Một quốc gia EU quyết định hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14

Việc hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14 không phải là bất thường ở châu Âu, nơi có quốc gia quy định mức tuổi này là 13, thậm chí 12. Ảnh minh họa: The Guardian

Theo trang Euronews, Quốc hội Thụy Điển ngày 13/8 bỏ phiếu hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự từ 15 xuống 14 tuổi, trong bối cảnh chính phủ cánh hữu chuẩn bị bước vào cuộc tổng tuyển cử và cam kết mạnh tay trấn áp tội phạm.

Chính phủ Thụy Điển từng muốn hạ độ tuổi trẻ em có thể bị phạt tù xuống 13 tuổi, nhưng phải rút đề xuất hồi tháng 6 do không giành được đủ đa số tại quốc hội.

Có 281 nghị sĩ bỏ phiếu ủng hộ việc hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14, trong khi 66 người phản đối. Trong số những người ủng hộ có cả các nghị sĩ đảng Dân chủ Xã hội đối lập.

Thụy Điển đã phải đối mặt với các cuộc đấu đá giữa các băng nhóm trong hơn một thập niên qua, đặc biệt là tranh giành quyền kiểm soát thị trường ma túy.

Chính phủ bảo thủ thiểu số do Thủ tướng Ulf Kristersson lãnh đạo hiện duy trì quyền lực với sự hậu thuẫn của đảng Dân chủ Thụy Điển cực hữu. Cuộc chiến chống tội phạm là một trọng tâm trong chương trình chính sách của chính phủ kể từ khi lên nắm quyền năm 2022.

Một ủy viên do chính phủ chỉ định từng khuyến nghị hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14. Tuy nhiên, chính phủ quyết định đề xuất mức 13 tuổi. Phần lớn trong số 126 tổ chức được tham vấn, trong đó có lực lượng cảnh sát và cơ quan quản lý nhà tù, phản đối việc hạ độ tuổi xuống mức thấp như vậy.

Quốc hội cũng bỏ phiếu cắt giảm mức giảm án dành cho người trẻ tuổi. Theo quy định mới, những người dưới 18 tuổi có thể phải chịu án tù lên tới 18 năm.

Luật sẽ có hiệu lực vào ngày 10/9, chỉ ba ngày trước khi Thụy Điển tiến hành tổng tuyển cử.

Một cuộc thăm dò của Demoskop dành cho tờ Svenska Dagbladet cho thấy các đảng trung tả đối lập đang dẫn trước các đảng cánh hữu, nhưng khoảng cách đang thu hẹp. Theo khảo sát, các đảng trong liên minh cầm quyền cùng đảng cực hữu sẽ giành được 47% số phiếu, trong khi các đảng đối lập đạt 51%.

Quyết định của Thụy Điển diễn ra trong bối cảnh nước này đang tìm cách ứng phó với tình trạng tội phạm có tổ chức và băng nhóm ngày càng liên quan đến những người trẻ tuổi. Chính phủ cho rằng các quy định hiện hành cần được siết chặt để đáp ứng diễn biến tội phạm trong giới trẻ và duy trì tính hiệu quả, uy tín của hệ thống tư pháp hình sự.

Trước đó, chính phủ từng đề xuất hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 13 tuổi đối với các tội nghiêm trọng trong thời hạn 5 năm, nhưng rút đề xuất này vào tháng 6 sau khi không thể giành đủ đa số tại Quốc hội. Sau đó, chính phủ chuyển sang phương án 14 tuổi. Theo đề xuất mới, tuổi chịu trách nhiệm hình sự 14 chỉ áp dụng trong thời hạn 5 năm đối với các tội nghiêm trọng. 

Việc hạ tuổi chịu trách nhiệm hình sự xuống 14 không phải là mức thấp bất thường ở châu Âu. Theo Cơ quan Liên minh châu Âu về các quyền cơ bản (FRA), độ tuổi tối thiểu để trẻ em có thể phải chịu các biện pháp tước tự do tại các nước EU dao động từ 10 đến 16 tuổi. Khoảng một nửa số nước thành viên áp dụng ngưỡng 14 tuổi đối với việc tạm giam trẻ em, trong khi một số nước đặt ngưỡng thấp hơn như Ireland và Anh là 10 tuổi, Hà Lan 12 tuổi và Pháp 13 tuổi.

Tuy nhiên, độ tuổi này không đồng nghĩa với việc mọi trẻ em từ ngưỡng nói trên đều mặc nhiên bị phạt tù như người trưởng thành. Các nước châu Âu nhìn chung có những quy định và thủ tục tư pháp riêng đối với người chưa thành niên, với mục tiêu kết hợp xử lý hành vi phạm tội và bảo đảm khả năng giáo dục, phục hồi, tái hòa nhập.

Nghị viện châu Âu cũng dẫn khuyến nghị của Liên hợp quốc rằng tuổi chịu trách nhiệm hình sự tối thiểu nên ở mức ít nhất 14 tuổi, trong khi Ủy ban Quyền trẻ em của Liên hợp quốc khuyến nghị không nên thấp hơn 12 tuổi.