Lấy tình làng nghĩa xóm làm gốc trong công tác hòa giải
Tại khu dân cư, những mâu thuẫn như lối thoát nước, ranh giới đất đai hay chuyện bất hòa trong gia đình nếu không được giải quyết kịp thời có thể trở thành tranh chấp kéo dài. Bằng sự kiên trì, gần gũi và lấy tình làng nghĩa xóm làm nền tảng vận động, ông Phí Mạnh Cát, Tổ trưởng Tổ an ninh cơ sở, thành viên Tổ hòa giải thôn Hương Ngải 1, đã góp phần tháo gỡ nhiều khúc mắc ngay từ cơ sở.
Gỡ mâu thuẫn từ những chuyện nhỏ trong xóm
Nhiều năm gắn bó với công việc ở địa phương, ông Phí Mạnh Cát tích lũy được không ít kinh nghiệm trong việc nắm bắt tình hình, vận động nhân dân và giải quyết những vấn đề phát sinh tại khu dân cư. Hiện nay, trên cương vị Tổ trưởng Tổ an ninh cơ sở thôn Hương Ngải 1, đồng thời tham gia công tác hòa giải ở thôn, ông tiếp tục phát huy kinh nghiệm, sự am hiểu địa bàn để cùng các thành viên trong tổ giải quyết những mâu thuẫn trong cộng đồng.

Ông Phí Mạnh Cát chia sẻ về công tác hòa giải ở cơ sở. Ảnh: Công Phương
Theo ông Cát, công tác hòa giải không phải cứ có đơn đề nghị mới bắt đầu thực hiện. Nhiều khi, thông qua nắm bắt tình hình trong khu dân cư, nghe người dân phản ánh, tổ hòa giải đã chủ động tìm hiểu để kịp thời tiếp cận những vụ việc mới phát sinh. Trước khi tổ chức hòa giải, các thành viên phải nghe thông tin từ nhiều phía, nghiên cứu sự việc và trực tiếp gặp gỡ từng gia đình để tìm hiểu nguyên nhân.
“Trước hết phải nắm chắc thông tin, căn cứ vào hiện trạng thực tế và tình làng nghĩa xóm giữa hai bên. Sau đó mới đề xuất thành lập tổ đến gặp gỡ, phân tích, vận động các gia đình. Trong đó, lấy công tác dân vận làm nòng cốt, lấy tình làng nghĩa xóm để thuyết phục người dân”, ông Cát chia sẻ.
Một trong những vụ việc ông nhớ là mâu thuẫn giữa hai gia đình liên quan đến rãnh thoát nước chung. Trước đây, nước sinh hoạt và nước mưa được dẫn theo địa hình tự nhiên, từ khu vực cao xuống khu vực thấp. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, cải tạo đường ngõ, một gia đình ở phía ngoài đã bịt lối thoát nước đi qua phần đất thuộc ranh giới nhà mình. Việc này khiến gia đình phía trong không có đường thoát nước, phát sinh bất đồng giữa hai bên.
Khi tiếp nhận thông tin, ông Cát cùng các thành viên trong tổ tìm hiểu nguồn gốc lối thoát nước, xem xét hiện trạng thực tế và gặp gỡ các gia đình để phân tích. Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở việc ai có quyền sử dụng phần đất thuộc ranh giới nhà mình, mà còn cần nhìn nhận đến quá trình sử dụng ổn định trước đó và nhu cầu sinh hoạt chính đáng của các hộ dân.
Từ đó, tổ hòa giải vận động gia đình phía ngoài tạo điều kiện cho gia đình phía trong được thoát nước, có thể tính đến phương án đặt đường ống chìm để vừa bảo đảm việc thoát nước, vừa không ảnh hưởng đến diện tích và sinh hoạt của gia đình có đất đi qua.
Thay vì đẩy mâu thuẫn đi xa, các thành viên tổ hòa giải kiên trì phân tích để hai bên hiểu và chia sẻ khó khăn của nhau. Cuối cùng, gia đình có đất ở phía ngoài đồng ý tạo điều kiện, hai bên thống nhất phương án giải quyết.
