Lắp đặt điện mặt trời mái nhà: Bảo đảm chất lượng thiết bị, kỹ thuật thi công

Giá lắp đặt giảm

Theo Sở Công Thương, trên địa bàn thành phố có hơn 2,26 nghìn nguồn điện mặt trời mái nhà đã lắp đặt, đưa vào vận hành, tổng công suất hơn 298,9 MW. Trong đó, khoảng 1,19 nghìn nguồn điện thuộc loại hình tự sản xuất, tự tiêu thụ, có tổng công suất 263,983 MW. Tổng công suất đã vận hành đạt 89,2% tổng công suất đăng ký.

Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tại một hộ dân ở đường Lê Lợi, phường Bắc Giang.

Nhu cầu tăng kéo theo sự phát triển của thị trường cung ứng tấm pin, thiết bị lưu trữ, tư vấn thiết kế và thi công. Qua khảo sát, tại phường Bắc Giang có hàng chục đại lý phân phối thiết bị của các nhãn hàng như: First Solar, Trina Solar, JA Solar, Canadian Solar, HT Solar, Vina Solar, Skyworth. Nhiều doanh nghiệp, đội, nhóm chuyên lắp đặt điện mặt trời mái nhà đi vào hoạt động. Đơn cử như Văn phòng đại diện Skyworth tại Việt Nam (đơn vị cung cấp tấm pin, thiết bị lưu trữ và dịch vụ lắp đặt sản phẩm của Tập đoàn Skyworth - Trung Quốc), đã có 13 đại lý cấp 2 tại khu vực Bắc Ninh.

Giá lắp đặt thời điểm này giảm đáng kể so với trước. Hiện chi phí lắp đặt cho một gia đình dao động từ 8-14 triệu đồng/kW, tùy chủng loại thiết bị và phương thức thi công. Với hệ thống công suất 1 MWp, suất đầu tư từ khoảng 12-14 tỷ đồng trước đây giảm còn 7-8 tỷ đồng. Theo các đơn vị cung ứng, chênh lệch giá giữa các phân khúc chủ yếu nằm ở tấm pin. Một số thương hiệu như JA Solar, Longi, Canadian Solar có giá cao hơn khoảng 10-12% so với các dòng sản phẩm thuộc phân khúc thấp hơn. Vì vậy, người mua cần xem xét thông số kỹ thuật, xuất xứ và điều kiện bảo hành cụ thể, thay vì chỉ dựa vào giá bán hoặc tên thương hiệu.

Thị trường khởi sắc tạo thêm việc làm cho các đơn vị thi công. Đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn BG Solar cho biết, dù mới thành lập năm 2018, đến nay, doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời với tổng công suất khoảng 300 MW, phục vụ khoảng 2 nghìn khách hàng tại Bắc Ninh và các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Quan tâm hiệu quả đầu tư

Sự đa dạng về nhà cung cấp giúp người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn. Tuy nhiên, thị trường phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát chất lượng thiết bị, năng lực thi công và trách nhiệm bảo hành, bởi hiệu quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào công suất tấm pin mà còn liên quan đến thiết kế, điều kiện lắp đặt và vận hành.

Công nhân Công ty trách nhiệm hữu hạn Đại Thanh gia cố khung thép lắp điện mặt trời mái nhà cho khách hàng.

Gia đình ông Lê Duy Nghĩa, ở số nhà 11, đường Lý Thái Tổ, phường Bắc Giang năm 2024 đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 50 kWp. Tuy nhiên, hệ thống vận hành chỉ đạt mức phát điện 27-28 kWh (tương đương hơn 12% công suất thiết kế). Tương tự, năm 2024, hộ ông Nguyễn Văn Tuyến ở số 2, đường Cả Trọng, phường Bắc Giang lắp đặt hệ thống công suất 15 kWp nhưng không phát điện như kỳ vọng. Đến tháng 6/2026, chủ hộ phải thuê một doanh nghiệp sửa chữa, lắp đặt lại. Theo tìm hiểu, một trong những nguyên nhân là hệ thống giá đỡ không tạo được mặt phẳng đồng đều khiến các tấm pin không cùng hướng đón ánh nắng, làm giảm hiệu quả phát điện của toàn hệ thống.

