Lễ hội Katê: Điểm nhấn độc đáo của du lịch văn hóa Khánh Hòa

Các thiếu nữ Chăm biểu diễn múa truyền thống trong không gian Lễ hội Katê năm 2026 tại Tháp Pô Klong Garai, tỉnh Khánh Hòa.

Những nghi lễ thiêng dưới chân tháp cổ

Từ sáng sớm, khu vực tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh) đã rộn ràng bước chân người đi hội. Từ các làng Chăm, người dân tìm về tháp để tham dự nghi lễ, gặp gỡ người thân, bạn bè và cùng thực hành những phong tục được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Trong không gian linh thiêng của ngôi tháp cổ thờ vua Pô Klông Garai (1151-1205), vị vua được người Chăm tôn kính là “Thần thủy lợi”, các nghi lễ truyền thống được cử hành trang trọng. Các vị chức sắc Chăm lần lượt thực hiện những nghi thức truyền thống của lễ hội Katê, gồm rước y trang, mở cửa tháp, tắm tượng thần, mặc y trang cho thần và đại lễ.

Các chức sắc Chăm thực hiện nghi lễ đưa y trang lên Tháp Pô Klong Garai.

Với đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn, Katê là cái Tết lớn trong năm, là dịp tri ân tổ tiên, tưởng nhớ các vị thần đã chở che, phù hộ cho mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an. Trong dòng người về tháp, những bộ trang phục truyền thống rực rỡ hòa cùng nhịp trống, tiếng kèn và những bước múa uyển chuyển, tạo nên bức tranh văn hóa đậm sắc màu Chăm.

Chị Đàng Thị Thu Thảo chia sẻ, được trực tiếp tham dự các nghi lễ Katê tại tháp Pô Klong Garai là niềm vui mỗi dịp tháng 7 theo lịch Chăm, tương ứng khoảng tháng 10 dương lịch.

Đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn bày sản vật, thực hiện nghi thức dâng cúng vua Pô Klông Garai.

Theo chị, khoảnh khắc các chức sắc thực hiện nghi thức dâng lễ trong không gian tháp cổ luôn mang lại cảm xúc đặc biệt, khơi dậy niềm tự hào về di sản văn hóa dân tộc. Chị mong muốn những giá trị truyền thống tiếp tục được bảo tồn, trao truyền cho thế hệ trẻ và giới thiệu rộng rãi đến bạn bè, du khách.

Mở rộng trải nghiệm, tăng sức hút du lịch

Cùng với đồng bào Chăm, đông đảo du khách từ nhiều địa phương tìm đến Katê để khám phá không gian văn hóa giàu bản sắc. Sự hòa quyện giữa cảnh quan di tích, nghi lễ truyền thống và các hoạt động văn hóa tạo nên sức hấp dẫn riêng cho lễ hội, giúp hành trình khám phá Khánh Hòa thêm phong phú.

Đến với Katê, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo của tháp Chăm mà còn có cơ hội tiếp cận những phong tục, tín ngưỡng, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Qua đó, di sản không còn là những giá trị nằm sau không gian trưng bày hay trong các câu chuyện lịch sử, mà hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng.

Các vị chức sắc Chăm thực hiện nghi thức Lễ hội Katê tại Tháp Pô Klong Grai.

Chị Nguyễn Thị Thu Hà, du khách đến từ Hà Nội ấn tượng với trang phục truyền thống, âm thanh nhạc lễ và những điệu múa của đồng bào Chăm. Theo chị, việc trực tiếp quan sát nghi lễ, tìm hiểu ý nghĩa của từng phong tục giúp chuyến đi trở nên đáng nhớ hơn. Đây cũng là cơ hội để du khách hiểu sâu hơn về đời sống văn hóa, tín ngưỡng của một cộng đồng dân tộc có lịch sử lâu đời.

Trong khi đó, anh Trần Minh Hải, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh, cho rằng việc kết hợp lễ hội với hoạt động giới thiệu làng nghề và ẩm thực sẽ góp phần làm phong phú trải nghiệm khám phá văn hóa Chăm. Những hoạt động như tìm hiểu nghề thủ công truyền thống, chữ viết, thưởng thức món ăn địa phương hay giao lưu với người dân có thể giúp du khách tiếp cận di sản gần gũi, tự nhiên hơn.

Người dân và du khách lưu lại những hình ảnh tại Lễ hội Katê năm 2026.

Không khí lễ hội cũng lan tỏa đến các làng Chăm tại xã Ninh Phước, Phước Hậu, Thuận Nam, Ninh Hải và khu vực lân cận. Trong mỗi gia đình, người dân chuẩn bị món ăn truyền thống, đón người thân trở về sum họp, thăm hỏi bà con, bạn bè. Những cuộc gặp gỡ trong ngày hội góp phần thắt chặt tình thân, củng cố sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng. Đây cũng là dịp để đưa văn hóa địa phương đến gần hơn với du khách.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững

Phát biểu tại tháp Po Rome, ông Nguyễn Long Biên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh: Katê là lễ hội truyền thống quan trọng, giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm. Qua nhiều thế hệ, cộng đồng đã bền bỉ gìn giữ và trao truyền các nghi lễ, phong tục, góp phần bảo tồn di sản và nuôi dưỡng niềm tự hào về truyền thống của ông bà, tổ tiên.

Tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để đồng bào Chăm gìn giữ tiếng nói, chữ viết, phong tục, tập quán, tín ngưỡng và lễ hội truyền thống; đồng thời gắn công tác bảo tồn văn hóa với nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Trong đó, Hội đồng Chức sắc, nghệ nhân và cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong thực hành, truyền dạy di sản, giúp thế hệ trẻ hiểu biết, trân trọng và tiếp nối những giá trị văn hóa dân tộc.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Long Biên tặng quà, chúc mừng các vị chức sắc và đồng bào Chăm tại tháp Po Rome.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, lễ hội Katê năm nay có nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật nhằm giới thiệu bản sắc dân tộc Chăm, quảng bá du lịch và các làng nghề truyền thống. Ngành văn hóa, du lịch định hướng đưa Katê vào chuỗi chương trình, sự kiện văn hóa, du lịch của tỉnh, qua đó kết nối giá trị di sản với việc xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Định hướng này mở ra cơ hội để văn hóa Chăm được giới thiệu rộng rãi hơn, đồng thời tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho du khách khi đến Khánh Hòa. Từ nghi lễ tại đền tháp, nghệ thuật trình diễn dân gian đến nghề thủ công, ẩm thực và sinh hoạt tại các làng Chăm, mỗi giá trị di sản đều có thể trở thành một phần trong hành trình khám phá văn hóa địa phương.

Để phát huy tiềm năng đó, việc tổ chức các hoạt động du lịch cần gắn với bảo tồn nguyên vẹn giá trị truyền thống, tôn trọng không gian tín ngưỡng và vai trò chủ thể của cộng đồng. Các hoạt động giới thiệu di sản cần được xây dựng phù hợp với phong tục, có sự tham gia của nghệ nhân và người dân địa phương, vừa đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của du khách, vừa tạo cơ hội để cộng đồng hưởng lợi từ những giá trị văn hóa của mình.

Biểu diễn điệu múa quạt truyền thống của dân tộc Chăm.

Bên cạnh đó, việc kết nối điểm tham quan tháp cổ với làng nghề, không gian trình diễn nghệ thuật và trải nghiệm ẩm thực có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách và tạo thêm sinh kế cho người dân. Khi được tổ chức bài bản, các sản phẩm du lịch văn hóa không chỉ làm phong phú hình ảnh điểm đến mà còn góp phần đưa di sản hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống đương đại.