Liên hợp quốc cảnh báo Trái đất sẽ vượt ngưỡng nóng lên 1,5 độ C

Trong báo cáo công bố ngày 2/9, Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cho biết thế giới hiện chưa cắt giảm khí thải đủ nhanh để ngăn nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp - mục tiêu được gần 200 quốc gia cam kết theo Hiệp định Paris năm 2015.

Liên hợp quốc cảnh báo Trái Đất không thể tránh khỏi mốc nóng thêm 1,5 độ C. Ảnh: WHO

Đây là lần đầu tiên một cơ quan Liên hợp quốc chính thức khẳng định rõ ràng rằng thế giới nhiều khả năng sẽ vượt ngưỡng nhiệt độ quan trọng này.

Theo UNEP, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, nếu các cam kết khí hậu hiện nay được thực hiện đầy đủ, nhiệt độ toàn cầu vẫn có thể đạt đỉnh khoảng 1,8 độ C trước khi có khả năng giảm trở lại 1,5 độ C trong thế kỷ này. Trong khi đó, với các chính sách hiện hành, mức tăng nhiệt trung bình toàn cầu có thể lên tới khoảng 2,6 độ C vào năm 2100.

Báo cáo nhận định: “Mỗi năm trì hoãn và mỗi phần nhỏ của độ C tăng thêm trên 1,5 độ C đều làm tăng rủi ro và khiến việc phục hồi khó khăn hơn”.

Chuyển từ ngăn vượt ngưỡng sang ứng phó

UNEP cho rằng lựa chọn tốt nhất của thế giới hiện nay đang chuyển từ việc tìm cách ngăn nhiệt độ vượt 1,5 độ C sang chuẩn bị cho kịch bản nhiệt độ vượt ngưỡng, đồng thời tìm cách đưa nhiệt độ trở lại mức này.

Giám đốc điều hành UNEP Inger Andersen cảnh báo việc nhiệt độ tiếp tục tăng sẽ khiến các đợt nắng nóng cực đoan diễn ra nhanh hơn, nghiêm trọng hơn và kéo dài hơn, đồng thời gây thêm thương vong và gián đoạn đối với đời sống xã hội.

Theo UNEP, về lý thuyết, nhiệt độ toàn cầu vẫn có thể giảm trở lại sau khi vượt ngưỡng 1,5 độ C. Tuy nhiên, khả năng này vẫn “có thể nhưng rất không chắc chắn”, đòi hỏi các quốc gia phải cắt giảm nhanh chóng và bền vững lượng khí thải nhà kính, đồng thời loại bỏ một phần CO2 đã tích tụ trong khí quyển.

Các biện pháp loại bỏ khí CO2, như trồng rừng, được đánh giá sẽ đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, UNEP nhấn mạnh những biện pháp này không thể thay thế việc cắt giảm mạnh lượng khí thải hiện tại.

Rủi ro khí hậu ngày càng nghiêm trọng

Trái Đất hiện đã nóng lên khoảng 1,4 độ C so với giai đoạn 1850-1900, chủ yếu do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch. Ba năm gần đây cũng nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Các nhà khoa học cảnh báo việc nhiệt độ vượt 1,5 độ C sẽ làm gia tăng nguy cơ xảy ra nắng nóng cực đoan, lũ lụt, hạn hán và các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt khác. Đồng thời, các hệ sinh thái, sông băng và những thành phố ven biển thấp sẽ chịu sức ép ngày càng lớn.

Tác giả báo cáo gọi đánh giá mới là một “cuộc kiểm chứng thực tế”, cho rằng thế giới sẽ phải thích nghi với một hành tinh nóng hơn nhưng vẫn còn nhiều việc có thể làm để hạn chế mức độ nóng lên.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng kêu gọi các quốc gia tăng mạnh tham vọng khí hậu, nhấn mạnh rằng cuộc chiến nhằm giữ mục tiêu 1,5 độ C là cuộc chiến vì nhân loại.

UNEP cho rằng mục tiêu 1,5 độ C vẫn cần được duy trì, nhưng cách tiếp cận phải thay đổi. Thay vì chỉ tập trung ngăn nhiệt độ vượt ngưỡng, thế giới cần đồng thời chuẩn bị cho giai đoạn vượt ngưỡng và tìm cách đưa nhiệt độ toàn cầu trở lại mức an toàn hơn.