Lấy chất lượng sống của lao động nữ làm thước đo

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng quà con em người lao động ngành Than-Khoáng sản Việt Nam nhân Tháng hành động vì trẻ em năm 2026. (Ảnh: PHƯƠNG CHI)

Việc chuyển dịch từ các hoạt động phong trào diện rộng sang giải quyết triệt để những vấn đề thiết thân của người lao động sẽ giúp tổ chức công đoàn thật sự trở thành chỗ dựa tin cậy, đồng hành lâu dài cùng lực lượng lao động nữ trong thời kỳ mới.

Theo thống kê của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 10,2 triệu đoàn viên công đoàn, trong đó lao động nữ chiếm tỷ lệ khoảng 56%, hiện diện ở hầu hết các ngành, lĩnh vực kinh tế, xã hội, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của đất nước. Thời gian qua, công đoàn các cấp đã bước đầu đổi mới căn bản cả nội dung lẫn phương thức hoạt động, đáp ứng nhu cầu thiết thân của đoàn viên. Việc xây dựng chính sách, đối thoại, thương lượng, giám sát và bảo vệ quyền lợi lao động nữ được chú trọng hơn. Nhiều mô hình chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ nuôi con, xây dựng gia đình hạnh phúc, cải thiện đời sống nữ đoàn viên được duy trì, nhân rộng.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Tháp, chị Ngô Thùy Trang chia sẻ: Sáng kiến “Câu lạc bộ bà bầu và nuôi con nhỏ” của Công đoàn cơ sở Công ty cổ phần May Công Tiến tập trung giải đáp, hỗ trợ các nhu cầu về sức khỏe thai kỳ, dinh dưỡng, chăm sóc trẻ, nuôi con bằng sữa mẹ, kiến thức pháp luật, cân bằng giữa công việc và gia đình. Nhờ tính nhân văn, thiết thực, chỉ sau gần 8 tháng, câu lạc bộ thu hút từ 500 lên gần 1.000 thành viên, tạo dựng môi trường làm việc thân thiện, gắn kết.

Tại thành phố mang tên Bác, bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố cho biết: Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh từng bước chuyển từ “chăm lo theo dịp, theo phong trào” sang “chăm lo theo nhu cầu, theo hoàn cảnh và hướng đến lâu dài”, tập trung vào các chương trình sức khỏe, con công nhân, nhà ở, sinh kế. Ở một hướng khác, Liên đoàn Lao động tỉnh Nghệ An lại mở rộng chăm lo con em công nhân, không chỉ nhận quà tặng, học bổng mà con em của người lao động còn được các cấp công đoàn trực tiếp đồng hành. Điển hình, giai đoạn 2022-2025, chương trình “Mẹ đỡ đầu” đã hỗ trợ 385 trẻ mồ côi.

Còn tại Đồng Nai, việc khảo sát, nắm bắt tâm tư lao động nữ được thực hiện trước khi đưa vào đối thoại, thương lượng, tập trung vào các vấn đề như tiền lương, thời giờ làm việc, thai sản, nhà trẻ, đào tạo tay nghề. Ở cấp cơ sở, ban nữ công không chỉ tổ chức các phong trào thi đua lao động sản xuất nói chung, phong trào “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” nói riêng mà còn tham mưu về thu nhập, phúc lợi, giám sát thực hiện Bộ luật Lao động, thỏa ước lao động tập thể, đồng thời tuyên truyền, vận động nam đoàn viên chia sẻ trách nhiệm gia đình.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hoạt động nữ công vẫn đang đối mặt với những khó khăn, những điểm nghẽn cần được khơi thông. Chất lượng công tác nữ công chưa đồng đều giữa các cấp, khu vực, loại hình doanh nghiệp. Hoạt động đối thoại, thương lượng, giám sát và hỗ trợ cán bộ nữ phát triển chưa tương xứng với sự đóng góp. Nguồn lực, kinh phí, điều kiện hoạt động của ban nữ công quần chúng còn thiếu thốn.

