Lan tỏa văn hóa Thăng Long trong đời sống đương đại

Tết Bính Ngọ 2026, Hà Nội đã ghi dấu ấn bằng hàng loạt hoạt động giàu bản sắc đã thực sự đưa văn hóa truyền thống trở lại gần hơn với người dân, đặc biệt là giới trẻ, để từ đó khắc sâu trong tâm hồn người Hà Nội hôm nay những giá trị mà cha ông hun đúc suốt hàng nghìn năm.

“Đánh thức” hồn Tết Việt

Có lẽ, chưa bao giờ không khí Tết lại rộn ràng đến như vậy cho người Thủ đô và du khách tận hưởng những nét đẹp văn hóa truyền thống vào dịp Tết đến xuân về như năm Bính Ngọ 2026.

Những hoạt động khơi dậy truyền thống, phục vụ Nhân dân vui xuân đón Tết được tổ chức khắp nơi, trên nhiều lĩnh vực cho thấy công tác chăm lo đời sống tinh thần cho người dân được lãnh đạo thành phố hết sức quan tâm.

Du khách tấp nập check-in bên hồ Gươm (Ảnh: H.T)

Từ việc tổ chức các chương trình nghệ thuật tại không gian âm nhạc cộng đồng, đưa các nghệ sĩ về tận xã, phường biểu diễn cho đến công tác trang trí, tạo cảnh quan, không gian check-in, chợ hoa xuân... đều được đầu tư bài bản, kĩ lưỡng, mang đến một mùa xuân rực rỡ, tươi vui, bừng lên sức sống và vẻ đẹp của Thủ đô.

Những ngày giáp Tết, không gian “Tết Việt - Tết phố” được tổ chức tại nhiều khu vực tại phố cổ đã trở thành điểm hẹn văn hóa của người dân và du khách. Tại đây, hình ảnh cây nêu, câu đối đỏ, bánh chưng xanh, mâm ngũ quả… được tái hiện sinh động giữa nhịp sống hiện đại. Không gian được bài trí theo phong cách truyền thống kết hợp sáng tạo đương đại, tạo nên sự giao thoa hài hòa giữa quá khứ và hiện tại.

Hoàng Thành Thăng Long thu hút đông đảo du khách vào dịp Tết (Ảnh: H.T)

Người dân không chỉ tham quan, chụp ảnh mà còn được trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm như gói bánh chưng, in tranh dân gian, viết thư pháp, làm tò he… Chính sự tương tác ấy đã khiến Tết không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành trải nghiệm sống động, gần gũi.

Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hoạt động xin chữ đầu xuân tiếp tục thu hút đông đảo người dân. Hình ảnh các ông đồ trong tà áo the, khăn xếp ngồi bên nghiên mực, giấy đỏ đã trở thành nét đẹp quen thuộc mỗi dịp đầu năm. Những chữ “Phúc”, “Lộc”, “Thọ”, “An”, “Hiếu”, "Tâm"… được trao tay không chỉ là món quà tinh thần mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hanh thông.

Xin chữ - nét đẹp truyền thống của người Hà Nội (Ảnh: Văn Miếu)

Đáng chú ý, lượng người trẻ tìm đến xin chữ ngày càng đông. Nhiều bạn trẻ chia sẻ, họ không chỉ xin chữ để treo trong nhà, mà còn muốn hiểu sâu hơn ý nghĩa của từng con chữ, từng nét bút. Qua đó, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của người Việt được khơi dậy trong một hình thức gần gũi, dễ tiếp cận.

Song song với đó, các workshop trải nghiệm làm sơn mài, vẽ tranh dân gian, nặn gốm, làm quạt giấy… được tổ chức tại nhiều không gian văn hóa, bảo tàng và khu phố cổ. Người tham gia được trực tiếp cầm cọ, pha màu, đánh bóng sản phẩm sơn mài - một nghề thủ công truyền thống nổi tiếng của Việt Nam. Từ những thao tác tỉ mỉ, công phu ấy, mỗi người hiểu hơn giá trị lao động và chiều sâu thẩm mỹ của nghệ thuật dân tộc.