Toàn thành phố hiện đã lắp đặt, đưa vào vận hành hơn 2,26 nghìn nguồn điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất hơn 298,9 MW. Trong đó, khoảng 1,19 nghìn nguồn điện thuộc loại hình tự sản xuất, tự tiêu thụ, có tổng công suất 263,983 MW. Tổng công suất đã vận hành đạt khoảng 89,2% tổng công suất đăng ký phát triển trên địa bàn.

Từ thực tế cho thấy, người tiêu dùng có thể gặp nhiều rủi ro trong quá trình lựa chọn thiết bị và dịch vụ lắp đặt. Sản phẩm không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng, thông số kỹ thuật không đúng như công bố dẫn đến hiệu suất thấp hoặc nhanh xuống cấp. Đơn vị thi công sai kỹ thuật còn có thể gây thấm dột mái nhà, không bảo đảm an toàn điện, tiềm ẩn nguy cơ chập điện, cháy nổ. Ngoài ra, quảng cáo thiếu căn cứ về sản lượng điện và thời gian hoàn vốn có thể khiến khách hàng đánh giá sai hiệu quả đầu tư. Nếu hợp đồng không quy định rõ trách nhiệm, điều kiện bảo hành và dịch vụ hậu mãi, người mua sẽ gặp khó khăn khi thiết bị phát sinh sự cố.

Ông Lương Văn Hùng, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn BG Solar khuyến nghị chủ đầu tư cân đối ba yếu tố: Mức tiêu thụ điện thực tế, năng lực tài chính và uy tín của đơn vị thi công. Trước khi lắp đặt, cần khảo sát điều kiện mái nhà, nguồn sáng, các vị trí bị che bóng và phương án bố trí tấm pin. Hướng, góc nghiêng phải được tính toán phù hợp với điều kiện công trình nhằm nâng cao hiệu quả phát điện. Không nên lựa chọn thiết bị chỉ vì giá thấp mà cần quan tâm đến chất lượng, độ bền và khả năng vận hành lâu dài. Ngay cả khi sử dụng tấm pin tốt, hệ thống vẫn có thể hoạt động kém hiệu quả nếu thiết kế và thi công không đúng kỹ thuật.

Để hạn chế rủi ro, ông Nguyễn Văn Xuất, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thành phố Bắc Ninh khuyến cáo người mua lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, thông số kỹ thuật và chứng nhận chất lượng phù hợp. Những yếu tố cần xem xét gồm công suất danh định, hiệu suất chuyển đổi, mức suy giảm hiệu suất theo thời gian, thời hạn và điều kiện bảo hành. Ngoài ra, cần tính đến khả năng chịu tải của mái nhà và điều kiện thời tiết tại địa phương, nhất là mưa bão, nhiệt độ cao; nên yêu cầu đơn vị cung cấp làm rõ sản lượng điện dự kiến, chi phí đầu tư, thời gian hoàn vốn và các điều kiện ảnh hưởng đến hiệu quả thực tế. Hợp đồng cần ghi cụ thể chủng loại thiết bị, trách nhiệm thi công, nghiệm thu, bảo hành và xử lý sự cố. Việc so sánh giá nên căn cứ vào công suất, chất lượng thiết bị và dịch vụ đi kèm, không chỉ dựa trên tổng giá trị gói lắp đặt.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng sôi động, bảo đảm chất lượng không thể chỉ dựa vào sự thận trọng của người mua. Cùng với trách nhiệm của nhà cung cấp và đơn vị thi công, cơ quan chức năng cần tăng cường hướng dẫn, cung cấp thông tin và khuyến cáo để người dân có cơ sở lựa chọn sản phẩm phù hợp. Đây là điều kiện quan trọng để điện mặt trời mái nhà phát huy hiệu quả tiết kiệm năng lượng, hạn chế thiệt hại do thiết bị không bảo đảm chất lượng hoặc thi công sai kỹ thuật.