Lắng nghe người dân hiến kế: Kiến tạo 'bộ não' kinh tế on-chain

Sau 40 năm phát triển nhanh, TP HCM đang cần chuyển đổi mạnh mẽ do các động lực cũ (đầu tư, lao động, đất đai) đã tới hạn. Để cạnh tranh, thành phố buộc phải chuyển hướng sang nâng cao chất lượng thể chế, hiệu quả nguồn lực và áp dụng công nghệ mới.

Giải mã sức mạnh "bộ não" số

Trong bối cảnh mới, Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM không chỉ được kỳ vọng trở thành một cực hút vốn, mà còn là nền tảng để thành phố kiến tạo mô hình kinh tế đột phá. Tại đây, tài chính, công nghiệp, logistics và thương mại sẽ được kết nối thành một thể thống nhất nhờ sức mạnh của blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và hợp đồng thông minh (smart contract).

Nếu mô hình truyền thống khiến các dòng chảy hàng hóa, tiền tệ và thông tin vận hành rời rạc qua nhiều tầng nấc trung gian thì kỷ nguyên "on-chain economy" cho phép tích hợp mọi dòng chảy vào một hệ sinh thái minh bạch theo thời gian thực. Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM, với vai trò "bộ não" của nền kinh tế đô thị, chính là không gian lý tưởng để triển khai mô hình này ở quy mô lớn.

Sau 40 năm phát triển nhanh, TP HCM đang cần chuyển đổi mạnh mẽ do các động lực cũ (đầu tư, lao động, đất đai) đã tới hạn. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Đầu tiên, blockchain kiến tạo hạ tầng tin cậy để ghi nhận và xác thực giao dịch xuyên suốt. Khi các hợp đồng mua bán, vận chuyển và tài trợ thương mại được lưu trữ trên sổ cái phân tán, doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu chi phí đối soát mà còn rút ngắn tối đa thời gian xử lý. Dòng hàng hóa từ nhà máy ra thị trường quốc tế sẽ được đồng bộ hóa với dòng tiền và dữ liệu, giúp chuỗi giá trị vận hành trơn tru.

Trên nền tảng đó, smart contract đóng vai trò "chất keo" kết nối tài chính với kinh tế thực. Thay vì phụ thuộc vào quy trình thủ công, các điều khoản thanh toán, bảo lãnh hay phạt vi phạm được lập trình để tự động thực thi ngay khi đáp ứng điều kiện. Điều này đặc biệt quan trọng với xuất nhập khẩu và logistics - những lĩnh vực vốn nhạy cảm về rủi ro thời gian và độ tin cậy. Nhờ đó, hoạt động tài chính không chỉ nhanh hơn mà còn chính xác và an toàn hơn.

Mảnh ghép cuối cùng là AI - lớp công nghệ giúp tối ưu hóa toàn hệ thống. AI phân tích dữ liệu lớn từ các giao dịch on-chain để đánh giá rủi ro, dự báo nhu cầu vốn và tối ưu dòng tiền. Với sản xuất, AI hỗ trợ ra quyết định đầu tư và quản trị chuỗi cung ứng; với logistics, công nghệ này tối ưu tuyến vận chuyển; với tài chính, AI giúp phân bổ nguồn lực thông minh.

Tầm nhìn mới, mô hình tăng trưởng mới

Sự hội tụ của 3 công nghệ trên tại Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM sẽ biến mối liên kết giữa tài chính, công nghiệp, logistics và thương mại từ cơ học trở thành một hệ sinh thái số hữu cơ. Dòng tiền có thể song hành, thậm chí đi trước dòng hàng thông qua các mô hình tài trợ thông minh. Khi đó, dữ liệu không còn phân mảnh mà trở thành tài sản cốt lõi, nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế đô thị.

Quan trọng hơn, mô hình trên mở ra khả năng hình thành một "nền kinh tế on-chain" tại TP HCM - nơi các hoạt động kinh tế cốt lõi được số hóa, minh bạch hóa và tự động hóa ở mức cao. Trong mô hình đó, Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM không chỉ là trung tâm tài chính theo nghĩa truyền thống, mà là hạ tầng cốt lõi cho một phương thức tổ chức kinh tế mới, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Đối với TP HCM, đây không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà là cơ hội để tái định vị vai trò của thành phố trong khu vực. Khi tài chính gắn với công nghiệp, logistics và thương mại trên nền tảng công nghệ tiên tiến, TP HCM có thể vươn lên trở thành trung tâm điều phối dòng vốn, dòng hàng và dòng dữ liệu của khu vực, thay vì chỉ là điểm cuối của các chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong kỷ nguyên "nền kinh tế on-chain", lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở quy mô đơn thuần, mà ở khả năng thiết kế và vận hành những hệ sinh thái kinh tế thông minh. Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM nếu được phát triển theo hướng tích hợp blockchain, AI và smart contract, hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân của hệ sinh thái đó, tạo ra một mô hình tăng trưởng mới, hiệu quả hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn cho thành phố trong nhiều thập niên tới.

Nhìn rộng hơn, để duy trì mức tăng trưởng 2 con số cho cả nước nói chung và TP HCM nói riêng trong 20 năm tới, Việt Nam phải huy động một nguồn vốn khổng lồ từ trong nước lẫn quốc tế.

Sự ra đời của Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM là nhu cầu cấp thiết, đóng vai trò như cánh cửa mở ra dòng vốn mới, giảm tải áp lực cho hệ thống ngân hàng trong kỷ nguyên chúng ta đang rất "khát vốn" để phục vụ tăng trưởng. Điều này càng quan trọng khi dòng vốn nội địa đang phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng, với tỉ lệ dư nợ tín dụng trên GDP đã chạm ngưỡng 135%. Nếu tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng 20%-25% trong những năm tới, con số này sẽ còn tăng, gây áp lực lớn lên sự ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhìn sang Trung Quốc, để giữ vững tốc độ tăng trưởng 2 con số trong thời gian dài, bên cạnh cải cách thể chế, họ đặc biệt chú trọng việc thu hút nguồn vốn quốc tế thông qua các trung tâm tài chính quốc tế lớn.

Với TP HCM, vai trò của Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM không chỉ dừng lại ở thu hút vốn. Đây sẽ là một hệ sinh thái hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao toàn cầu; nơi kiến tạo các sản phẩm, dịch vụ mới không chỉ trong tài chính - ngân hàng mà còn ở các lĩnh vực đổi mới sáng tạo và các nền kinh tế mới.

PGS-TS NGUYỄN HỮU HUÂN, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP HCM