Lãnh tụ Tối cao Iran quyền lực thế nào mà Mỹ và Israel muốn nhắm vào?

Ngày 28-2, Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran, một lần nữa làm đổ vỡ các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran và thu hút sự chú ý về các nỗ lực của hai nước này nhằm vào bộ máy an ninh và lãnh đạo của Tehran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng có nhiều dấu hiệu cho thấy Lãnh tụ Tối cao Iran - ông Ayatollah Ali Khamenei có thể đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel và Mỹ tại Iran vào ngày 28-2.

Mặc dù chưa có xác nhận chính thức nào về cái chết của ông Khamenei từ các quan chức Iran, nhưng rõ ràng là ông đã nằm trong tầm ngắm ngay từ những giây phút đầu tiên của các cuộc tấn công hôm 28-2. Các hình ảnh vệ tinh cho thấy khu phức hợp an ninh của ông Khamenei đã bị hư hại nặng nề trong đợt tấn công ban đầu của Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, các hãng thông tấn Tasnim và Mehr của Iran đưa tin lãnh tụ tối cao vẫn “kiên định và vững vàng chỉ huy chiến trường”.

Lãnh tụ Tối cao Iran - ông Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: IRNA

Vậy ông Khamenei quyền lực thế nào mà Mỹ và Israel muốn nhắm vào?

Ông Khamenei sinh năm 1939 trong một gia đình giáo sĩ tại Mashhad - TP lớn thứ hai của Iran. Ông được giáo dục tôn giáo ở đó trước khi chuyển hướng sang các hoạt động chính trị.

Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Iran trở thành một nước cộng hòa Hồi giáo. Ông Khamenei được bổ nhiệm làm thành viên của Hội đồng Cách mạng Hồi giáo - cơ quan được thành lập để quản lý cuộc cách mạng, đồng thời chủ trì các buổi cầu nguyện thứ Sáu tại Tehran - một vị trí được coi là rất danh giá.

Ông Khamenei từng giữ chức bộ trưởng quốc phòng và sau đó giám sát Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước khi được bầu làm tổng thống vào năm 1982. Ông Khamenei được bầu làm tổng thống Iran sau khi người tiền nhiệm, Mohammad Ali Rajai, bị ám sát trong một vụ đánh bom ở Tehran. Hai tháng trước đó, ông Khamenei đã là mục tiêu của một vụ ám sát bất thành, khiến ông bị thương nặng và liệt cánh tay phải.

Ông Khamenei làm lãnh tụ tối cao của Iran từ năm 1989, kế nhiệm người sáng lập quá cố của Cộng hòa Hồi giáo Iran - ông Ayatollah Ruhollah Khomeini.

Ông Khamenei nắm giữ quyền lực tối cao đối với tất cả các nhánh của chính phủ, quân đội và tư pháp, đồng thời cũng đóng vai trò là lãnh đạo tinh thần của Iran, theo kênh Al Jazeera.

Trong suốt thời gian cầm quyền, ông Khamenei đã vượt qua mối quan hệ đối đầu với phương Tây, bao gồm các lệnh trừng phạt khắc nghiệt và nhiều vòng biểu tình trong nước về vấn đề kinh tế và nhân quyền. Ông gọi Mỹ là “kẻ thù số một” của Iran, với Israel đứng ngay sau đó.

Điều quan trọng đối với quyền lực của ông Khamenei là lòng trung thành của hai thể chế an ninh hàng đầu của Iran, đó là IRGC và lực lượng bán quân sự Basij, với hàng trăm nghìn tình nguyện viên.

Ông Khamenei từ lâu đã nói rằng Iran sẽ không bao giờ chế tạo vũ khí hạt nhân và chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích dân sự. Cả tình báo Mỹ lẫn cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc đều không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào cho thấy Iran đang theo đuổi vũ khí nguyên tử.

THẾ VINH