Lãnh tụ Iran lần đầu lên tiếng về bản ghi nhớ với Mỹ

“Như đã được thông báo, một bản ghi nhớ đã được ký kết giữa Tổng thống Iran và Tổng thống Mỹ. Trong quá trình đi đến giai đoạn này, các quan chức phụ trách, với sự quan tâm chân thành và thiện chí, đã nỗ lực rất nhiều, và tất nhiên, chính Tổng thống Mỹ, trong thế tuyệt vọng, đã sử dụng mọi đòn bẩy có thể để đạt được điều đó,” Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei viết trong thông điệp được Thông tấn xã Iran (IRNA) đăng tải ngày 18/6 giờ địa phương.

Theo nhà lãnh đạo Iran, về nguyên tắc, ông “có quan điểm khác” với Tổng thống Masoud Pezeshkian về bản ghi nhớ.

“Tuy nhiên, dựa trên cam kết mà Tổng thống Pezeshkian đáng kính đã đưa ra với tư cách là Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao về việc bảo vệ các quyền lợi của Iran, cùng với việc ông ấy chấp nhận rõ ràng trách nhiệm đó, tôi đã cho phép tiến hành. Ông ấy cũng khẳng định rõ ràng rằng nếu phía Mỹ tìm cách đưa ra những yêu sách quá mức, họ sẽ không chấp nhận những yêu sách đó,” Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei viết.

Ông Khamenei cảnh báo rằng các cuộc đàm phán trực tiếp sẽ diễn ra trong tương lai không đồng nghĩa với việc chấp nhận hoàn toàn lập trường của đối phương. “Kể từ thời điểm này, chúng ta sẽ chờ đợi việc hiện thực hóa các điều kiện đã nêu,” thông điệp có đoạn viết.

Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Ảnh: Tasnim

Đây là phản ứng đầu tiên của Lãnh tụ Tối cao Iran đối với Bản ghi nhớ Islamabad đạt được ngày 18/6 giữa Mỹ và Iran. Bản ghi nhớ được ký bởi Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, quốc gia trung gian trong đàm phán Washington - Tehran.

Theo toàn văn bản ghi nhớ được ông Masoud Pezeshkian đăng tải trên mạng xã hội X cùng ngày, Mỹ, Iran và các đồng minh liên quan cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon, đồng thời không tiến hành xung đột, đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau trong tương lai.

Một trong những nội dung quan trọng nhất của bản ghi nhớ là vấn đề Eo biển Hormuz. Mỹ cam kết bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân ngay sau khi văn kiện được ký và hoàn tất trong vòng 30 ngày, đồng thời rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận Iran sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Đổi lại, Iran sẽ mở lại hoạt động hàng hải thương mại qua Eo biển Hormuz, bảo đảm lưu thông an toàn và không thu phí trong giai đoạn đầu, đồng thời phối hợp rà phá thủy lôi, khôi phục hoàn toàn hoạt động vận tải biển trong vòng một tháng. Tehran cũng sẽ làm việc với Oman và các quốc gia ven Vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý lâu dài đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Về kinh tế, Mỹ cam kết phối hợp với các đối tác khu vực xây dựng một chương trình tái thiết và phát triển kinh tế cho Iran có quy mô tối thiểu 300 tỷ USD. Washington đồng thời cam kết từng bước dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với Iran, bao gồm các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ, các biện pháp hạn chế liên quan đến Liên Hợp Quốc và các nghị quyết của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các miễn trừ cần thiết để Iran có thể xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, tiếp cận hệ thống ngân hàng, bảo hiểm và vận tải quốc tế. Các tài sản và nguồn vốn của Iran đang bị phong tỏa hoặc hạn chế cũng sẽ được giải phóng theo lộ trình do hai bên thống nhất.

Đổi lại, Iran tái khẳng định cam kết không chế tạo hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Hai bên nhất trí đàm phán về việc xử lý lượng uranium đã làm giàu của Iran dưới sự giám sát của IAEA, trong đó phương án tối thiểu là pha loãng số vật liệu này tại chỗ. Các cuộc thương lượng về chương trình hạt nhân, mức độ làm giàu uranium trong tương lai và việc dỡ bỏ hoàn toàn trừng phạt sẽ được tiến hành trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên đồng thuận.