Lập hồ sơ đề cử Vườn di sản ASEAN cho Vườn quốc gia Phú Quốc
Với diện tích rừng đặc dụng 29.545ha và có nhiều động thực vật quý, Vườn quốc gia Phú Quốc đang được tỉnh An Giang lập hồ sơ đề cử công nhận Vườn di sản ASEAN. Đây không chỉ là sự ghi nhận những giá trị nổi bật về đa dạng sinh học mà còn là yêu cầu cấp thiết bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên trong quá trình phát triển kinh tế, du lịch trên đảo.

Hoa của cây cóc đỏ, có tên khoa học là Lumnitzera littorea ở Vườn quốc gia Phú Quốc. Ảnh: HỒNG PHÚC
Theo hồ sơ đề cử năm 2026, Vườn quốc gia Phú Quốc nằm ở bắc đảo thuộc đặc khu Phú Quốc. Khu vực được đề cử trải rộng trên 23 tiểu khu rừng, có diện tích chiếm khoảng 50,14% diện tích toàn đảo theo số liệu được sử dụng trong hồ sơ. Đây là không gian sinh thái có ý nghĩa quan trọng đối với bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ đất và duy trì nguồn nước ngọt phục vụ đời sống người dân.
Ông Nguyễn Văn Tiệp, Giám đốc Vườn quốc gia Phú Quốc cho biết: “Trước đây, rừng đặc dụng Phú Quốc là khu bảo tồn thiên nhiên, từ năm 2001 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 91/2001/QĐ-TTG, ngày 8/6/2001 chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang thành Vườn quốc gia Phú Quốc. Đây là loại rừng đặc dụng có tầm quan trọng bảo tồn cao nhất trong hệ thống rừng đặc dụng của Việt Nam”.
Điểm nổi bật của Vườn quốc gia Phú Quốc là sự hiện diện của 3 hệ sinh thái rừng tiêu biểu là rừng lá rộng thường xanh trên vùng đồi núi, rừng tràm trên đất ngập nước nội địa và rừng ngập mặn ven biển. Sự đa dạng về địa hình, từ những dãy núi cao đến vùng trũng ngập nước và cửa sông tạo nên nhiều sinh cảnh tự nhiên, góp phần duy trì sự phong phú của các loài thực vật, động vật.
Đáng chú ý, khu vực rừng ngập mặn ven sông Rạch Tràm còn bảo tồn được quần thể cóc đỏ - loài thực vật quý hiếm có giá trị về đa dạng sinh học. Các khu rừng cây họ dầu trên địa hình đồi núi cùng các vùng rừng tràm, đồng cỏ ngập nước tạo nên bức tranh sinh thái đa dạng, có ý nghĩa đối với nghiên cứu khoa học và bảo tồn thiên nhiên.
Theo hồ sơ, một số khu vực vẫn giữ được đặc điểm gần nguyên sơ, là nguồn tư liệu tự nhiên giá trị phục vụ nghiên cứu, giáo dục môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ đa dạng sinh học.
Không chỉ có giá trị về sinh thái, rừng tự nhiên còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh nguồn nước của Phú Quốc. Với địa hình đồi núi chiếm tỷ lệ lớn, lượng mưa bình quân năm trên 3.000mm và hệ thống sông, suối bắt nguồn từ các dãy núi, thảm thực vật rừng góp phần giữ nước trong đất, điều tiết dòng chảy, hạn chế xói mòn và bồi lắng lòng hồ.
Hồ Dương Đông là một trong những công trình cung cấp nước sinh hoạt quan trọng của đảo. Nguồn nước phục vụ hồ gắn với khả năng điều tiết nước của hệ sinh thái rừng đầu nguồn. Vì vậy, suy giảm diện tích hoặc chất lượng rừng có thể kéo theo nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, thoái hóa đất và gia tăng tác động bất lợi của thiên tai.

Cây dầu song nàng có tên khoa học là Dipterocarpus dyeri tại Vườn Quốc gia Phú Quốc. Ảnh: HỒNG PHÚC
Trong bối cảnh Phú Quốc định hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ chất lượng cao, bảo vệ rừng vì thế không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên mà còn là điều kiện thiết yếu để duy trì chất lượng môi trường sống và bảo đảm nền tảng phát triển lâu dài của đảo.
Phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2021 - 2030 của Vườn quốc gia Phú Quốc đã được phê duyệt, đặt trọng tâm vào bảo vệ diện tích rừng, phục hồi chất lượng hệ sinh thái, bảo đảm an ninh nguồn nước, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển du lịch sinh thái có trách nhiệm.
Ông Nguyễn Văn Tiệp cho biết: “Hồ sơ đề cử Vườn di sản ASEAN được xây dựng trên cơ sở các giá trị sinh thái, tính đại diện, tính tự nhiên và tầm quan trọng bảo tồn của khu vực. Theo hồ sơ, đến tháng 12/2025, Việt Nam có 15 khu vườn được công nhận danh hiệu này. Nếu được chấp thuận, Vườn quốc gia Phú Quốc sẽ trở thành khu vườn di sản ASEAN thứ 16 của Việt Nam”. Trước đó, năm 2012 Vườn quốc gia U Minh Thượng được công nhận là Vườn di sản ASEAN.
Việc đề cử hiện vẫn là quá trình hoàn thiện hồ sơ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, công nhận. Tuy nhiên, từ các giá trị được xác định có thể thấy bảo tồn Vườn quốc gia Phú Quốc chính là bảo vệ tài sản thiên nhiên quý giá, gìn giữ nguồn nước và sinh cảnh của các loài sinh vật, đồng thời tạo nền tảng để đảo ngọc phát triển theo hướng xanh, hài hòa giữa kinh tế và môi trường.

