Lễ giỗ Tổ khai sáng và kỷ niệm 300 năm chùa Liên Phái

Hòa thượng Thích Gia Quang - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Thông tin truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tuyên đọc lời tưởng niệm tri ân Thánh Tổ Như Trừng Lân Giác - bậc khai sơn Liên Tông, Sơ Tổ Liên Phái.

Tại buổi lễ, Hòa thượng Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Thông tin truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tuyên đọc lời tưởng niệm tri ân Thánh Tổ Như Trừng Lân Giác - bậc khai sơn Liên Tông, Sơ Tổ Liên Phái, một danh tăng kiệt xuất của Phật giáo Việt Nam thời Hậu Lê.

Tổ sư Như Trừng Lân Giác là một trong những bậc long tượng - người đã hội tụ đầy đủ căn lành, trí tuệ và đại nguyện, để từ đó khai mở một dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, vừa thâm nhập thiền quán, vừa dung thông hành trì, vừa gắn bó mật thiết với đời sống xã hội.

Ngài xuất thân từ tầng lớp quý tộc thời Hậu Lê (Phò mã, Quận công), tinh thông nho học và lễ nghĩa. Giữa chốn vinh hoa, Ngài sớm nhận ra tính chất mong manh của công danh phú quý. Năm 1726, Ngài xả bỏ mọi địa vị thế tục để xuất gia, lấy giải thoát làm lý tưởng tối hậu. Ngài tu học tại Yên Tử, kế thừa dòng thiền Trúc Lâm và liễu ngộ tự tâm. Trở về Thăng Long, Ngài trụ trì chùa Liên Hoa (nay là Tổ đình Liên Phái), chính thức khai sáng dòng thiền Liên Tông - Liên Phái mang đậm bản sắc Việt Nam. Ngài đã dung hợp giữa thiền học nội chứng và hành nguyện Bồ Tát; kết hợp nhuần nhuyễn giữa xuất thế và nhập thế.

Ngài đã kiến lập và trùng tu nhiều danh lam (Liên Phái, Hộ Quốc, Hàm Long...), biến nơi đây thành trung tâm đào tạo tăng tài và in ấn kinh sách. ngài đã biên soạn nhiều tác phẩm giá trị bằng ngôn ngữ dân tộc (Ngũ giới quốc âm, uy nghi quốc âm...), giúp Phật pháp thấm sâu vào đời sống quần chúng.

Tinh thần cốt lõi trong toàn bộ sự nghiệp của Tổ sư được kết tinh nơi thập đại nguyện cứu sinh vương Bồ Tát - một hệ thống tư tưởng mang đậm dấu ấn đại thừa, thể hiện rõ lý tưởng: Thượng cầu Phật đạo - Hạ hóa chúng sinh.

Ngài thị tịch năm 1733 trong tư thế kiết già chánh niệm. Dù trụ thế ngắn ngủi (37 năm), nhưng đạo nghiệp của Ngài là nền tảng vững chắc cho Liên Phái suốt hơn 300 năm qua. Di sản của Tổ sư không chỉ là niềm tự hào của hàng hậu học mà còn là sứ mệnh chung của Phật giáo Việt Nam trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và tinh thần nhập thế lợi đạo, ích đời.

Các Hòa thượng, Chư Tôn đức Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tham dự buổi lễ.

Theo Thiền phả, chùa Liên Phái hay chùa Liên Tông (hay còn gọi là chùa Liên Hoa) tọa lạc trên khu đất và ao sáu mẫu hai sào (khoảng 22.000 m2) ở Phường Bạch Mai - huyện Thọ Xương - Kinh đô Thăng Long (nay là Ngõ Liên Phái, phố Bạch Mai, phường Bạch Mai, Hà Nội) là Tổ đình của Thiên Phái Liên Tông.

Bước ngoặt lớn xảy ra khi Ngài cho đào hồ sau dinh thự và phát hiện một bông sen vàng. Coi đây là điềm báo xuất gia, Ngài đã quyết định "cải gia vi tự" (biến nhà thành chùa), đặt tên là chùa Liên Hoa và dấn thân vào con đường tu hành với pháp hiệu Như Trừng Lân Giác.

