'Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách'

“Niềm tin và kỳ vọng của Nhân dân với Đảng rất lớn”

- Thưa ông, việc chỉ trong 1 tháng đã có gần 5 triệu lượt cán bộ, đảng viên, Nhân dân đóng góp hơn 14 triệu lượt ý kiến của Nhân dân gửi về các Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV nói lên điều gì?

- Những con số kỷ lục này chứa đựng nhiều ý nghĩa. Trước hết, đó là minh chứng cho dân chủ trong Đảng và dân chủ trong xã hội được mở rộng thực chất hơn. Văn kiện không chỉ được soạn thảo "trong phòng họp”, mà được đặt trong dòng chảy của đời sống kinh tế - xã hội, tiếp nhận cả từ thực tiễn của người dân và doanh nghiệp.

TS. Tô Hoài Nam

Thứ hai, điều này cũng cho thấy niềm tin và kỳ vọng của nhân dân với Đảng là rất lớn. Người dân chỉ góp ý nghiêm túc khi họ tin rằng tiếng nói của mình có giá trị và được tiếp thu.

Thứ ba, việc chắt lọc, tiếp thu nghiêm túc các ý kiến góp ý giúp Báo cáo chính trị không chỉ đúng về mặt đường lối mà còn sát với thực tiễn, sát với đời sống và sát với nhu cầu phát triển của đất nước.

Cách làm này tạo tiền lệ rất tốt, chính sách lớn của quốc gia phải được xây dựng trên nền tảng lắng nghe thực chất, chứ không chỉ từ tư duy quản lý thuần túy.

Xây dựng chỉ số hài lòng với từng bộ, ngành, địa phương

- Trình bày Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: chúng ta có quyền phấn khởi, tự hào về những kết quả quan trọng, nổi bật đã đạt được song “tuyệt đối không được "ngủ quên bên vòng nguyệt quế"”, bởi thể chế vẫn còn bất cập,“thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là “đột phá của đột phá”. Cách đặt vấn đề này có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?

- Việc Tổng Bí thư không chỉ nói về thành tựu mà thẳng thắn nhìn vào hạn chế từ thể chế, nguồn lực, hạ tầng đến kỷ luật thực thi và chất lượng đội ngũ cán bộ là thái độ cầu thị, quả cảm và trách nhiệm với tương lai.

Cách đặt vấn đề “thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là “đột phá của đột phá” là nhận thức rất sâu sắc. Trên thực tế, với cộng đồng doanh nghiệp, điểm nghẽn thể chế vẫn là trở ngại lớn nhất. Không phải chúng ta thiếu chủ trương đúng, mà là khâu thực thi còn chậm, không đồng đều, thậm chí trong một số vụ việc, trường hợp còn bị “bẻ cong”.

Vì vậy, tôi đặc biệt ủng hộ yêu cầu xử lý triệt để tình trạng một số luật mục tiêu thì đúng nhưng làm thì khó vì nó xa lạ với thực tiễn, hoặc “trên nóng dưới lạnh”, "nói nhiều, làm ít", "quyết sách đúng nhưng thực thi chậm" gây lãng phí nguồn lực, làm giảm niềm tin của nhân dân như phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm. Nếu các định hướng này được thực hiện nghiêm túc, chúng ta sẽ có một môi trường kinh doanh minh bạch hơn, công bằng hơn và dự báo được - điều kiện tiên quyết để thu hút đầu tư và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

- Một trong những điểm đáng chú ý là Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: "Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách". Làm thế nào để cụ thể hóa định hướng quan trọng này, thưa ông?

- Với kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu về sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa, tôi nhận thấy điểm cốt lõi là phải chuyển được từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển. Do đó, tôi và tôi tin cộng đồng doanh nghiệp rất vui mừng khi trong phát biểu của mình, Tổng Bí thư yêu cầu: “Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động”.

Yêu cầu “chuyển mạnh sang hành động” có nghĩa là: không dừng ở nghị quyết hay khẩu hiệu; không chỉ sửa luật mà phải làm cho luật thông suốt trong thực tế; lấy thời gian và chi phí của doanh nghiệp làm tiêu chí đánh giá cải cách và kiên quyết xóa bỏ cơ chế “xin - cho” vốn là nguồn gốc của tiêu cực, của chi phí không chính thức và bất bình đẳng trong kinh doanh.

Việc lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách là bước chuyển then chốt trong tư duy quản trị công. Điều này được hiểu là nhà nước không chỉ tự đánh giá mình tốt theo tiêu chí nội bộ, mà phải được người dân và doanh nghiệp trực tiếp cảm nhận, đánh giá là tốt.

Để cụ thể hóa định hướng rất quan trọng này, tôi đề xuất ba việc. Một là, đo lường sự hài lòng bằng dữ liệu thực chất. Xây dựng chỉ số hài lòng của doanh nghiệp đối với từng bộ, ngành, địa phương; công khai kết quả và gắn với đánh giá cán bộ. Hai là, ràng buộc trách nhiệm cá nhân rõ ràng. Mỗi nhiệm vụ phải có người chịu trách nhiệm đến cùng, tránh tình trạng “đùn đẩy trách nhiệm”. Ba là, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Điều này quan trọng ở điểm để phá bỏ tâm lý sợ sai trong bộ máy, giúp cải cách thực sự đi vào chiều sâu.

Nếu làm được như vậy, quyết tâm của Đại hội XIV sẽ trở thành động lực thực sự cho kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Ba đột phá để phát huy động lực của kinh tế tư nhân

- Nhằm thực hiện thành công mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, làm thế nào để khơi dậy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng nhất, thưa ông?

- Theo tôi, rất cần ba đột phá thực chất để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Một là, bảo đảm quyền tài sản và an toàn pháp lý cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ dám đầu tư lớn khi họ tin rằng tài sản, hợp đồng và hoạt động kinh doanh của mình được pháp luật bảo vệ minh bạch, ổn định và công bằng.

Hai là, tạo sân chơi bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong các cân đối lớn, nhưng khu vực tư nhân phải có cơ hội thực sự trong tiếp cận đất đai, tín dụng, dự án công, chuỗi cung ứng và thị trường.

Ba là, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và công nghệ trong doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp tư nhân. Cần có chính sách hỗ trợ có trọng tâm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn quốc tế và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì hỗ trợ dàn trải, hình thức.

Nếu làm được ba điều này, khu vực tư nhân sẽ không chỉ tăng trưởng nhanh về số lượng mà còn nâng cấp nhanh về chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc tế.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện