Lan tỏa xu hướng du lịch 'xanh'

Có một “vũ điệu” thiên nhiên gọi mời mùa du lịch

Theo số liệu của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong ba tháng đầu năm, du lịch Việt Nam đón gần 7 triệu lượt khách quốc tế. Đây là một tín hiệu tích cực để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa trong năm 2026, đặc biệt khi mùa du lịch hè sôi động chuẩn bị bắt đầu.

Năm nay, du lịch xanh gắn với chuyển đổi số là định hướng phát triển của du lịch Việt Nam. Hướng đi này phù hợp với xu thế của khách quốc tế và nội địa. Đơn cử dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay, người lao động Việt Nam được nghỉ bốn ngày liên tiếp trùng thời điểm du lịch xanh chạm mùa “nhuận sắc” nhất. Lấy ví dụ mùa bướm ở Vườn Quốc gia Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình), với hơn 400 loài bướm đang độ đẹp nhất thu hút hàng nghìn lượt khách đến tham quan.

Thực tế, thay vì tập trung đông đúc tại các đô thị lớn hay khu nghỉ dưỡng đại trà, nhiều người có xu hướng tìm về thiên nhiên, lựa chọn các điểm đến ít bị tác động, không gian trong lành và trải nghiệm mang tính “chậm”.

Vườn Quốc gia Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình) luôn là điểm đến sinh thái hấp dẫn. (Ảnh: PV)

Tại các địa phương phía Bắc như Hà Giang (tỉnh Tuyên Quang), Sa Pa (tỉnh Lào Cai) hay Mộc Châu (tỉnh Sơn La), tỉnh Ninh Bình..., lượng khách tăng mạnh vào các dịp cao điểm nhờ các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Các mô hình homestay tại bản làng, nơi du khách có thể ở cùng người dân, tham gia canh tác nông nghiệp, thưởng thức ẩm thực bản địa đang trở thành lựa chọn phổ biến. Đây là hình thức du lịch vừa mang lại trải nghiệm chân thực, vừa góp phần tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Ở khu vực ven biển, thay vì những bãi biển đông đúc, nhiều du khách tìm đến các điểm đến còn giữ được vẻ hoang sơ như Côn Đảo, Cát Bà hay Lý Sơn. Năm 2026, hệ thống lưu trú gồm khách sạn, nhà nghỉ và homestay ở đặc khu Lý Sơn đều đạt công suất tối đa, nhiều cơ sở cho biết đã được đặt hết phòng, đặc biệt vào những ngày cao điểm nghỉ lễ 30/4 - 1/5.

Du khách thường yêu thích các hoạt động như bơi lội, lặn ngắm san hô, chèo kayak... Tại Côn Đảo từ tháng 5 đến tháng 12 hàng năm, bãi biển tại đây thường xuyên diễn ra các chương trình thả rùa con, nơi du khách tận mắt chứng kiến khoảnh khắc khi những sinh linh nhỏ bé lần đầu tiên tiến về biển cả. Bên cạnh các hoạt động bảo tồn rùa biển, nhiều khu lưu trú ở Côn Đảo còn tổ chức các buổi trò chuyện về loài rùa do đội ngũ phát triển bền vững giàu kinh nghiệm trực tiếp dẫn dắt, du khách sẽ được lắng nghe những câu chuyện gần gũi, sinh động về sinh học, tập tính và các thách thức mà rùa biển đang phải đối mặt.

Một minh chứng rõ nét cho xu hướng này là sự phát triển của các khu nghỉ dưỡng sinh thái. Tại nhiều địa phương, các cơ sở lưu trú đã chuyển hướng sang sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa, áp dụng năng lượng tái tạo, xây dựng không gian hài hòa với thiên nhiên. Những yếu tố này không chỉ đáp ứng nhu cầu của du khách mà còn góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến.

Du khách tham gia thả rùa con về với biển cả ở Côn Đảo. (Nguồn: Vườn Quốc gia Côn Đảo)

Không chỉ du khách, các doanh nghiệp lữ hành cũng điều chỉnh sản phẩm. Nhiều tour du lịch xanh được thiết kế với tiêu chí giảm phát thải, ưu tiên phương tiện thân thiện môi trường như xe điện, thuyền thúng nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Điều này cho thấy du lịch xanh đang dần trở thành xu hướng chủ đạo, đặc biệt trong mùa cao điểm khi áp lực về tài nguyên du lịch gia tăng.

