Lễ hội truyền thống xã Dân Hòa: Kiến tạo nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững

Từ những mái đình, ngôi chùa cổ kính đến các không gian văn hóa gắn với danh nhân và truyền thống khoa bảng, lễ hội đầu năm đang trở thành điểm tựa tinh thần, đồng thời mở ra hướng phát triển mới, nơi di sản không chỉ được gìn giữ, mà còn trở thành nguồn lực mềm quan trọng trong chiến lược phát triển văn hóa của Thủ đô.

Đình Canh Hoạch là địa chỉ sinh hoạt tín ngưỡng nổi bật với nghệ thuật chạm khắc dân gian thời Lê - Mạc. Ảnh: Dân Hòa

Hành trình trở về cội nguồn

Những ngày đầu năm mới 2026, khi tiết trời xuân còn vương hơi lạnh, khắp các thôn làng của xã Dân Hòa đã rộn ràng bước vào mùa lễ hội. Từ sáng sớm, dòng người thành kính đổ về các di tích tiêu biểu, như: Chùa Sổ, đình Canh Hoạch, đình Mục Xá và nhiều không gian tín ngưỡng khác. Không chỉ là nghi thức tâm linh, lễ hội đầu xuân đã trở thành một cuộc hội tụ lớn của ký ức cộng đồng, nơi người dân tìm lại sự gắn bó với cội nguồn và lịch sử quê hương.

Trong tiếng trống hội vang vọng, những nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, tái hiện các giá trị văn hóa đã được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Người cao tuổi chỉnh tề trong trang phục lễ nghi, lớp trẻ hào hứng tham gia các hoạt động truyền thống, tất cả tạo nên một không gian văn hóa sống động, nơi quá khứ không chỉ được nhớ lại, mà còn được tiếp nối.

Dân Hòa là vùng đất giàu trầm tích văn hóa với 91 di tích, trong đó có 26 di tích cấp quốc gia. Mỗi di tích là một lát cắt lịch sử, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của vùng đất. Những mái đình cổ kính, những ngôi chùa hàng trăm năm tuổi không chỉ mang giá trị kiến trúc, mà còn lưu giữ ký ức cộng đồng, trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều thế hệ.

Đặc biệt, lễ hội truyền thống còn gắn với các không gian văn hóa tiêu biểu, như: Đình Canh Hoạch - nơi nổi bật với nghệ thuật chạm khắc dân gian thời Lê - Mạc, hay chùa Sổ - ngôi cổ tự có từ thời Lý với quả chuông đồng mang dòng chữ “Quan Chung Linh Tự” vẫn ngân vang qua nhiều thế kỷ. Những di tích ấy không chỉ là chứng nhân lịch sử, mà còn là trung tâm của đời sống văn hóa cộng đồng.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa Mai Xuân Trường khẳng định, lễ hội đầu xuân không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, mà còn là dịp để khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm gìn giữ di sản trong cộng đồng. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa Mai Xuân Trường, di sản văn hóa là tài sản vô giá mà các thế hệ cha ông để lại và lễ hội chính là hình thức để các giá trị ấy tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.

Chùa Sổ - một di tích với nhiều dấu tích lịch sử tại xã Dân Hòa. Ảnh: Thu Hằng

“Chúng tôi xác định, bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ là nhiệm vụ văn hóa, mà còn là nền tảng để phát triển bền vững. Lễ hội truyền thống là dịp để kết nối cộng đồng, giáo dục thế hệ trẻ, đồng thời tạo động lực cho phát triển du lịch văn hóa và kinh tế địa phương”, đồng chí Mai Xuân Trường nhấn mạnh.

Nguồn lực phát triển

Lễ hội đầu xuân tại Dân Hòa năm 2026 diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng các không gian sáng tạo và khai thác giá trị di sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong chiến lược đó, Dân Hòa được xác định là một địa phương có tiềm năng đặc biệt nhờ hệ thống di tích phong phú và giá trị lịch sử sâu sắc.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là mối liên hệ của vùng đất này với cội nguồn của Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới, tác giả kiệt tác Truyện Kiều. Các nhà khoa học và nhà quản lý đều thống nhất rằng, không gian văn hóa Dân Hòa là một phần quan trọng trong hệ sinh thái văn hóa đã hình thành nên tư tưởng nhân văn sâu sắc của Nguyễn Du.

Việc tổ chức các hoạt động nghiên cứu, hội thảo tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám và định hướng xây dựng Công viên văn hóa - du lịch Nguyễn Du tại địa phương thời gian qua là những bước đi cụ thể, nhằm đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà đánh giá cao sự chủ động của xã Dân Hòa trong việc phát huy giá trị di sản. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định, Canh Hoạch - Dân Hòa là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, khoa bảng và có vai trò quan trọng trong không gian văn hóa của Thủ đô. Việc định hướng xây dựng các không gian văn hóa, kết nối di tích với phát triển du lịch và giáo dục là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà, Hà Nội đang triển khai nhiều chương trình lớn, nhằm phát triển văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng, trong đó các địa phương có hệ thống di sản phong phú như Dân Hòa cần được hỗ trợ quy hoạch, đầu tư và phát huy hiệu quả giá trị di tích. Thành phố đặt mục tiêu hình thành các không gian văn hóa tiêu biểu, kết nối di sản với giáo dục, du lịch và sáng tạo, góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa của cả nước.

Đặc biệt, lễ hội đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Thông qua việc tham gia lễ hội, các em học sinh được tiếp cận trực tiếp với lịch sử và truyền thống, hình thành ý thức gìn giữ di sản và lòng tự hào về quê hương. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm sự kế thừa và phát triển bền vững các giá trị văn hóa.

Xã Dân Hòa - vùng đất với cội nguồn của Đại thi hào Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới, tác giả kiệt tác Truyện Kiều. Ảnh: Thu Hằng

Bên cạnh đó, việc kết nối di sản với phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo cũng mở ra cơ hội mới cho địa phương. Các di tích, lễ hội và không gian văn hóa có thể trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế. Quan trọng hơn, di sản tạo nên bản sắc - yếu tố cốt lõi trong quá trình phát triển. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản giúp bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa hiện đại và truyền thống.

Lễ hội đầu xuân 2026 tại xã Dân Hòa vì thế không chỉ là sự kiện văn hóa thường niên, mà còn là dấu mốc trong hành trình đánh thức nguồn lực di sản. Từ những nghi lễ truyền thống, những mái đình cổ kính đến các định hướng phát triển văn hóa, tất cả đang tạo nên một nền tảng vững chắc để Dân Hòa bước vào tương lai.

Đỗ Minh