Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu 2026-Hương cốm mới trên cánh đồng đất Phong Thổ

Người dân giã cốm “Khua Luống”. (Ảnh: Nguyễn Oanh/TTXVN)

Khi những thửa ruộng vùng cao bước vào mùa lúa chín, đồng bào Thái trắng ở Phong Thổ lại náo nức đón mùa lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu-lễ tạ ơn hồn lúa, cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống bình an, no đủ.

Năm 2026, lễ hội tiếp tục được tổ chức với nhiều nghi lễ truyền thống, hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian đặc sắc, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái.

Từ ngày 10-11/10 sẽ diễn ra Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu xã Phong Thổ năm 2026

Tại khu vực cánh đồng bản Huổi Én, xã Phong Thổ, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 sẽ diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, nghi lễ truyền thống và trò chơi dân gian đặc sắc từ ngày 10 đến 11/10/2026. Đây là một trong những hoạt động văn hóa được địa phương duy trì nhằm gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống gắn với cây lúa, hạt cốm và đời sống cộng đồng của đồng bào Thái.

Kin Lẩu Khẩu Mẩu, còn gọi là lễ hội cơm mới hay lễ hội cốm mới, là nét văn hóa truyền thống gắn bó mật thiết với đời sống nông nghiệp của người Thái trắng vùng Mường So, xã Phong Thổ. Lễ thường được tổ chức vào thời điểm cuối Thu, khi lúa trên đồng đã chín rộ, báo hiệu một mùa vụ đã đến ngày thu hoạch.

Đối với đồng bào Thái, hạt lúa không chỉ là sản phẩm của lao động mà còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Sau một năm gieo trồng, chăm sóc, người dân chọn những bông lúa nếp thơm, ngon nhất để làm cốm và thực hiện các nghi lễ tạ ơn trời đất, thần linh, tổ tiên đã phù hộ cho bản làng có mùa màng thuận lợi, con người mạnh khỏe, cuộc sống no đủ.

Một trong những điểm nhấn của lễ hội năm nay là nghi lễ rước hồn lúa. Từ cánh đồng, những bông lúa được rước về bản trong không khí trang trọng nhưng không kém phần vui tươi. Hình ảnh bông lúa từ ruộng về bản không chỉ tái hiện một phong tục lâu đời mà còn gợi nhắc mối quan hệ gắn bó giữa con người với đất đai, ruộng đồng; giữa lao động sản xuất với đời sống tinh thần của cộng đồng.

Poster Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu 2026. (Ảnh: Báo Lai Châu)

Tiếp đó là nghi lễ cúng hồn lúa, thể hiện lòng tri ân đối với trời đất, thần linh và tổ tiên; đồng thời gửi gắm ước vọng về mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng bình yên, người người mạnh khỏe.

Trong không gian thiêng liêng của lễ hội, những sản vật được tạo ra từ lao động của người dân như lúa mới, cốm, gà, lợn cùng các nông sản địa phương được chuẩn bị làm lễ vật. Sau nghi thức cúng tế, cốm được vãi quanh nhà như một biểu tượng của sự sung túc, no đủ và lời cầu mong mùa màng tiếp tục bội thu. Người tham dự cũng thưởng thức những hạt cốm đầu mùa, cùng chia sẻ niềm vui và những ước vọng tốt đẹp trong cuộc sống.

Đặc biệt, nghi lễ giã cốm “Khua Luống” luôn là hoạt động tạo nên dấu ấn riêng của Kin Lẩu Khẩu Mẩu. Những hạt lúa nếp đầu mùa được lựa chọn kỹ càng, qua công đoạn rang, giã và sàng lọc để tạo nên những hạt cốm thơm dẻo. Tiếng chày, tiếng cối hòa cùng tiếng nói cười tạo nên một không gian văn hóa đậm chất cộng đồng.

Theo quan niệm truyền thống, tiếng chày giã cốm vang, rộn ràng cũng gửi gắm mong ước về một vụ mùa mới tốt tươi, cuộc sống ngày càng no đủ. Từ hạt lúa mới, người dân làm nên thức quà giản dị nhưng chứa đựng câu chuyện về lao động, mùa màng và sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng.

Độc đáo lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Không chỉ mang ý nghĩa nghi lễ nông nghiệp, Kin Lẩu Khẩu Mẩu còn là ngày hội cộng đồng, nơi người dân cùng gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ niềm vui sau một mùa lao động và chuẩn bị tinh thần cho những mùa vụ tiếp theo.

Sau phần lễ là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân tộc và trò chơi dân gian. Những trò chơi như thi đập lúa, tung còn, én cáy, bịt mắt bắt vịt, kéo co, đánh cầu lông gà… tạo nên không khí sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Các trò chơi dân gian vốn gắn bó với đời sống của đồng bào Thái được đưa vào lễ hội tạo không khí vui tươi và trở thành phương thức trực quan để trao truyền văn hóa. Trong tiếng cười, sự hào hứng của người chơi và tiếng cổ vũ của khán giả, những phong tục, tập quán lâu đời tiếp tục được thế hệ trẻ biết đến, thực hành và gìn giữ. Các tiết mục văn nghệ quần chúng cũng góp phần làm phong phú không gian lễ hội.

Điểm đặc biệt của Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu xã Phong Thổ là nhiều hoạt động được tổ chức ngay trong không gian cánh đồng. Điều này giúp lễ hội giữ được mối liên hệ trực tiếp với nguồn cội. Từ mùa lúa mới, người dân gặp nhau trên cánh đồng, cùng chia sẻ thành quả lao động, cùng thực hiện những nghi lễ đã được trao truyền qua nhiều thế hệ. Trong đời sống hiện đại, những hoạt động ấy càng có ý nghĩa khi tạo cơ hội để thế hệ trẻ hiểu hơn về nguồn gốc văn hóa của chính cộng đồng mình.

Toàn cảnh cánh đồng Huổi Én nơi hằng năm diễn ra lễ hội “Kin Lẩu Khẩu Mẩu”. (Ảnh: Báo Lai Châu)

Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được kỳ vọng trở thành điểm hẹn văn hóa, thu hút nhân dân và du khách đến trải nghiệm những nét đẹp đặc sắc của đồng bào Thái ở Phong Thổ. Thông qua các nghi lễ, ẩm thực, trò chơi dân gian, hoạt động giao lưu văn hóa và không gian đồng ruộng, du khách có thể cảm nhận rõ hơn mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên và giá trị cộng đồng trong đời sống của người Thái.

Việc duy trì và tổ chức lễ hội thường niên không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn mở ra thêm không gian để phát huy các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch địa phương. Những sản vật từ đồng ruộng, đặc biệt là cốm mới, cùng các nghi lễ và trò chơi truyền thống có thể trở thành những trải nghiệm văn hóa đặc sắc đối với du khách khi đến Phong Thổ.

Từ một nghi lễ tạ ơn hồn lúa, Kin Lẩu Khẩu Mẩu ngày nay tiếp tục được trao truyền như một sinh hoạt văn hóa cộng đồng giàu sức sống. Mỗi mùa lễ hội trở về là một lần người dân Phong Thổ nhắc nhớ về cội nguồn, tri ân đất trời, tổ tiên và những giá trị đã làm nên bản sắc của cộng đồng.

Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 là dịp vui hội sau mùa gặt, là không gian để văn hóa truyền thống hiện diện sinh động trong đời sống hôm nay. Giữa hương lúa mới, tiếng chày giã cốm và những trò chơi dân gian rộn ràng, những giá trị văn hóa của đồng bào Thái tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và trao truyền cho các thế hệ mai sau./.