Lào Cai: Từ những con số tăng trưởng đến khát vọng bứt phá nơi địa đầu Tổ quốc

Không chỉ là sự kiện văn hóa - du lịch, Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 cho thấy cách Lào Cai đang chuyển hóa các giá trị văn hóa bản địa thành động lực phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển văn hóa gắn với tăng trưởng kinh tế bền vững.

Khi những động lực tăng trưởng cùng hội tụ

Năm tháng đầu năm 2026, bức tranh kinh tế - xã hội của Lào Cai tiếp tục ghi nhận nhiều gam màu sáng. Thu ngân sách nhà nước đạt hơn 9.339 tỷ đồng, bằng 126% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt trên 27.193 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt hơn 1,36 tỷ USD. Du lịch đón trên 6 triệu lượt khách với tổng doanh thu gần 22.800 tỷ đồng.

Những con số ấy phản ánh sức sống của một nền kinh tế đang vận động mạnh mẽ trên nền tảng những lợi thế vốn có của địa phương. Song điều đáng chú ý hơn là cách Lào Cai đang tạo dựng những động lực tăng trưởng mới thay vì chỉ dựa vào các lợi thế truyền thống.

Kinh tế cửa khẩu tiếp tục giữ vai trò đầu tàu. Hoạt động thông quan tại cửa khẩu quốc tế đường bộ số II Kim Thành và ga đường sắt quốc tế diễn ra thuận lợi, không xảy ra ùn tắc hàng hóa. Trong bối cảnh thương mại quốc tế còn nhiều biến động, việc duy trì dòng chảy xuất nhập khẩu ổn định cho thấy năng lực điều hành, khả năng thích ứng và vị thế ngày càng quan trọng của Lào Cai trên hành lang kinh tế kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Bên cạnh đó, công nghiệp và đầu tư tiếp tục là những trụ cột quan trọng. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng trưởng ổn định, nhiều dự án hạ tầng, đô thị và nhà ở được triển khai. Công tác quy hoạch được đẩy nhanh, đặc biệt là các nội dung liên quan đến tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, một dự án được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển lớn về kết nối vùng, logistics và thu hút đầu tư trong tương lai.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào những con số kinh tế, có lẽ vẫn chưa đủ để lý giải sức bật của Lào Cai hôm nay.

Bởi phía sau những đoàn xe qua cửa khẩu, phía sau những công trình đang hình thành và những dự án đang được triển khai là một nguồn lực khác đang ngày càng được đánh thức: nguồn lực văn hóa.

Từ nguồn lực văn hóa đến sức bật phát triển mới

Có lẽ điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh phát triển của Lào Cai không nằm ở những con số thu ngân sách hay tăng trưởng du lịch. Điều đáng chú ý hơn là cách địa phương đang từng bước hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển.

Nếu trước đây văn hóa thường được nhìn nhận như lĩnh vực cần được bảo tồn và gìn giữ thì hôm nay, tại Lào Cai, văn hóa đang trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển kinh tế.

Mỗi phiên chợ vùng cao, mỗi lễ hội truyền thống, mỗi nếp nhà của đồng bào Mông, Dao, Tày, Giáy hay Hà Nhì không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn bản sắc. Chúng đang trở thành những sản phẩm du lịch đặc sắc, tạo việc làm, tạo sinh kế và mang lại thu nhập cho người dân. Những làng nghề truyền thống, những sản phẩm OCOP, những trải nghiệm văn hóa cộng đồng đang góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách và gia tăng giá trị kinh tế từ du lịch.

Hơn 6 triệu lượt khách đến Lào Cai trong 5 tháng đầu năm không chỉ để ngắm nhìn cảnh sắc của Sa Pa hay chinh phục đỉnh Fansipan. Nhiều người tìm đến nơi đây để trải nghiệm đời sống văn hóa vùng cao, để hòa mình vào những lễ hội, để cảm nhận sự đa dạng và giàu bản sắc của cộng đồng các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Chính những giá trị ấy đang tạo nên sức hấp dẫn riêng có của Lào Cai giữa bản đồ du lịch Việt Nam.

Ở góc độ phát triển, đây là câu chuyện rất đáng suy ngẫm. Không phải địa phương nào cũng có thể biến văn hóa thành nguồn lực kinh tế. Cũng không phải nơi nào có bản sắc văn hóa phong phú đều có thể chuyển hóa thành giá trị gia tăng cho cộng đồng. Điều quan trọng nằm ở tư duy phát triển.

Lào Cai đang cho thấy một hướng đi đáng ghi nhận: bảo tồn để phát triển và phát triển để tiếp tục bảo tồn. Khi người dân có thể sống được bằng những giá trị văn hóa mà cha ông để lại, văn hóa sẽ có sức sống bền vững hơn bất kỳ khẩu hiệu nào.

Trong khi đó, các nền tảng cho tương lai tiếp tục được củng cố. Chuyển đổi số được đẩy mạnh. Tỉnh triển khai các bài toán lớn về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cải cách hành chính tiếp tục được thúc đẩy nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và cửa khẩu tiếp tục được đầu tư đồng bộ.

Nhìn từ những kết quả đạt được trong những tháng đầu năm 2026, có thể thấy Lào Cai đang lựa chọn một con đường phát triển có chiều sâu hơn là chỉ chạy theo những con số tăng trưởng trước mắt. Đó là phát huy lợi thế cửa khẩu để mở rộng giao thương, đầu tư hạ tầng để tạo không gian phát triển mới, thúc đẩy chuyển đổi số để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời khơi dậy sức mạnh văn hóa như một nguồn lực nội sinh của phát triển.

Bởi suy cho cùng, một địa phương có thể giàu lên nhờ tài nguyên hay vị trí địa lý. Nhưng chỉ có thể phát triển bền vững khi biết dựa vào chính những giá trị làm nên bản sắc của mình. Và ở Lào Cai hôm nay, văn hóa không chỉ được gìn giữ cho hôm qua. Văn hóa đang góp phần tạo việc làm cho hôm nay và mở đường cho sự phát triển của ngày mai.