Lào Cai: Phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng

Những thửa ruộng bậc thang vùng cao không chỉ tạo nên bản sắc riêng của Lào Cai mà còn là nguồn tài nguyên văn hóa quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch và kinh tế sáng tạo. Ảnh: Việt Ánh

Từ tư duy quản lý văn hóa đến phát triển kinh tế văn hóa

Trong nhiều năm, văn hóa thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu phát triển mới, văn hóa ngày càng được nhận diện là nguồn lực nội sinh có khả năng tạo ra việc làm, thu nhập và sức cạnh tranh cho địa phương.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong Kế hoạch triển khai thực hiện các nhiệm vụ Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa năm 2026 của tỉnh Lào Cai. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở thực hiện Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 109/KH-UBND ngày 17/3/2026 của UBND tỉnh Lào Cai về thực hiện Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Điểm đáng chú ý là văn bản không chỉ xác định mục tiêu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa mà còn đặt ra yêu cầu tạo bước chuyển biến rõ nét ngay trong năm 2026. Đây được xem là giai đoạn tạo nền tảng để từng bước đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh trong những năm tiếp theo.

Lào Cai là địa phương sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú với 25 dân tộc cùng sinh sống, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc, hệ thống lễ hội truyền thống đa dạng cùng những điểm đến nổi tiếng như Sa Pa, Bắc Hà hay Y Tý. Đây là những lợi thế mà không phải địa phương nào cũng có được.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi được tổ chức thành sản phẩm, được đưa ra thị trường và tạo ra giá trị gia tăng. Chính vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất mà tỉnh đặt ra là chuyển từ tư duy quản lý hoạt động văn hóa sang phát triển kinh tế văn hóa và kinh tế sáng tạo gắn với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Không phải ngẫu nhiên mà kế hoạch xác định các lĩnh vực ưu tiên gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa. Đây đều là những lĩnh vực có khả năng tạo doanh thu, mở rộng thị trường và thu hút đầu tư nếu được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp.

Mục tiêu tỉnh đặt ra trong năm 2026 là doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GRDP, tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 8%. Cùng với đó là việc hình thành bước đầu hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, nghệ nhân, văn nghệ sĩ và các mô hình sản xuất, kinh doanh sản phẩm văn hóa gắn với du lịch và thị trường.

Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa từ bản sắc địa phương

Để hiện thực hóa mục tiêu đã đề ra, Lào Cai không lựa chọn cách phát triển riêng lẻ từng hoạt động văn hóa mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đồng bộ. Từ thể chế, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng đến chuyển đổi số, thu hút đầu tư và mở rộng thị trường đều được xác định là những mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển.

Trong lĩnh vực điện ảnh, tỉnh đặt mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động chiếu phim, đa dạng hóa nội dung phục vụ nhân dân và khách du lịch, đồng thời thu hút các đoàn làm phim đến khảo sát, ghi hình tại địa phương. Điện ảnh được kỳ vọng không chỉ là hoạt động nghệ thuật mà còn trở thành kênh quảng bá hiệu quả cho hình ảnh, văn hóa và du lịch Lào Cai.

Đối với nghệ thuật biểu diễn, Sa Pa được định hướng trở thành trung tâm biểu diễn nghệ thuật và sáng tạo của tỉnh. Các chương trình thực cảnh gắn với văn hóa dân tộc và cảnh quan thiên nhiên sẽ từng bước được xây dựng thành sản phẩm văn hóa đặc trưng, có khả năng khai thác thương mại và phục vụ phát triển du lịch bền vững.

Cùng với đó, nhiều sự kiện văn hóa mang thương hiệu địa phương như Festival Khèn Mông, Lễ hội Đua ngựa Bắc Hà, Lễ hội Trà Shan Tuyết và các hoạt động văn hóa du lịch đặc sắc khác sẽ được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp hơn. Mục tiêu không chỉ là bảo tồn giá trị văn hóa mà còn gia tăng sức hút du lịch, mở rộng nguồn thu từ các hoạt động biểu diễn và kinh tế đêm.

