Lễ hưng công xây dựng Nhà Tưởng niệm liệt sĩ nhà báo tại Nghệ An

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh phát biểu khai mạc Lễ hưng công. Ảnh: Quốc Huy

Dự lễ có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh; Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo tỉnh Nghệ An Hồ Thị Ngân; Phó Giám đốc Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Nghệ An Nguyễn Trung Thảo.

Cùng dự lễ có đại diện lãnh đạo chính quyền địa phương; các doanh nghiệp, hội viên Hội Nhà báo tỉnh Nghệ An và đông đảo tăng, ni, phật tử.

Trong các cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, hàng triệu người con Việt Nam đã lên đường, hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc. Trong số những người con ưu tú ấy có các nhà báo cách mạng.

Các nhà báo đã có mặt ở những chiến trường ác liệt nhất, mang theo phương tiện tác nghiệp và trái tim yêu nước để phản ánh chân thực cuộc chiến đấu của quân và dân ta, góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu, lan tỏa khát vọng độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Nhiều nhà báo đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, để lại những tác phẩm báo chí được viết bằng mồ hôi, nước mắt, tuổi thanh xuân và cả máu xương.

Đại đức Thích Đồng Tuệ, trụ trì chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) phát biểu. Ảnh: Quốc Huy

Sự hy sinh cao cả ấy đã góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, trở thành biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân và trách nhiệm của người làm báo đối với Tổ quốc và Nhân dân.

Việc xây dựng Nhà Tưởng niệm anh linh liệt sĩ nhà báo Cách mạng Việt Nam tại chùa Da - Âu Lạc Cổ Tự là công trình của lòng tri ân và đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc. Đến hôm nay, tại chùa Da đã có 555 nhà báo - liệt sĩ được ghi danh, được hương khói.

Thông qua công trình này tạo nên một không gian tâm linh trang nghiêm, nơi hương linh các Anh hùng liệt sĩ nhà báo cách mạng được tưởng niệm, phụng thờ, đồng thời trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý nhân nghĩa và tinh thần phụng sự cộng đồng.

Đồng thời, thể hiện trách nhiệm của Phật giáo trong việc đồng hành cùng dân tộc, gìn giữ và lan tỏa những giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước.

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh tặng hoa cho nhà chùa tại buổi lễ

Phát biểu tại buổi lễ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của chùa Da, nơi không chỉ là không gian tín ngưỡng, tâm linh, còn gắn liền với lịch sử cách mạng của quê hương Nghệ An và truyền thống đạo pháp đồng hành cùng dân tộc. Đặc biệt, nơi đây hôm nay trở thành chốn thờ tự, tưởng niệm các nhà báo liệt sĩ - những người đã anh dũng hy sinh trong các cuộc kháng chiến cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam trân trọng ghi nhận đóng góp của nhà báo Trần Văn Hiền, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nghệ An (nay là Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An), người đã dành hơn 15 năm âm thầm sưu tầm, kết nối và gìn giữ thông tin về những nhà báo đã hy sinh. Cùng với nhà chùa, ông đã phát nguyện xây dựng nơi thờ tự anh linh các nhà báo liệt sĩ, nhận được sự đồng hành của Hội Nhà báo Việt Nam, chính quyền, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, đồng nghiệp, phật tử và đông đảo nhân dân.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam mong nơi đây còn là một chốn để mỗi người cầm bút hôm nay soi lại mình - soi lại vì sao mình chọn nghề này, và mình đang giữ nghề này như thế nào. Bởi những người nằm xuống đã đi đến tận cùng của sự trung thực và dấn thân, đã đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên cả sinh mệnh mình.

Các đại biểu tham dự buổi lễ

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng nhấn mạnh với các thế hệ người làm báo, việc giữ gìn phẩm giá của ngòi bút - đó có lẽ là nén hương ý nghĩa nhất mà thế hệ hôm nay, mai sau có thể dâng lên các anh, các chị nhà báo đã hy sinh.

"Một công trình có thể được dựng lên bằng gạch, đá, xi măng và mồ hôi của những người thợ, nhưng tôi tin rằng, công trình này còn được xây bằng một thứ chất liệu khác: Lòng biết ơn. Mỗi người góp một phần - người góp ý tưởng, người góp tư liệu, người góp công sức, người góp kinh phí, người chỉ góp một nén hương thơm - tất cả đều đang góp phần làm nên một nơi để những người đã hy sinh không bị lãng quên", Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại đức Thích Đồng Tuệ, trụ trì chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) chia sẻ, trong không khí thiêng liêng và phấn khởi của những ngày mùa Thu lịch sử, chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) tổ chức chương trình chào mừng 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời cử hành Lễ Hưng công xây dựng Nhà tưởng niệm anh linh liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam.

Đây là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, thể hiện tinh thần "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", lòng tri ân đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Đồng thời thể hiện trách nhiệm của Phật giáo trong việc đồng hành cùng dân tộc, gìn giữ và lan tỏa những giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước.

