Lao động nước ngoài trong nỗ lực hiện thực hóa 'giấc mơ Nhật Bản'

Cửa hàng FamilyMart tại một khu dân cư ở tỉnh Kanagawa. Ảnh: TTXVN

Công việc đa nhiệm và những yêu cầu khắt khe

Trong năm 2025, ba chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn là 7-Eleven, Lawson và FamilyMart đã tuyển dụng hơn 110.000 lao động nước ngoài trong tổng số khoảng 800.000 nhân viên bán thời gian.

Tuy nhiên, điều khiến các nhà tuyển dụng và những người phụ trách đào tạo ấn tượng không chỉ là số lượng ứng viên được tuyển, mà còn là chất lượng làm việc tốt của người lao động nước ngoài tại Nhật Bản.

Mặc dù hầu hết mới đến Nhật Bản trong thời gian ngắn, nhưng các quản lý cửa hàng tiện lợi cho biết, số lượng lao động nước ngoài làm việc tại đây có kỹ năng phục vụ khách hàng rất tốt và khả năng sử dụng tiếng Nhật rất thành thạo.

Ngoài đặc thù phải làm việc theo ca vào mọi thời điểm trong ngày, công việc tại các cửa hàng tiện lợi thực sự rất vất vả và đòi hỏi nhiều kỹ năng. Khách hàng Nhật Bản thường kỳ vọng được phục vụ nhanh chóng, lịch sự và chuyên nghiệp.

Nhân viên cửa hàng tiện lợi còn có thể phải xử lý nhiều tình huống khó khăn như đối phó với người trộm cắp, ứng phó với các trường hợp cấp cứu về y tế, thậm chí phải tự mình giải quyết khi làm ca đêm một mình.

Làm việc tại các cửa hàng tiện lợi ở Nhật Bản không chỉ đơn thuần là đứng quầy tính tiền. Nhân viên được yêu cầu đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau, từ vận hành máy photocopy đa chức năng, chế biến các món ăn tươi và đồ ăn nhanh, xử lý thanh toán hóa đơn điện, nước, gas, đến tiếp nhận và quản lý dịch vụ chuyển phát, đặt hàng bổ sung hàng hóa và giữ gìn cửa hàng luôn sạch sẽ, ngăn nắp.

Bên cạnh những nhiệm vụ quen thuộc, nhân viên còn phải thành thạo nhiều công việc mang tính chuyên biệt. Điều đó cho thấy công việc tại các cửa hàng tiện lợi đòi hỏi không chỉ kỹ năng phục vụ khách hàng mà còn cả kiến thức về nhiều dịch vụ công cộng, biến các cửa hàng tiện lợi trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hằng ngày của người dân Nhật Bản.

Tuy nhiên, khối lượng công việc lớn cùng sự đa dạng của các nhiệm vụ là thách thức đối với bất kỳ ai. Với những người không sinh ra và lớn lên ở Nhật Bản, việc thích nghi còn khó khăn hơn do phải vượt qua rào cản ngôn ngữ và khác biệt về văn hóa.

Để thu hẹp khoảng cách đó, các chuỗi cửa hàng tiện lợi hàng đầu của Nhật Bản đã ứng dụng những công nghệ đào tạo hiện đại nhằm giúp nhân viên nước ngoài nhanh chóng làm quen với công việc.

Lao động nước ngoài ngày càng giữ vai trò quan trọng

Trong tổng số khoảng 180.000 nhân viên bán thời gian trong chuỗi cửa hàng tiện lợi Lawson, có khoảng 31.000 người là lao động nước ngoài, chiếm hơn 17% lực lượng lao động. Đây là tỉ lệ cao nhất trong số các chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn tại Nhật Bản và cao gấp hơn hai lần so với năm 2023.

Khoảng 70% lao động nước ngoài của Lawson đến từ các quốc gia Nam Á. Đáng chú ý, khoảng 80% trong số họ là du học sinh đang theo học tiếng Nhật hoặc các trường nghề.

Với khoảng 13,7% lực lượng lao động là người nước ngoài, chuỗi cửa hàng tiện lợi FamilyMart đang nỗ lực nâng cao động lực làm việc và phát huy hiệu suất của nhân viên quốc tế thông qua việc ghi nhận năng lực cũng như tạo cho họ cảm giác được chào đón và trân trọng.

Khi kỹ năng và kinh nghiệm được cải thiện, nhân viên sẽ được thăng hạng theo hệ thống đánh giá nội bộ gồm 5 cấp bậc. Mỗi cấp bậc được nhận diện bằng một huy hiệu gắn trên đồng phục, giúp ghi nhận trình độ và thành tích của họ.

Tại Nhật Bản, những nhân viên nước ngoài không chỉ giỏi chuyên môn và tinh thần làm việc nghiêm túc mà còn mang lại một lợi ích bất ngờ. Nhiều nhân viên giỏi liên tục giới thiệu bạn bè có năng lực đến làm việc, tạo nên giá trị của “chuỗi lan tỏa của sự xuất sắc”.

Đúng như tinh thần của “Giấc mơ Nhật Bản”, nhiều lao động nước ngoài xem công việc tại cửa hàng tiện lợi chỉ là bước khởi đầu trên con đường xây dựng sự nghiệp lâu dài tại Nhật sau khi hoàn thành việc học.