Liên danh để trúng thầu rồi bán thầu, thêm điểm nghẽn giải ngân đầu tư công

Sáng 12/11, Quốc hội bắt đầu tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Về nội dung chất vấn liên quan đến giải ngân đầu tư công, Đại biểu Tạ Văn Hạ, Đoàn ĐBQH TP Đà Nẵng đã chỉ ra một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm giải ngân ở một số địa phương là tình trạng "đa cấp" trong thi công.

Đại biểu nêu thực trạng một số nhà thầu sau khi trúng thầu không trực tiếp thi công mà tiếp tục phân chia công việc qua nhiều cấp trung gian, từ tập đoàn, tổng công ty đến công ty con, xí nghiệp và các tổ đội thi công.

Theo đại biểu, qua mỗi tầng trung gian, nhà thầu lại phải trích lại khoảng 1% chi phí quản lý và lợi nhuận. Điều này khiến đơn vị trực tiếp thi công phải gánh nhiều chi phí, trong khi còn chịu tác động từ biến động giá vật liệu, nhân công, tình trạng chậm thanh toán, dẫn đến nguy cơ đội vốn và nợ đọng, chậm trễ trong tiến độ.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, nhiều địa phương cũng đã có ý kiến về vấn đề này. Thực tế có tình trạng các liên danh nhà thầu tham gia đấu thầu để đáp ứng điều kiện thực hiện dự án.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.

Đáng chú ý, theo Bộ trưởng, năng lực của một số nhà thầu thể hiện trong hồ sơ liên danh nhưng năng lực thực tế lại không đảm bảo. Sau khi trúng nhiều dự án, các nhà thầu này tiếp tục bán thầu, giao lại công việc cho những nhà thầu nhỏ hơn.

“Cơ quan kiểm tra cũng đã có ý kiến và Bộ Xây dựng chúng tôi cũng thấy đây là một vấn đề rất khó”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, dù quy trình đấu thầu tại Luật Đấu thầu đã quy định chặt chẽ các điều kiện về năng lực tài chính, máy móc, thiết bị và nhân lực, tình trạng giao thầu như trên vẫn xảy ra. Đây là trách nhiệm của đơn vị thi công và phải được xử lý theo quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của chủ đầu tư trong kiểm soát tiến độ, chất lượng dự án và kiểm tra các đơn vị thi công.

Theo Bộ trưởng, những bất cập này đã được đề cập trong quá trình sửa đổi Luật Đấu thầu do Bộ Tài chính chủ trì. Thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tham gia xây dựng nghị định hướng dẫn nhằm tăng cường tính chặt chẽ, khách quan trong quá trình đấu thầu, hạn chế tình trạng nêu trên.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại phiên chất vấn. Ảnh: chinhphu.vn

Trước đó, trả lời chất vấn về tiến độ giải ngân đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 74% kế hoạch vốn, cao hơn so với cùng kỳ năm trước. 

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan như lượng vốn cao, giải phóng mặt bằng, biến động giá vật liệu và nhân công, Bộ trưởng cũng đồng tình với ý kiến của Đại biểu Tạ Văn Hạ cho rằng tình trạng bán thầu là một trong những nguyên nhân chủ quan ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

“Việc này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư. Khi đã đấu thầu và khi tổ chức triển khai thì phải giám sát chặt chẽ nhà thầu thực hiện theo đúng hợp đồng dân sự đã ký giữa hai bên. Yêu cầu các bộ ngành, địa phương và các cơ quan chức năng phải vào cuộc giám sát việc này”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng đánh giá tiến độ giải ngân đầu tư công cả nước đang đạt rất tốt. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Bộ trưởng Bộ Tài chính bày tỏ tin tưởng giải ngân vốn đầu tư công năm nay sẽ đạt mục tiêu đã đặt ra.