Năm 1726, sau khi thụ giáo với Hòa thượng Chân Nguyên Chính Giác tại Yên Tử, Thiền sư Như Trừng Lân Giác đã phối hợp tinh hoa của phái Trúc Lâm Yên Tử và phái Lâm Tế để khai sáng ra phái Thiền Liên Tông. Ngài đã cử đệ tử sang Trung Hoa thỉnh về hơn 300 bộ kinh (1.000 quyển) và cho khắc bản gỗ in ấn để phổ biến trong nước. Ngài là người khởi xướng việc giảng dạy và in ấn bộ "Tứ Phần Luật", đặt nền móng cho việc phổ biến Tạng Luật tại Bắc Hà.

Đến thời vua Thiệu Trị (1841 - 1847), do kỵ húy tên vua (Miên Tông), phái Liên Tông và chùa Liên Tông chính thức đổi tên thành phái Liên Phái và chùa Liên Phái cho đến ngày nay. Chùa Liên Phái không chỉ là một ngôi cổ tự mà còn là một di tích lịch sử văn hóa thuộc Thế kỷ XVIII của Phật giáo tương đối quý hiếm và đã được Nhà nước xếp hạng.

Trải qua ba thế kỷ với bao thăng trầm, dẫu chịu sự ảnh hưởng của thời gian, của chiến tranh, chùa Liên Phái vẫn giữ được vẻ đẹp kiến trúc đặc sắc của các chùa cổ Bắc Bộ theo lối "Nội công ngoại quốc" thể hiện sự cân đối, uy nghiêm. Trong chùa có vườn tháp cổ, đặc biệt, có tháp cổ cửu phẩm Liên Hoa với kiến trúc xây cao 10 tầng, không chỉ là một tác phẩm kiến trúc cổ của nội đô, mà còn là biểu tượng của sự trang nghiêm, tinh tấn, là ngọn đăng tiêu soi sáng, giác ngộ phật tử.

Buổi lễ nhằm tỏ lòng thành kính tưởng niệm Đức Thánh Tổ Như Trừng Lân Giác – người có công khai sáng chùa Liên Phái và Thiền phái Liên Hoa thế kỷ XVIII.

Bên cạnh đó, chùa còn có ngôi bảo tháp có chứa bài vị của Tổ Cứu sinh (Tháp Cứu sinh) hoàn toàn bằng đá xanh, cao 5 tầng có niên đại gần 300 tuổi. Chùa còn lưu giữ nhiều di vật quý giá, đó là nhiều pho tượng cổ, các tấm bia đá cổ, hương án sơn son thếp vàng, hoành phi, câu đối cổ. Thời gian qua, chùa Liên Phái đã được quan tâm đầu tư tu bổ tôn tạo.

Phát biểu chúc mừng của đại diện chính quyền đã ghi nhận chùa Liên Phái đã có nhiều đóng góp tại địa bàn phường trong công tác an sinh xã hội; chùa là nhịp cầu nối những tấm lòng vàng, những nhà hảo tâm tới với những hoàn cảnh khó khăn cùng hàng trăm suất quà hằng năm được trao tặng, góp phần lan tỏa tinh thần tương thân tương ái trong lòng tăng ni phật tử và nhân dân.

Lễ kỷ niệm 300 năm thành lập chùa Liên Phái là mốc lịch sử đánh dấu chặng đường dài phát triển, gắn liền với văn hóa tâm linh của chùa. Nơi đây không chỉ là điểm sinh hoạt tôn giáo tôn nghiêm mà còn là địa chỉ đỏ về văn hóa, nơi gìn giữ truyền thống "Hộ quốc an dân" của Phật giáo Việt Nam. Lễ kỷ niệm này không chỉ để bày tỏ tấm lòng tri ân công đức của các bậc tiền nhân mà còn là dịp để các thế hệ hậu duệ đúc kết và tiếp tục phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo trong thời đại mới.

V.T/Báo Tin tức và Dân tộc