Từ xu thế đến định hướng chiến lược

Sự bùng nổ của du lịch xanh trong mùa lễ như Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 - 1/5 không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, mà nằm trong xu hướng phát triển đã được định hình từ nhiều năm qua ở cấp độ chính sách.

Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đồng thời phải bảo đảm tính bền vững, gắn với bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên và phát huy giá trị văn hóa. Tiếp đó, Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội. Chiến lược cũng khuyến khích phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các sản phẩm thân thiện môi trường.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, ông Lại Thành Nam, Chủ tịch Liên hiệp Khoa học Công nghệ Xanh Việt Nam (USTG) cho biết, để du lịch xanh trở thành mô hình phát triển kinh tế cốt lõi và bền vững, cần có tư duy coi đây là một ngành mũi nhọn trong sự phát triển đất nước. Đồng thời, phải khuyến khích nghiên cứu, đổi mới phương thức thích ứng với từng đối tượng du khách, đặc biệt là làm nổi bật được đặc trưng và văn hóa vùng miền, cũng như thúc đẩy sự hợp tác phát triển đồng bộ từ nhiều phía.

Ông Lại Thành Nam, Chủ tịch Liên hiệp Khoa học Công nghệ Xanh Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Trước hết, cần ban hành các chính sách và quy định rõ ràng, xây dựng tiêu chuẩn cụ thể cho du lịch xanh như quản lý rác thải, tiết kiệm năng lượng, sử dụng tài nguyên bản địa và bảo tồn đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, cần có các chính sách ưu đãi như giảm thuế, hỗ trợ vốn vay hoặc chương trình chứng nhận uy tín cho các doanh nghiệp thực hiện tốt du lịch bền vững; đồng thời quy hoạch phát triển du lịch theo hướng có trách nhiệm, tích hợp yếu tố bền vững vào chiến lược tổng thể.

Tiếp theo, cần nâng cao nhận thức và năng lực quản lý cũng như phương thức phục vụ. Điều này bao gồm việc đào tạo nguồn nhân lực, trang bị kiến thức và kỹ năng về du lịch bền vững cho đội ngũ quản lý, nhân viên, hướng dẫn viên và cộng đồng địa phương. Song song với đó là đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi hành vi, nâng cao ý thức trách nhiệm, cũng như khuyến khích nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và các mô hình kinh doanh mới vào thực tiễn.

Về phía doanh nghiệp, cần chú trọng đầu tư vào công nghệ xanh như sử dụng năng lượng tái tạo, hệ thống tiết kiệm nước và quản lý chất thải hiệu quả. Đồng thời, cần phát triển các sản phẩm du lịch có trách nhiệm như du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch sức khỏe, du lịch nông nghiệp và du lịch văn hóa gắn với bảo tồn di sản; xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, ưu tiên sử dụng nguyên liệu, sản phẩm địa phương, sạch và hữu cơ.

Đối với du khách, cần được khuyến khích lựa chọn các dịch vụ và điểm đến bền vững thông qua các chiến dịch truyền thông và cung cấp thông tin rõ ràng. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để cộng đồng địa phương tham gia vào việc bảo tồn tài nguyên, phát triển sản phẩm du lịch và hưởng lợi một cách công bằng; đồng thời góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc như một phần quan trọng của trải nghiệm du lịch xanh.

Có thể thấy, du lịch xanh không chỉ là một xu hướng, mà đang trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển của ngành Du lịch Việt Nam. Việc phát triển du lịch xanh đòi hỏi sự chung tay của nhiều bên: chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng và chính du khách. Khi mỗi hành trình không chỉ là chuyến đi mà còn là sự kết nối với thiên nhiên và trách nhiệm với môi trường, đó cũng chính là lúc du lịch thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững.

Trong tương lai, khi áp lực môi trường ngày càng gia tăng, những giá trị mà du lịch xanh mang lại sẽ không chỉ dừng ở trải nghiệm, mà còn là lời giải cho bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn tài nguyên. Đây là một bài toán mà Việt Nam đang từng bước tìm lời giải bằng chính những hành trình “chạm vào sắc xanh”.