ý tưởng đa dạng trên các lĩnh vực. Trong đó, nhiều nhóm học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã đưa ra những sáng kiến về gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Cụ thể như: Sáng kiến “Gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mông, xã Pà Cò” hoặc “Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường”...

Cuộc thi năm học 2025-2026 ghi nhận sự lan tỏa mạnh mẽ của hoạt động nghiên cứu KHKT trong các cơ sở giáo dục. Toàn tỉnh có 235 đơn vị đăng ký dự thi, với sự tham gia của 131 xã, phường; 95 Trường THPT và 4 trung tâm GDNN-GDTX với 243 dự án được gửi tham dự cuộc thi. Các dự án trải rộng ở 17/22 lĩnh vực nghiên cứu, chiếm 77,3% tổng số lĩnh vực cho thấy đa dạng và phong phú về định hướng nghiên cứu của học sinh.

Trên thực tế, các dự án mà học sinh mang tới mỗi cuộc thi ngày càng phong phú, đa dạng hơn về lĩnh vực nghiên cứu như: Kỹ thuật điện - cơ khí, khoa học xã hội - hành vi, hóa sinh - sinh học, kỹ thuật môi trường, y sinh và khoa học sức khỏe, rô bốt và máy thông minh, phần mềm hệ thống.

Với sự hỗ trợ, tạo điều kiện của nhà trường, sự nhiệt tình của các thầy, cô giáo, tất cả học sinh đăng ký dự thi đều được bảo đảm về nội dung các bài học, môn học theo quy định. Chính vì vậy, ngày càng có nhiều học sinh tham gia nghiên cứu, sáng tạo khoa học, đưa hoạt động này phát triển rộng khắp trong các trường học của tỉnh.

Trong điều kiện mới sáp nhập, Sở GD&ĐT đã khẩn trương triển khai các cuộc thi nhằm nâng cao hiệu quả về giáo dục STEM trong các nhà trường theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển GD&ĐT.

Trong năm 2025, Sở GD&ĐT đã phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam và Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí triển khai lắp đặt 3 phòng phòng giáo dục thực hành STEM chuẩn quốc tế tại các trường học trên địa bàn tỉnh.

Qua đó, góp phần tổ chức hiệu quả các hoạt động thúc đẩy giáo dục STEM, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời tăng cường công tác hướng nghiệp, khởi nghiệp, từng bước đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Các sáng kiến nhằm bảo tồn văn hóa dân tộc được các em học sinh triển khai

Cùng với đó, các nhà trường đã triển khai có hiệu quả việc khai thác tiềm lực của đội ngũ giáo viên, nhất là giáo viên có năng lực và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học. Đưa nội dung hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học vào các buổi sinh hoạt nhằm trao đổi, thảo luận... Từ đó định hướng, hình thành ý tưởng, sáng kiến về các dự án trên các lĩnh vực khác nhau.

Đồng chí Hoàng Mạnh Cường - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT khẳng định: Phong trào nghiên cứu KHKT trong học sinh trung học trên địa bàn tỉnh ngày càng lan tỏa cả về chiều rộng và chiều sâu. Nhiều đề tài của học sinh đã thể hiện rõ tư duy khoa học, tính sáng tạo, tính thực tiễn và đạt thành tích cao tại các cuộc thi cấp Quốc gia, góp phần khẳng định chất lượng giáo dục tỉnh nhà.

Giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, giáo dục hướng nghiệp và các hoạt động trải nghiệm được xác định là những nội dung then chốt, nhằm giúp học sinh gắn kiến thức học tập và thực tiễn, từng bước hình thành năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp trong tương lai.

Đức Anh