Liên Hợp Quốc cảnh báo El Ninõ mạnh có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng cao

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên Hợp Quốc vừa phát đi cảnh báo rằng El Ninõ có khả năng làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu, kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan từ nắng nóng, hạn hán cho tới mưa lũ trên nhiều châu lục.

Theo bản cập nhật mới nhất của WMO, xác suất El Ninõ xuất hiện trong giai đoạn tháng 6-8/2026 lên tới 80%, trong khi khả năng hiện tượng này kéo dài ít nhất đến tháng 11 ở mức trên 90%. Phần lớn các mô hình dự báo khí hậu quốc tế đều cho rằng El Ninõ lần này sẽ đạt cường độ trung bình hoặc mạnh.

Không chỉ WMO, Trung tâm Dự báo Khí hậu Quốc gia Mỹ (NOAA) cũng đánh giá El Ninõ có 82% khả năng hình thành trong giai đoạn tháng 5-7/2026 và tới 96% khả năng duy trì sang mùa đông Bắc bán cầu 2026-2027.

Các dự báo theo mùa mới nhất từ các Trung tâm Sản xuất Toàn cầu của Tổ chức Khí tượng Thế giới cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt sang điều kiện El Ninõ, với xác suất đạt 80% trong giai đoạn tháng 6-8 năm 2026

Cảnh báo các đợt nắng nóng cực đoan trên toàn cầu do El Ninõ

El Ninõ là hiện tượng nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng cao bất thường. Khi xảy ra, nó có thể làm thay đổi hoàn toàn các mô hình nhiệt độ và lượng mưa trên phạm vi toàn cầu.

Trong cảnh báo ngày 2/6, Tổ chức Khí tượng Thế giới cho biết nước biển ấm lên nhanh chóng tại Thái Bình Dương đang thúc đẩy El Ninõ phát triển. Tổ chức này dự báo phần lớn các khu vực trên thế giới sẽ ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức trung bình trong giai đoạn tháng 6-8/2026.

Tổng Thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới - Celeste Saulo nhận định thế giới cần chuẩn bị cho một đợt El Ninõ có khả năng mạnh, làm gia tăng nguy cơ sóng nhiệt cả trên đất liền lẫn đại dương.

Các chuyên gia khí hậu cảnh báo tác động của El Ninõ năm 2026 có thể nghiêm trọng hơn những chu kỳ trước bởi nó diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã tăng khoảng 1,3 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp do phát thải khí nhà kính. Sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu và El Ninõ có thể tạo ra những kỷ lục nhiệt độ mới trong năm 2026 và đặc biệt là năm 2027.

Một báo cáo của Tổ chức Khí tượng Thế giới công bố cuối tháng 5 thậm chí dự báo có 86% khả năng thế giới sẽ ghi nhận một năm nóng kỷ lục mới trong giai đoạn 2026-2030, trong đó El Ninõ được xem là yếu tố thúc đẩy quan trọng.

Hạn hán, mưa lớn và nguy cơ tăng giá thực phẩm toàn cầu

Bên cạnh nắng nóng, El Ninõ còn nổi tiếng vì gây ra những biến động lớn về lượng mưa trên thế giới.

Theo Reuters dẫn cảnh báo của Tổ chức Khí tượng Thế giới, hiện tượng này có thể làm gia tăng hạn hán tại Australia, Indonesia, nhiều khu vực Nam Á và Trung Mỹ, trong khi một số vùng thuộc Nam Mỹ và Bắc Mỹ có nguy cơ xuất hiện mưa lớn bất thường và lũ lụt.

Tại châu Á, nhiều chuyên gia lo ngại El Ninõ sẽ làm suy yếu mùa mưa gió mùa ở Ấn Độ - quốc gia sản xuất và xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới. Sự sụt giảm lượng mưa có thể ảnh hưởng đến sản lượng nông nghiệp, nguồn nước và an ninh lương thực khu vực.

Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng cảnh báo El Ninõ có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực toàn cầu. Reuters cho biết sản xuất cacao tại Ecuador và Tây Phi - những khu vực cung cấp nguyên liệu quan trọng cho ngành thực phẩm thế giới - đang đối mặt với nhiều rủi ro do thời tiết cực đoan. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên giá thực phẩm trong bối cảnh lạm phát tại nhiều nền kinh tế vẫn ở mức cao.

Năm 2024, năm nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu. Ảnh: AFP

Tại Đông Nam Á, các nước phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và thủy điện như Indonesia, Thái Lan, Philippines hay Malaysia được đánh giá là có nguy cơ đối mặt với hạn hán, cháy rừng, thiếu nước và áp lực tăng giá lương thực trong những tháng cuối năm.

Việt Nam cần chuẩn bị gì?

Đối với Việt Nam, El Ninõ không phải hiện tượng xa lạ. Các đợt El Ninõ mạnh trong quá khứ, đặc biệt giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016, từng gây ra hạn hán nghiêm trọng ở Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và xâm nhập mặn lịch sử tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Mặc dù còn quá sớm để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng của El Ninõ 2026 đối với Việt Nam, nhưng những tín hiệu cảnh báo từ Tổ chức Khí tượng Thế giới và NOAA cho thấy các cơ quan quản lý cần theo dõi sát diễn biến khí hậu trong nửa cuối năm nay.

Các chuyên gia khí tượng khuyến nghị cần sớm xây dựng các kịch bản ứng phó với nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn; rà soát kế hoạch sản xuất nông nghiệp tại những vùng dễ tổn thương; đồng thời tăng cường dự báo khí tượng thủy văn để hỗ trợ địa phương chủ động phòng ngừa rủi ro.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, El Ninõ 2026 không chỉ là một hiện tượng thời tiết tự nhiên mà còn là phép thử đối với khả năng thích ứng của các quốc gia. Cảnh báo mới nhất từ Tổ chức Khí tượng Thế giới cho thấy thế giới đang bước vào giai đoạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng hơn cho những cú sốc khí hậu có thể xảy ra trong những tháng tới.