Nhiều nơi vẫn thiên về tuyên truyền, phong trào tập trung vào các dịp lễ, kỷ niệm. Quyền lợi cho nữ lao động dừng lại ở mức hỗ trợ, tặng quà mang tính bề nổi, chưa tác động mạnh đến các yếu tố cốt lõi như tiền lương, định mức lao động, giờ làm, sức khỏe và cơ hội nghề nghiệp. Cách thức chăm lo còn mang tính sinh hoạt, thiếu chuyên sâu; công nhân làm ca kíp khó tham gia thường xuyên. Trong khi đó, nhu cầu của lao động nữ ngày càng đa dạng, gắn liền chất lượng việc làm, thu nhập, sức khỏe, tâm lý, kỹ năng nuôi con, cân bằng cuộc sống và khả năng thích ứng với thay đổi công nghệ, cơ cấu sản xuất.

Đồng chí Thái Thu Xương, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết: Trước đòi hỏi của thực tiễn, trọng tâm trong công tác nữ công không chỉ cần tiếp tục duy trì những hoạt động đã có, mà phải sát hơn với đời sống và nhu cầu đang thay đổi của nữ đoàn viên, người lao động. Trong định hướng giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến năm 2045, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam xác định trọng tâm, phương thức và thước đo của công tác vận động nữ công nhân, viên chức phải thực hiện những bước chuyển dịch mạnh mẽ: Từ tổ chức hoạt động theo diện rộng sang đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi có chiều sâu. Trong đó, thước đo hiệu quả không còn dựa vào báo cáo số cuộc, số lớp mà phải đo lường bằng những thay đổi thực tế về việc làm, thu nhập, điều kiện lao động, cơ hội phát triển và chất lượng cuộc sống của nữ lao động.

Giai đoạn mới đòi hỏi một bước chuyển mạnh từ chăm lo theo phong trào sang đại diện, bảo vệ theo nhu cầu và giải quyết vấn đề của đoàn viên; từ hỗ trợ đơn lẻ sang đồng hành lâu dài; chú trọng sức khỏe, nuôi con, trẻ em, nhà ở, nhà trẻ, sinh kế và các nhóm lao động nữ có nhu cầu đặc thù.

Chủ tịch Công đoàn Cao su Việt Nam Huỳnh Thị Cẩm Hồng nhận định, công tác chăm lo nữ công nhân cần đặt trong mối quan hệ tổng thể với gia đình, con cái, học tập, sinh kế và khả năng tự chủ. Cần chuyển dần các hình thức hỗ trợ trước mắt, đơn lẻ sang đồng hành lâu dài thông qua các mô hình trại hè, khuyến học, vay vốn, hỗ trợ sinh kế và huy động nguồn lực bền bỉ, phù hợp đặc thù từng ngành. Đồng hành chính là chăm lo đúng nhu cầu, đúng thời điểm và theo từng giai đoạn cuộc sống của người lao động.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai Bùi Thị Bích Thủy cho rằng: Việc đối thoại và thương lượng là con đường quan trọng để chuyển các nhu cầu cụ thể (thai sản, phòng vắt/trữ sữa, nhà trẻ, chăm sóc sức khỏe) thành cam kết pháp lý và quyền lợi thực tế tại doanh nghiệp. Phúc lợi trao cho người lao động phải được điều chỉnh theo giá sinh hoạt và chuyển đổi thành các điều khoản đo lường được.

Một trong những chiến lược quan trọng trong đổi mới công tác nữ công là phải gắn với đổi mới năng lực và phương pháp làm việc của cán bộ công đoàn. Phó Trưởng ban Công tác công đoàn Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa Vũ Thị Hương cho rằng: Cán bộ nữ công phải chuyển từ “nhiệt tình” sang “có năng lực”, đáp ứng quy trình khép kín: Nắm bắt nhu cầu-xác định vấn đề-tham mưu-đối thoại, thương lượng-giám sát-theo dõi kết quả. Cán bộ cần được chuẩn hóa các kỹ năng phân tích dữ liệu, đối thoại, hỗ trợ giải quyết vụ việc và ứng dụng công nghệ số.