Trong lĩnh vực quảng cáo, tỉnh hướng tới xây dựng quy hoạch quảng cáo ngoài trời giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời thúc đẩy quảng cáo số gắn với quảng bá du lịch, dịch vụ và hình ảnh địa phương. Đây được xem là bước đi cần thiết để phát triển thị trường quảng cáo hiện đại phù hợp với xu thế chuyển đổi số.

Đối với mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, trọng tâm được đặt vào việc quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người Lào Cai thông qua các hoạt động sáng tác, trưng bày và triển lãm chuyên đề. Các tác phẩm nghệ thuật không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn góp phần xây dựng thương hiệu địa phương và kết nối với thị trường văn hóa.

Trong các lĩnh vực được ưu tiên phát triển, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa được xem là những ngành có nhiều lợi thế nhất của Lào Cai. Đây cũng là hai lĩnh vực gắn trực tiếp với kho tàng di sản văn hóa các dân tộc, đồng thời có khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và lan tỏa giá trị văn hóa vào đời sống kinh tế.

Tỉnh đặt mục tiêu doanh thu lĩnh vực thủ công mỹ nghệ đạt khoảng 60 tỷ đồng trong năm 2026, đồng thời phát triển mới hoặc nâng cấp ít nhất một sản phẩm OCOP gắn với giá trị văn hóa truyền thống. Điều đó cho thấy định hướng không chỉ bảo tồn nghề truyền thống mà còn đưa các sản phẩm văn hóa bước vào chuỗi giá trị kinh tế và thị trường tiêu dùng.

Đối với du lịch văn hóa, Lào Cai hướng tới phát triển các sản phẩm du lịch gắn với bản sắc văn hóa dân tộc, du lịch cộng đồng, du lịch làng nghề và các trải nghiệm văn hóa tại những địa bàn có lợi thế. Các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, lễ hội và không gian văn hóa sẽ được kết nối với du lịch nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Mục tiêu doanh thu du lịch văn hóa đạt khoảng 13.000 tỷ đồng, khách tham gia các sản phẩm du lịch văn hóa chiếm khoảng 25% tổng lượng khách đến tỉnh cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của lĩnh vực này trong cơ cấu phát triển kinh tế địa phương. Đây cũng là lĩnh vực được kỳ vọng tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ đối với các ngành công nghiệp văn hóa khác.

Nhìn tổng thể, điều đáng chú ý nhất trong kế hoạch không nằm ở những con số doanh thu hay chỉ tiêu tăng trưởng. Điều quan trọng hơn là Lào Cai đã xác định rõ con đường phát triển, từ hoàn thiện cơ chế chính sách, đào tạo nhân lực đến xây dựng thị trường và hệ sinh thái sáng tạo để công nghiệp văn hóa từng bước vận hành theo cơ chế kinh tế.

Để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng, Lào Cai vẫn còn nhiều việc phải tiếp tục thực hiện. Từ đào tạo nguồn nhân lực, thu hút doanh nghiệp, phát triển thị trường đến ứng dụng công nghệ số, tất cả đều đòi hỏi sự đầu tư bài bản, tầm nhìn dài hạn và sự tham gia của cả cộng đồng.

Một địa phương có thể phát triển từ lợi thế cửa khẩu, hạ tầng hay tài nguyên thiên nhiên. Nhưng những nguồn lực ấy đều có giới hạn. Trong khi đó, văn hóa là nguồn tài nguyên càng được khai thác đúng cách càng có khả năng lan tỏa và tạo ra giá trị mới. Việc Lào Cai lựa chọn phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ nhằm mở rộng quy mô nền kinh tế mà còn hướng tới một mô hình tăng trưởng dựa trên bản sắc, sáng tạo và con người. Đó cũng là cách để những giá trị văn hóa vùng cao tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.