Cách đây 81 năm, ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra một trang sử mới của dân tộc Việt Nam.

Các đại biểu tiến hành nghi thức động thổ xây dựng không gian tâm linh chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự)

Từ mùa Thu lịch sử ấy, biết bao thế hệ người Việt Nam đã tiếp tục đứng lên bảo vệ non sông. Trong những cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, hàng triệu người con đất Việt đã lên đường, trong đó có những người đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc.

"Trong số những người con ưu tú ấy có những nhà báo cách mạng - những người không chỉ cầm bút mà còn cầm máy ảnh, cầm máy quay, có mặt tại những nơi gian khổ, ác liệt nhất để ghi lại sự thật của lịch sử, phản ánh cuộc chiến đấu của quân và dân ta, góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do", Đại đức Thích Đồng Tuệ nhắn nhủ, ghi công nhiều nhà báo đã không trở về.

Những trang báo có thể khép lại theo thời gian, nhưng sự hy sinh của những người làm báo cách mạng thì không bao giờ bị lãng quên.

Mỗi dòng chữ họ viết, mỗi bức ảnh họ ghi lại, mỗi khoảnh khắc họ gửi về từ chiến trường đều là một phần của lịch sử dân tộc. Và, có những người đã dùng chính máu của mình để viết nên những trang sử ấy.

Chính vì vậy, việc xây dựng Nhà tưởng niệm anh linh liệt sĩ nhà báo cách mạng Việt Nam tại chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) không chỉ là một công trình xây dựng về mặt vật chất, mà trước hết là một công trình của lòng tri ân và đạo lý.

"Hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Độc lập hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương. Và cuộc sống hôm nay được xây dựng trên sự hy sinh của biết bao thế hệ cha anh", Đại đức Thích Đồng Tuệ nhấn mạnh và bày tỏ mong muốn, công trình tạo nên không gian tâm linh trang nghiêm, nơi hương linh các anh hùng liệt sĩ nhà báo cách mạng được tưởng niệm, phụng thờ, đồng thời trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý nhân nghĩa và tinh thần phụng sự cộng đồng. Đây cũng là sự kết nối giữa Đạo pháp - Dân tộc, giữa đời sống tâm linh với trách nhiệm gìn giữ lịch sử, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Toàn cảnh chùa Da

Chùa Da (còn gọi Âu Lạc Cổ Tự) tọa lạc tại phường Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An. Ngôi chùa được xây dựng vào thời vua Thành Thái (khoảng 1889–1907), gắn bó với đời sống tinh thần của người dân qua nhiều thế hệ.

Sở dĩ gọi “chùa Da” vì ngôi chùa nằm nép mình bên một cây da cổ thụ tỏa bóng xanh mát và một giếng nước cổ trong vắt quanh năm. Cây da, giếng nước và mái chùa hòa quyện, tạo nên một quần thể kiến trúc – tâm linh tiêu biểu của làng quê Bắc Trung Bộ xưa. 

Trong tâm thức dân gian, người dân vẫn truyền tụng câu: “Thánh đền Trìa, Bụt chùa Da” như một sự khẳng định vị thế linh thiêng của ngôi chùa giữa vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, ngôi chùa còn ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử quan trọng. Trong cao trào Cách mạng 1930–1931, đây từng là địa điểm hội họp bí mật của Chi bộ Lộc Đa. Từ mái chùa này, những cuộc vận động, tổ chức quần chúng đã được hình thành, góp phần làm nên phong trào đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân các làng Lộc Đa, Đức Thịnh, Dũng Thượng… chống thực dân Pháp.

Bên cạnh đó, hai đảng viên Chi bộ Lộc Đa là Hoàng Văn Bá và Dương Xuân Kiên đã mang chiếc trống đại của chùa tham gia cổ vũ cuộc biểu tình ngày 1.5.1930 tại khu công nghiệp Bến Thủy. 

Âm vang của chiếc trống không chỉ tiếp thêm khí thế cho đoàn người biểu tình mà còn trở thành biểu tượng của tinh thần đấu tranh bất khuất. Sau này, chiếc trống được lưu giữ như một hiện vật lịch sử quý giá tại Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh.

Trải qua năm tháng, chùa Da chỉ còn lại dấu tích vùng cây cối rậm rạp. Đến năm 2017, UBND tỉnh Nghệ An đã quyết định khôi phục, tôn tạo ngôi chùa.

Điểm đặc biệt hiếm thấy ở chùa Da là nơi đây hiện trở thành không gian thờ tự của 555 nhà báo liệt sĩ trên cả nước, những người đã hy sinh trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Đây không chỉ là nơi tưởng niệm, tri ân mà còn là “địa chỉ đỏ” nhắc nhở về sự dấn thân và trách nhiệm xã hội của những người làm báo qua các thời kỳ.