LHQ: Yemen có nguy cơ tái diễn xung đột ở mức cao nhất kể từ năm 2022

Giao tranh nóng lên tại các mặt trận

Binh sĩ quân đội chính phủ Yemen giao tranh với lực lượng Houthi tại tỉnh Marib, Yemen năm 2020. Ảnh: AFP/TTXVN (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)

Theo kênh Al Jazeera, Hans Grundberg, Đặc phái viên Liên hợp quốc về Yemen, ngày 13/8 cảnh báo tình hình quân sự tại quốc gia Trung Đông đang diễn biến theo chiều hướng đáng lo ngại. Hoạt động quân sự gia tăng tại nhiều chiến tuyến vốn gần như đóng băng trong những năm qua, gây thương vong cho cả binh sĩ và dân thường.

Các cuộc đụng độ giữa lực lượng Houthi, được Iran hậu thuẫn, và quân đội thuộc chính phủ Yemen được quốc tế công nhận đã xảy ra tại các khu vực Marib, Hadramout, al-Makha cùng một số địa bàn khác.

Lực lượng chính phủ đặt tại Aden cho biết đã đẩy lùi một cuộc tấn công của Houthi ở Taiz. Một ngày trước đó, chính quyền Yemen cũng thông báo tiến hành các cuộc pháo kích và tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào lực lượng Houthi tại nhiều tỉnh.

Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen Rashad al-Alimi tuyên bố mọi hành động của Houthi sẽ nhận lại một phản ứng hoặc biện pháp răn đe toàn diện.

Đặc phái viên Grundberg kêu gọi các bên lập tức hạ nhiệt căng thẳng và hướng tới một lệnh ngừng bắn đủ mạnh để ngăn xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát.

Nguy cơ Yemen bị cuốn vào xung đột khu vực

Không chỉ giao tranh trên bộ, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại Biển Đỏ cũng đang làm gia tăng nguy cơ Yemen trở thành một mặt trận trong cuộc đối đầu rộng lớn hơn giữa Mỹ và Iran.

Ông Grundberg cảnh báo các cuộc tấn công mới của Houthi nhằm vào hoạt động hàng hải tại Biển Đỏ có thể kéo Yemen vào vòng xoáy xung đột khu vực đang diễn ra. Trước đó, Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với các tàu liên quan đến Saudi Arabia và tiến hành nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu của nước này.

Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, kết nối Biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Bất ổn tại khu vực này có thể gây tác động vượt xa biên giới Yemen, đặc biệt đối với vận tải biển và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Đặc phái viên Liên hợp quốc cho rằng bên cạnh giảm căng thẳng quân sự, các phe phái Yemen cần thúc đẩy giảm căng thẳng kinh tế. Nền kinh tế nước này đã bị tàn phá nghiêm trọng sau hơn một thập kỷ chiến tranh và khủng hoảng.

Ông kêu gọi các bên phối hợp để bảo đảm tàu thương mại tiếp tục cập các cảng của Yemen, nối lại hoạt động xuất khẩu dầu và khôi phục các chuyến bay thương mại đến và đi từ sân bay Sanaa, hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Houthi.

Khủng hoảng nhân đạo ngày càng nghiêm trọng

Cuộc sống của người dân Yemen tại trại tạm ở tỉnh Hajjah. Ảnh: AFP/TTXVN (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)

Nguy cơ xung đột trở lại cũng đang đè nặng lên một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới.

Tom Fletcher, phụ trách hoạt động nhân đạo của Liên hợp quốc, cho biết hơn một nửa dân số Yemen hiện không có khả năng tiếp cận ổn định với đủ lương thực. Khoảng 6 triệu người đang đối mặt với tình trạng thiếu thốn ở mức khẩn cấp, tiệm cận nạn đói.

Phụ nữ và trẻ em tiếp tục là những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề. Theo ông Fletcher, trung bình mỗi ngày có ba phụ nữ Yemen tử vong do các biến chứng liên quan đến thai kỳ mà về cơ bản có thể phòng ngừa.

Trong khi đó, Anh cáo buộc Houthi góp phần làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo thông qua các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền quốc tế và các vụ tấn công trực tiếp vào Saudi Arabia.

Đại diện thường trực của Anh tại Liên hợp quốc Sarah MacIntosh kêu gọi lực lượng này tập trung vào tiến trình hòa bình và giảm bớt đau khổ cho người dân Yemen, thay vì kéo đất nước vào một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn.

Houthi tiếp tục tấn công Saudi Arabia

Ngày 13/8, Houthi tuyên bố đã thực hiện một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào một nhà máy lọc dầu tại tỉnh Jazan, miền Nam Saudi Arabia.

Một nguồn tin quân sự của Houthi nói với truyền thông phương Tây rằng vụ tấn công nhằm đáp trả những gì lực lượng này cáo buộc là các hành động vi phạm không phận và chủ quyền Yemen của Saudi Arabia tại hai tỉnh Saada và Hajjah.

Đây là diễn biến mới nhất trong chuỗi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa và không kích giữa hai bên kể từ khi Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với các tàu Saudi Arabia tại Biển Đỏ ngày 20/7.

Những diễn biến này đang làm lung lay trạng thái tương đối yên ắng kéo dài từ năm 2022. Thỏa thuận đình chiến khi đó đã giúp giảm mạnh giao tranh, nhưng bế tắc chính trị vẫn chưa được giải quyết, trong khi căng thẳng khu vực gia tăng khiến tiến trình hòa bình đình trệ.

Lệnh ngừng bắn do Liên hợp quốc thúc đẩy từ năm 2022 đã tạo ra một khoảng thời gian tương đối yên ổn, nhưng chưa thể dẫn tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Khi các mặt trận một lần nữa nóng lên, cảnh báo mới của Liên hợp quốc cho thấy Yemen đang đứng trước thời điểm đặc biệt nguy hiểm, khi một vòng chiến tranh toàn diện mới có thể không chỉ phá vỡ những thành quả mong manh của tiến trình hòa bình mà còn đẩy cuộc khủng hoảng nhân đạo vốn đã nghiêm trọng lên một nấc thang mới.