Không khí Tết còn được làm mới bằng hoạt động diễu hành “Bách Hoa Bộ Hành”. Hàng trăm người trong trang phục truyền thống như áo dài, áo tấc, áo ngũ thân… sải bước trên các tuyến phố trung tâm, tạo nên bức tranh xuân rực rỡ sắc màu. Những bộ cổ phục được phục dựng công phu không chỉ tôn vinh vẻ đẹp trang phục truyền thống mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về lịch sử, văn hóa dân tộc.

Đường hoa xuân rực rỡ sắc màu (Ảnh: Hoàng Thành)

Tại Hoàng Thành Thăng Long, bên cạnh đường hoa xuân rực rỡ sắc màu, việc tái hiện không gian Tết dân gian truyền thống tại Nhà 19C với hình ảnh Tết của một gia đình thị dân kinh thành xưa được phục dựng sinh động, mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào không gian Hà Nội cổ.

Không gian trưng bày được bài trí cổ kính, đậm dấu ấn văn hóa và kiến trúc phố phường đất kinh kỳ xưa. Bên trong là bàn thờ gia tiên trang nghiêm với mâm ngũ quả, bánh chưng xanh, hương trầm nghi ngút; bên ngoài là câu đối đỏ, tranh Tết rực rỡ sắc màu. Những phong tục truyền thống như thờ cúng tổ tiên và các vị thần, treo tranh Tết, dán câu đối, đốt pháo, gói bánh chưng, xin chữ đầu năm, chúc Tết, mừng tuổi, thú chơi hoa ngày xuân… được tái hiện đầy đủ, chân thực.

Nhiều gia đình đưa con em đến tham quan, lắng nghe thuyết minh về ý nghĩa từng phong tục. Qua đó, những giá trị tưởng như quen thuộc nhưng dần phai nhạt trong nhịp sống hiện đại được “đánh thức” bằng hình thức trực quan, sinh động.

Tái hiện nghi lễ truyền thống tại Hoàng thành Thăng Long (Ảnh: Hoàng Thành)

Song song với không gian Tết dân gian, hệ thống nghi lễ Tết cung đình thời Lê Trung hưng được giới thiệu một cách bài bản, giúp công chúng hiểu rõ hơn về chiều sâu văn hóa triều chính xưa.

Theo đó, hệ thống nghi lễ Tết cung đình bao gồm chuỗi nghi lễ nối tiếp nhau từ cuối tháng Chạp đến mùng 7 tháng Giêng. Trong đó, bốn nghi lễ quan trọng nhất là lễ Tiến Lịch, lễ Tiến Xuân ngưu, lễ dựng nêu và lễ Chính đán.

Việc tái hiện các nghi lễ ấy ngay trên nền di tích điện Kính Thiên đã tạo nên không gian trải nghiệm lịch sử sống động. Du khách không chỉ xem trưng bày mà còn được nghe thuyết minh, tìm hiểu ý nghĩa từng nghi thức, từ đó cảm nhận rõ hơn bề dày văn hiến Thăng Long. Không gian di sản trở thành “lớp học lịch sử” sống động, nơi người dân và du khách được trực tiếp chứng kiến những nghi lễ từng hiện diện trong đời sống cung đình xưa.

Việc đưa nghi lễ ra khỏi sách vở, tái hiện bằng hình thức trực quan đã giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách sinh động và dễ nhớ hơn.

Gìn giữ bản sắc, khơi dậy niềm tự hào Thăng Long

Những hoạt động văn hóa đa dạng dịp Tết không chỉ tạo nên không khí rộn ràng cho Thủ đô, mà còn mang lại giá trị chiều sâu với nhiều tác động tích cực đối với cộng đồng.