Góp phần tạo dựng nếp sống văn hóa
Không phải vụ việc nào tổ hòa giải tiếp nhận cũng liên quan đến đất đai hay quan hệ giữa các hộ dân. Có những trường hợp xuất phát từ chính những bất hòa trong gia đình, nhưng hệ lụy lại ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của con trẻ.
Ông Cát kể về một gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn do người chồng ham chơi, rượu chè, không chú tâm làm ăn. Kinh tế gia đình ngày càng sa sút, cuộc sống vợ chồng thường xuyên nảy sinh bất đồng. Đáng lo ngại hơn, người vợ từng có ý định cho con nghỉ học vì không đủ điều kiện trang trải chi phí học tập.
Khi nắm được thông tin, ông Cát cùng các thành viên trong tổ đã đến tìm hiểu, không vội vàng đưa ra nhận xét hay trách móc bất kỳ ai. Theo ông, với những mâu thuẫn gia đình, nếu chỉ gặp gỡ cả hai vợ chồng rồi khuyên bảo chung chung thì chưa chắc đã đạt hiệu quả. Điều quan trọng là phải hiểu tâm tư, nguyên nhân dẫn đến bất hòa của từng người để có cách vận động phù hợp.
Vì vậy, ông lựa chọn gặp riêng người chồng trước, phân tích trách nhiệm của người trụ cột trong gia đình, từ việc chăm lo kinh tế đến bảo đảm tương lai cho các con. Ông cũng nhấn mạnh rằng, muốn gia đình êm ấm, con cái có điều kiện học tập và trưởng thành thì cha mẹ phải cùng có trách nhiệm, không thể để những thú vui cá nhân ảnh hưởng đến cuộc sống chung.
Sau đó, ông tiếp tục gặp người vợ để chia sẻ, động viên, khuyên hai vợ chồng bình tĩnh, hạn chế những lời nói, hành động trong lúc nóng giận và cùng tìm hướng tháo gỡ khó khăn kinh tế. Để lời khuyên có thêm sức nặng, tổ hòa giải còn vận động người thân trong gia đình như cha chú cùng tham gia động viên, phân tích. Khi những người có uy tín, có tiếng nói trong gia đình cùng chia sẻ, người chồng dần nhận ra trách nhiệm của mình.
Cuối cùng, hai vợ chồng thống nhất cùng xây dựng gia đình, người chồng cam kết từ bỏ thói quen chơi bời, tập trung làm ăn và chăm lo cho vợ con. Tổ hòa giải lập biên bản ghi nhận sự thống nhất, làm căn cứ để gia đình thực hiện. Điều đáng mừng là sau đó, mâu thuẫn từng bước được tháo gỡ, gia đình đoàn kết hơn và các con vẫn được tiếp tục đến trường.
Từ những vụ việc trực tiếp tham gia giải quyết, ông Phí Mạnh Cát cho rằng, người làm công tác hòa giải phải thực sự gần dân, hiểu dân và có sự kiên trì. Mỗi mâu thuẫn đều có nguyên nhân, hoàn cảnh riêng, vì vậy không thể áp dụng một cách giải quyết giống nhau cho tất cả các trường hợp.
Đặc biệt, việc giữ thái độ khách quan, lắng nghe đầy đủ ý kiến của các bên là điều cần thiết. Người hòa giải không đứng về phía gia đình này hay gia đình kia, cũng không áp đặt suy nghĩ chủ quan mà phải căn cứ vào thực tế, phân tích đúng sai trên tinh thần thấu tình, đạt lý. Khi người dân cảm thấy được tôn trọng, được lắng nghe, họ sẽ cởi mở hơn trong việc chia sẻ và tiếp nhận ý kiến vận động.
Phó Chủ tịch UBND xã Tây Phương Nguyễn Tuấn Trung cho biết, Tổ hòa giải thôn Hương Ngải 1 đã phát huy vai trò trong việc nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và tháo gỡ những mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng dân cư.
Các thành viên tổ hòa giải gần gũi với người dân, kiên trì lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân sự việc, lựa chọn cách vận động, thuyết phục phù hợp với từng trường hợp. Qua đó, nhiều bất đồng được giải quyết từ sớm, hạn chế nguy cơ phát sinh vụ việc phức tạp, góp phần củng cố tình đoàn kết trong nhân dân và giữ gìn an ninh, trật tự tại địa phương.
