Lào Cai: Minh bạch nguồn gốc, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản

Mô hình trồng bưởi da xanh của gia đình ông Ngô Trọng Bằng (phường Văn Phú) đang khẳng định hiệu quả kinh tế. (Ảnh: Trần Dung - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai).

Phóng viên: Ngành Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai đang triển khai những giải pháp nào để kiểm soát, truy xuất nguồn gốc nông sản, ngăn chặn gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái và bảo vệ thương hiệu, chỉ dẫn địa lý?

Ông Nguyễn Xuân Huy: Ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai triển khai bốn nhóm giải pháp nhằm minh bạch nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và bảo vệ uy tín nông sản Lào Cai.

Thứ nhất, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và số hóa thông tin sản phẩm. Tỉnh đã ban hành kế hoạch truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035. Hệ thống có hơn 116 doanh nghiệp, hợp tác xã với khoảng 390 dòng sản phẩm, đồng thời quản lý 162 chuỗi sản phẩm nông sản an toàn.

Thứ hai, tăng cường quản lý tài sản trí tuệ. Ngành đã tiếp nhận quản lý một chỉ dẫn địa lý và 32 nhãn hiệu chứng nhận. Quy chế sử dụng được xây dựng để bảo đảm nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý gắn với đúng sản phẩm, đúng vùng sản xuất và đúng tiêu chuẩn chất lượng.

Thứ ba, tăng cường kiểm tra chuyên ngành và phối hợp liên ngành, nhất là với Ban Chỉ đạo 389 và lực lượng quản lý an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm hàng hóa không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Thứ tư, kiểm soát an toàn thực phẩm hàng nhập khẩu qua cửa khẩu. Với đặc thù là tỉnh biên giới, Lào Cai cần vừa tạo thuận lợi cho thương mại, vừa ngăn sản phẩm không bảo đảm chất lượng đi vào thị trường nội địa.

Truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ quản lý, mà còn là “tấm hộ chiếu” giúp nông sản tạo niềm tin với người tiêu dùng và mở rộng thị trường. Thông tin minh bạch giúp khẳng định uy tín sản phẩm và bảo vệ người tiêu dùng.

Phóng viên: Việc ứng dụng khoa học, công nghệ gắn với phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn được triển khai như thế nào để nâng sức cạnh tranh và xây dựng mô hình điển hình?

Ông Nguyễn Xuân Huy: Ngành xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải đi vào những khâu trực tiếp tạo giá trị, từ giống, quy trình sản xuất, quản lý vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và thị trường.

Các quy trình VietGAP, sản xuất hữu cơ, sản xuất an toàn và công nghệ số đang từng bước được nhân rộng; đồng thời gắn với hoàn thiện tiêu chuẩn, bao bì, thương hiệu và truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là hướng cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW trong lĩnh vực nông nghiệp.

Sản phẩm OCOP của Lào Cai được trưng bày, giới thiệu tại hội chợ. (Ảnh: Lưu Hòa - Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai).

Trong Chương trình OCOP, việc đánh giá, phân hạng tạo động lực để doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình và nâng cao chất lượng. Đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh có 565 sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao.

Đối với nông nghiệp xanh và tuần hoàn, ngành khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, tận dụng phụ phẩm, giảm chất thải, tiết kiệm đầu vào và hình thành mô hình liên kết vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ.

Với mục tiêu cuối cùng là biến những lợi thế đặc hữu của Lào Cai như chè, quế, dược liệu, cây ăn quả và các nông sản đặc sản thành sản phẩm có chất lượng cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

Phóng viên: Thời gian tới, ngành sẽ làm gì để đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá OCOP, mở rộng thị trường tiêu thụ và xuất khẩu?

Ông Nguyễn Xuân Huy: Thời gian tới, chúng tôi sẽ chuyển mạnh từ “xúc tiến theo sự kiện” sang “xúc tiến theo thị trường”; nghĩa là lựa chọn đúng sản phẩm, đúng khách hàng và đúng thị trường mục tiêu.

Trước hết, ngành sẽ phối hợp triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại của tỉnh; ưu tiên những sản phẩm có lợi thế, có vùng nguyên liệu, chất lượng ổn định và đủ năng lực cung ứng.

Song song với xúc tiến, phải tiếp tục chuẩn hóa sản phẩm: Kiểm soát an toàn thực phẩm, cải tiến bao bì, nhãn hàng hóa, thực hiện truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và tổ chức liên kết từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ. Bởi nếu sản lượng không ổn định hoặc chất lượng không đồng đều thì dù kết nối được thị trường cũng rất khó duy trì lâu dài.

Đối với thị trường trong nước, ngành sẽ tăng kết nối với hệ thống phân phối, siêu thị, chuỗi cửa hàng; tổ chức hội chợ, tuần hàng và kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất với doanh nghiệp thu mua.

Một hướng rất quan trọng là thương mại điện tử gắn với du lịch. Sản phẩm OCOP không chỉ được bán như một hàng hóa, mà cần được giới thiệu cùng câu chuyện về vùng đất, văn hóa, con người và phương thức sản xuất của Lào Cai. Đây là cách tạo thêm giá trị cho sản phẩm và cho cả điểm đến.

Đối với xuất khẩu, ngành sẽ phối hợp cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, kiểm dịch, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc; đồng thời phát huy lợi thế cửa khẩu Lào Cai và từng bước mở rộng sang các thị trường có giá trị cao.

Mục tiêu cuối cùng không đơn thuần là bán được nhiều sản phẩm hơn, mà là nâng giá trị trên một đơn vị sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân và tạo thị trường ổn định cho sản xuất nông nghiệp.

Trân trọng cảm ơn ông!