Lập pháp lại tuýt còi hành pháp

Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Donald Trump sẽ chơi cuộc chơi khác với cả quốc hội lẫn Đảng Cộng hòa, với những người chống đối ở Mỹ lẫn với Iran

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump nổi cơn thịnh nộ về kết quả cuộc bỏ phiếu thông qua nghị quyết ở thượng viện trong tuần này không có gì là khó hiểu, bởi nghị quyết này yêu cầu ông chấm dứt cuộc xung đột với Iran.

Vậy là thượng viện Mỹ đã hành động tương tự hạ viện trước đó. Cả hai nghị quyết này tuy không có hiệu lực bắt buộc tuân thủ đối với ông Donald Trump nhưng đều là đòn chính trị rất mạnh mẽ giáng vào thể diện và uy danh cá nhân của nhà lãnh đạo này. Ông Donald Trump sẽ không vì bị phía lập pháp tuýt còi và xác định giới hạn cầm quyền như thế mà phải chấm dứt xung đột với Iran, nhưng sẽ không thể làm ngơ những diễn biến mới này.

Đảng Cộng hòa của ông Donald Trump hiện kiểm soát lưỡng viện lập pháp cho nên ông không cay đắng sao được khi hai cơ quan này lại thông qua nghị quyết gây bất lợi và tổn hại cho mình. Cả ở hạ viện lẫn thượng viện vừa rồi đều đã có một vài thành viên Đảng Cộng hòa không đứng về phía ủng hộ ông Donald Trump khi biểu quyết.

Hiệu ứng tai hại đối với tổng thống Mỹ biểu lộ trên hai phương diện. Thứ nhất, phía lập pháp sau nhiều ngày dùng dằng đã chính thức thể hiện quan điểm không ủng hộ việc ông Donald Trump tự ý đẩy đất nước vào cuộc xung đột với Iran, cũng như yêu cầu ông chấm dứt giao tranh và phải xin sự chấp thuận của quốc hội một khi tiến hành xung đột bên ngoài nước Mỹ. Vậy là giữa hai bên lập pháp và hành pháp ở Mỹ bùng phát công khai cuộc tranh đấu quyền lực về quyền hạn tiến hành xung đột bên ngoài nước Mỹ. Cứ như thế thì ông Donald Trump sẽ càng ngày càng thêm khó khăn và khó xử về chính trị đối nội và tài chính ngân sách cho việc tiếp tục cuộc chiến với Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và ông John Thune, lãnh đạo phe đa số của Đảng Cộng hòa tại Thượng viện, ở trụ sở Quốc hội hôm 24-6. Ảnh: AP

Tổng thống Mỹ Donald Trump và ông John Thune, lãnh đạo phe đa số của Đảng Cộng hòa tại Thượng viện, ở trụ sở Quốc hội hôm 24-6. Ảnh: AP

Thứ hai, hai nghị quyết trên cho thấy trong nội bộ Đảng Cộng hòa không có sự đồng thuận về việc ủng hộ ông Donald Trump tấn công Iran và biểu lộ bất tuân nhà lãnh đạo này. Nói theo cách khác, tổng thống Mỹ đang mất dần sự kiểm soát và chi phối Đảng Cộng hòa. Mức độ tín nhiệm của ông Donald Trump trong cử tri sa sút nghiêm trọng và chỉ có không đầy 23% người dân ủng hộ cuộc xung đột Mỹ - Iran. Tất cả những điều này đều là biểu hiện sự rạn vỡ rõ ràng nền tảng quyền lực của ông Donald Trump trong nước và Đảng Cộng hòa hiện trực diện nguy cơ vì ông mà có thể thất cử lớn trong cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Ông Donald Trump bị quốc hội tuýt còi nhưng không vì thế mà dừng cuộc xung đột khi chưa đạt được kết quả về quân sự hoặc ngoại giao đủ sức thuyết phục cử tri là Mỹ đã thắng Iran. Nhà lãnh đạo này sẽ dùng những phương cách mạnh tay để chấn chỉnh nội bộ Đảng Cộng hòa, dùng nhiều thủ thuật cầm quyền để lách các quy định pháp lý và quyết định của quốc hội. Ông Donald Trump sẽ vừa thúc đẩy hòa đàm với Iran vừa tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự của Mỹ để thị uy và ép Tehran nhượng bộ. Ông sẽ nỗ lực thỏa thuận với Iran về một hòa ước nào đấy để giảm thiểu hệ lụy và tác động tiêu cực đối với Mỹ về chính trị và kinh tế trước ngày bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ.

Xoay chuyển tình thế trước để tránh thất cử. Sau cuộc bầu cử, tình thế và bối cảnh sẽ khác đối với ông Donald Trump. Khi ấy, ông sẽ chơi cuộc chơi khác với cả quốc hội lẫn Đảng Cộng hòa, với những người chống đối ở nước Mỹ và với cả Iran nữa.

Mỹ - Iran lại căng thẳng

Theo IRNA, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 27-6 cho biết họ nhắm mục tiêu vào một số vị trí quân sự của Mỹ trong khu vực để trả đũa việc Mỹ không kích vào bờ biển Iran. Bản tuyên bố cũng cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn, sau khi Israel "vi phạm thỏa thuận ngừng bắn" ở miền Nam Lebanon.

Trước đó vào hôm 26-6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết họ đã tấn công các địa điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) cũng như các trạm radar ven biển ở Iran nhằm đáp trả việc Iran bắn vào một tàu chở hàng ở eo biển Hormuz trước đó.

Phía Iran khẳng định con tàu trên đi qua eo biển Hormuz "trái phép", lập luận rằng theo Điều 5 của bản ghi nhớ Islamabad, các thỏa thuận điều chỉnh hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz thuộc thẩm quyền phối hợp với Iran. Theo quân đội Anh, tàu chở hàng nói trên bị trúng hỏa lực hôm 25-6, khi đang di chuyển qua Hormuz theo tuyến đường men theo bờ biển Oman, vài giờ sau khi Iran yêu cầu ngừng sử dụng tuyến đường này. Đó cũng là tuyến đường mà Tổ chức Hàng hải Quốc tế giải cứu các tàu thuyền bị mắc kẹt ở Hormuz. Vụ tấn công đã khiến chiến dịch giải cứu phải tạm dừng.

Các nhà phân tích vận tải biển cho biết cuộc tấn công UAV đã phủ bóng đen lên dòng tàu thuyền rời khỏi vùng Vịnh, vốn đang tăng sau khi Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận tạm thời. Theo Công ty Dữ liệu hàng hải Windward (Anh), vẫn có 43 lượt tàu đi qua được Hormuz sau sự cố mới nhất, song tốc độ bình thường hóa lưu thông ở eo biển đã chậm lại.

Vào hôm 24-6, có 78 tàu thuyền đi qua eo biển, con số cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu dù vẫn thấp hơn lưu lượng trung bình trước xung đột là 130 tàu/ngày. Ít nhất 2 tàu chở dầu đã quay đầu khi cố gắng đi qua eo biển theo tuyến đường men theo bờ biển Oman - theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hải Lloyd's List Intelligence (Anh).

Anh Thư

NGẢI SA

Nguồn NLĐ: https://nld.com.vn/lap-phap-lai-tuyt-coi-hanh-phap-196260627200135184.htm