Trước hết, với người Hà Nội, đó là cơ hội để kết nối lại với cội nguồn. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục truyền thống từng có nguy cơ mai một. Việc tái hiện và sáng tạo lại các nghi lễ, không gian văn hóa đã giúp người dân nhận diện rõ hơn bản sắc của mình, từ đó thêm trân trọng và gìn giữ.

Những nét đẹp văn hóa truyền thống được lan tỏa trong đời sống hiện đại (Ảnh: Văn Miếu - Quốc Tử Giám)

Đối với du khách trong và ngoài nước, những hoạt động này góp phần quảng bá hình ảnh Hà Nội là thành phố giàu truyền thống nhưng không ngừng đổi mới. Nhiều du khách bày tỏ sự thích thú khi được tận mắt chứng kiến cảnh xin chữ đầu xuân, tham gia workshop thủ công hay hòa mình vào đoàn diễu hành cổ phục. Tết Hà Nội vì thế không chỉ là kỳ nghỉ lễ, mà trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc.

Đó là một trong những lí do khiến trong 9 ngày nghỉ Tết (từ 27 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến hết mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Thủ đô đón khoảng 1,34 triệu lượt khách, tăng 36,3% so với Tết Ất Tỵ 2025.

Đặc biệt, với giới trẻ, chuỗi hoạt động dịp Tết đã tạo nên sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động. Thay vì coi truyền thống là điều xa xưa, nhiều bạn trẻ chủ động tìm hiểu, tham gia và lan tỏa giá trị văn hóa thông qua mạng xã hội. Hình ảnh mặc áo dài du xuân, check-in tại không gian “Tết Việt - Tết phố”, chia sẻ câu chuyện về ý nghĩa chữ xin đầu năm… đã trở thành xu hướng.

Các hoạt động văn hóa đặc sắc tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Ảnh: VM)

Sự tham gia chủ động ấy cho thấy truyền thống không hề “cũ kỹ” nếu được tổ chức bằng hình thức sáng tạo, phù hợp với đời sống đương đại. Khi người trẻ tự hào khoác lên mình trang phục cổ truyền, khi họ kiên nhẫn hoàn thiện một sản phẩm sơn mài, hay chăm chú lắng nghe câu chuyện về nghi lễ xưa, đó chính là lúc giá trị văn hóa được truyền trao tự nhiên và bền vững nhất.

Quan trọng hơn, thông qua những hoạt động dịp Tết, Hà Nội đã khẳng định cách làm văn hóa bài bản là không chỉ bảo tồn nguyên trạng mà còn biết “thổi hồn” để di sản sống cùng thời đại. Truyền thống không bị đóng khung trong bảo tàng, mà hiện diện giữa phố phường, trong từng bước chân người dân.

Người dân Thủ đô và du khách được hòa mình vào không khí Tết cổ truyền đầy bản sắc (Ảnh: H.T)

Từ không gian xin chữ đầu xuân, lễ nghi cung đình đến những workshop thủ công, tất cả đã góp phần làm sống lại tinh thần Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến. Đó là tinh thần hiếu học, trọng nghĩa tình, yêu cái đẹp và luôn biết tiếp biến để phù hợp với thời cuộc.

Giữa dòng chảy hội nhập, việc giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống chính là nền tảng để Hà Nội phát triển bền vững. Những hoạt động trong dịp Tết vừa qua không chỉ mang ý nghĩa mùa vụ, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ: Văn hóa là cốt lõi, là sức mạnh nội sinh của Thủ đô.

Và khi những giá trị ấy được khắc sâu trong tâm hồn mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, Hà Nội sẽ tiếp tục gìn giữ và phát huy những nét đẹp mà cha ông đã tạo dựng suốt hàng nghìn năm lịch sử để mỗi mùa xuân về, sắc xuân Thăng Long không chỉ rực rỡ trên phố phường, mà còn bừng sáng trong lòng người.

Cẩm Tú