Lan tỏa văn hóa giao thông từ những bản làng vùng cao

Cán bộ Cảnh sát giao thông tuyên truyền, hướng dẫn người dân vùng cao chấp hành các quy định về trật tự, an toàn giao thông. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Ở nhiều bản làng vùng cao, chiếc xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn gắn với sinh kế và đời sống của người dân.

Xe đưa người lên nương, xuống chợ, đi làm, thăm người thân và kết nối các bản làng trên những cung đường núi quanh co.

Chính vì vậy, xây dựng văn hóa giao thông ở khu vực này không chỉ là yêu cầu về chấp hành pháp luật mà còn bắt đầu từ việc hình thành những thói quen an toàn trong cuộc sống hằng ngày.

Qua nắm tình hình tại cơ sở, lực lượng Cảnh sát giao thông nhận thấy một số vi phạm vẫn thường xảy ra.

Trong đó có việc không đội mũ bảo hiểm, người chưa đủ tuổi điều khiển xe máy, chưa có giấy phép lái xe, chở quá số người quy định hoặc cha mẹ giao xe cho con em khi chưa đủ điều kiện.

Không ít trường hợp xuất phát từ tâm lý chủ quan. Có người cho rằng chỉ đi một đoạn ngắn từ bản ra đường lớn nên không cần đội mũ bảo hiểm. Có người nghĩ đường trong bản ít phương tiện nên chạy xe nhanh cũng không đáng ngại.

Thực tế, những tuyến đường này lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Có đoạn mặt đường hẹp, một bên là taluy, một bên là vực; nhiều khúc cua bị che khuất tầm nhìn. Khi trời mưa, mặt đường trơn trượt, việc xử lý tình huống càng khó khăn.

Một vấn đề khác được lực lượng chức năng lưu ý là việc sử dụng rượu, bia rồi điều khiển xe máy. Trong sinh hoạt của người dân, nhất là những dịp gặp gỡ, cưới hỏi, lễ hội, rượu, bia có thể xuất hiện.

Nếu sau đó vẫn điều khiển phương tiện trên những cung đường dốc, cua và khuất tầm nhìn thì nguy cơ tai nạn rất cao.

Từ thực tế này, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Công an các xã tổ chức tuyên truyền pháp luật về TTATGT ngay tại thôn, bản.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Cảnh sát giao thông đã phối hợp tổ chức hàng chục buổi tuyên truyền tại các xã vùng cao, thu hút 4.658 đồng bào các dân tộc tham gia.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào những việc rất cụ thể mà người dân gặp hằng ngày khi sử dụng xe máy.

Cán bộ Công an nhắc người dân đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường, chú ý tốc độ, giảm tốc khi vào cua, xuống dốc; tuyệt đối không điều khiển phương tiện sau khi uống rượu, bia.

Với trẻ em và thanh thiếu niên, lực lượng Công an đặc biệt lưu ý việc điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe. Các gia đình được vận động không giao xe cho con em khi chưa đủ điều kiện.

Lồng ghép tuyên truyền pháp luật giao thông trong các buổi họp dân ở vùng cao. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Cách tuyên truyền cũng được thực hiện theo hướng trao đổi trực tiếp thay vì chỉ đọc các quy định. Cán bộ Công an hỏi người dân thường đi những tuyến đường nào, trong bản có những vị trí nào khó đi, những lỗi giao thông nào thường gặp.

Từ câu chuyện cụ thể của từng địa bàn, các quy định được giải thích để người dân dễ nhớ, dễ thực hiện.

Đối với những cung đường có độ dốc lớn, cua hẹp hoặc khuất tầm nhìn, người dân được hướng dẫn giảm tốc độ, quan sát kỹ trước khi chuyển hướng và chủ động xử lý khi gặp phương tiện đi ngược chiều.

Theo lực lượng Cảnh sát giao thông, tuyên truyền ở vùng cao muốn đạt hiệu quả phải bắt đầu từ những vấn đề người dân thực sự gặp phải.

Một quy định nếu chỉ được đọc lại có thể khó nhớ, nhưng khi gắn với đoạn đường người dân vẫn đi mỗi ngày, với một lỗi họ hoặc người quen từng mắc, việc tiếp nhận sẽ dễ dàng hơn.

Cùng với tuyên truyền, Công an các xã vận động các gia đình quản lý phương tiện chặt chẽ. Đây là vấn đề được đặt ra bởi nhiều trường hợp người chưa đủ tuổi có thể điều khiển xe không phải do tự mua hoặc tự lấy xe mà do được người lớn trong gia đình giao cho.

Nếu gia đình không quản lý phương tiện, việc xử lý người điều khiển khi vi phạm chỉ giải quyết được một phần. Nguy cơ mất an toàn vẫn có thể tiếp diễn sau đó.

Đặc thù địa bàn khiến công tác bảo đảm TTATGT ở vùng cao cần được thực hiện thường xuyên. Đường vắng không có nghĩa là an toàn tuyệt đối; quãng đường ngắn cũng không đồng nghĩa có thể bỏ qua mũ bảo hiểm, tốc độ hay điều kiện của người điều khiển.

Từ những buổi tuyên truyền tại thôn, bản đến việc kiểm tra, nhắc nhở và xử lý vi phạm, mục tiêu cuối cùng là để các quy định giao thông trở thành thói quen trong đời sống.

Khi người dân tự giác đội mũ bảo hiểm, không giao xe cho người chưa đủ tuổi và đã uống rượu, bia thì không lái xe, những nguy cơ trên các cung đường vùng cao sẽ được giảm từ chính mỗi gia đình.