Liên kết doanh nghiệp, hướng tới khu công nghiệp sinh thái

Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 chuyển đổi ít nhất 1 khu công nghiệp hiện có và phát triển mới 1-2 khu công nghiệp sinh thái.

Để đạt mục tiêu này, yêu cầu đặt ra là phải kết nối hoạt động trao đổi, sử dụng phụ phẩm, nước sau xử lý, nhiệt dư và nguyên liệu giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Từ giải pháp riêng lẻ đến yêu cầu liên kết

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, toàn tỉnh hiện có 12 khu công nghiệp (KCN) đã thành lập, thu hút 400 dự án thứ cấp với tổng vốn đăng ký hơn 69.170 tỷ đồng, tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 41,47%. Tuy nhiên, đến nay, chưa có KCN nào được chứng nhận sinh thái.

Ngày 13-10-2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 404/KH-UBND về thực hiện KCN sinh thái trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đó, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu chuyển đổi ít nhất 1 KCN hiện có và phát triển mới 1-2 KCN theo mô hình sinh thái; tối thiểu 10% doanh nghiệp trong KCN áp dụng giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm nguyên liệu, nước và năng lượng.

 Công ty TNHH Vĩnh Hiệp sử dụng công nghệ hiện đại trong chế biến. Ảnh: H.D

Công ty TNHH Vĩnh Hiệp sử dụng công nghệ hiện đại trong chế biến. Ảnh: H.D

Mô hình KCN sinh thái không chỉ đòi hỏi từng doanh nghiệp sử dụng hiệu quả tài nguyên mà còn hướng đến liên kết, trao đổi phụ phẩm, nước sau xử lý hoặc nhiệt dư để phục vụ hoạt động sản xuất của nhau. Qua đó, doanh nghiệp có thể giảm chi phí đầu vào, hạn chế chất thải và giảm nhu cầu khai thác tài nguyên mới.

Theo ông Trần Quang Thái - Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, các doanh nghiệp trong khu kinh tế, KCN đã từng bước ứng dụng giải pháp sản xuất xanh, tuần hoàn để tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Tuy nhiên, những giải pháp tại từng nhà máy chưa đồng nghĩa với việc hình thành các mối liên kết giữa doanh nghiệp. Đến nay, chưa có doanh nghiệp nào thực hiện trao đổi, sử dụng phụ phẩm, nước sau xử lý, nhiệt dư hoặc nguyên liệu của nhau.

 Một góc Khu công nghiệp Trà Đa (phường Pleiku). Ảnh: H.D

Một góc Khu công nghiệp Trà Đa (phường Pleiku). Ảnh: H.D

Ông Nguyễn Văn Thành - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hoa Trang Gia Lai (KCN Trà Đa, phường Pleiku) cho rằng, chuyển đổi sang sản xuất xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên là yêu cầu tất yếu nhưng còn nhiều khó khăn đối với doanh nghiệp, nhất là về nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến dây chuyền và hệ thống xử lý môi trường.

Việc tận dụng phụ phẩm, chất thải của doanh nghiệp này làm nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác còn phụ thuộc vào đặc tính nguyên liệu, nhu cầu tiếp nhận, tiêu chuẩn kỹ thuật và chi phí vận chuyển, xử lý. Vì vậy, cần tính toán kỹ hiệu quả kinh tế và tăng cường kết nối giữa các doanh nghiệp để tìm kiếm cơ hội hợp tác phù hợp.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, phần lớn doanh nghiệp trong các KCN có quy mô nhỏ và rất nhỏ; một bộ phận còn sử dụng công nghệ trung bình hoặc lạc hậu, hiệu quả sử dụng năng lượng, nước và xử lý chất thải chưa cao.

Đáng chú ý, dữ liệu về nguồn phụ phẩm, chất thải có khả năng tái sử dụng và nhu cầu tiếp nhận của doanh nghiệp chưa được hệ thống hóa, gây khó khăn cho việc tìm kiếm đối tác, hình thành các mối liên kết phù hợp.

Tìm điểm kết nối từ thực tiễn

Trong số các KCN hiện hữu, KCN, đô thị và dịch vụ Becamex VSIP Bình Định (xã Canh Vinh) được tỉnh ưu tiên khảo sát, đánh giá để xem xét chuyển đổi theo mô hình KCN sinh thái theo Kế hoạch số 404/KH-UBND.

Quá trình này không chỉ rà soát mức độ đáp ứng các tiêu chí về hạ tầng, môi trường mà còn cần đánh giá khả năng kết nối giữa doanh nghiệp trong sử dụng nguyên liệu, phụ phẩm, nước và năng lượng.

 Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ Becamex VSIP Bình Định hiện có một mô đun xử lý nước thải công suất 4.000 m³/ngày đêm đang vận hành, xử lý khoảng 200 m³ nước thải phát sinh mỗi ngày đạt cột A. Ảnh: ĐVCC

Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ Becamex VSIP Bình Định hiện có một mô đun xử lý nước thải công suất 4.000 m³/ngày đêm đang vận hành, xử lý khoảng 200 m³ nước thải phát sinh mỗi ngày đạt cột A. Ảnh: ĐVCC

Theo ông Nguyễn Văn Lăng - Tổng Giám đốc Công ty CP Becamex Bình Định - đơn vị chủ đầu tư KCN, đô thị và dịch vụ Becamex VSIP Bình Định, hiện KCN có một mô đun xử lý nước thải công suất 4.000 m³/ngày đêm đang vận hành, xử lý khoảng 200 m³ nước thải phát sinh mỗi ngày đạt cột A.

Doanh nghiệp định hướng nâng tỷ lệ tái sử dụng nước sau xử lý lên tối thiểu 75%. Đây là một trong những cơ sở để đánh giá khả năng đáp ứng các tiêu chí môi trường khi xem xét chuyển đổi KCN theo mô hình sinh thái.

Kế hoạch số 404/KH-UBND xác định lộ trình chuyển đổi theo hai giai đoạn. Giai đoạn 2026-2027, tỉnh tập trung khảo sát, thống nhất dữ liệu hiện trạng, lựa chọn KCN thí điểm, xây dựng phương án chuyển đổi, xác định tiêu chí chưa đáp ứng, nguồn lực và tiến độ thực hiện; đồng thời xúc tiến các dự án KCN sinh thái mới.

Giai đoạn 2028-2030, tỉnh triển khai các giải pháp về hạ tầng, công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp; phấn đấu chuyển đổi, được chứng nhận ít nhất 1 KCN hiện hữu. Đối với 1-2 KCN mới, hoàn thành thủ tục đầu tư, triển khai hạ tầng và lộ trình đáp ứng tiêu chí.

Chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái không chỉ là đầu tư, nâng cấp hạ tầng hay cải thiện môi trường tại từng nhà máy mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp.

Dữ liệu đầy đủ, nhu cầu thực tế và hiệu quả kinh tế là căn cứ để hình thành những mối liên kết khả thi, đưa mục tiêu sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải trong toàn KCN đi vào thực chất.

HÀ DUY

Nguồn Gia Lai: https://baogialai.com.vn/lien-ket-doanh-nghiep-huong-toi-khu-cong-nghiep-sinh-thai-post604871.html