Liên kết doanh nghiệp - nông dân mở đường chuỗi lúa gạo phát thải thấp

Phóng viên Báo Công Thương phỏng vấn ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam bên lề lễ khởi động Chuỗi liên kết sản xuất lúa xanh - bền vững và nông nghiệp tuần hoàn từ rơm tại Ninh Bình.

Như đang đứng trên cánh đồng của Nhật Bản

- Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về hai mô hình được trình diễn tại Ninh Bình gồm sản xuất lúa xanh bền vững và nông nghiệp tuần hoàn từ rơm rạ?

Ông Hồ Xuân Hùng: Tôi thực sự rất vui mừng, thậm chí xúc động khi đến thăm mô hình của VAG Group. Đứng trước cánh đồng hơn 20 ha được tổ chức sản xuất đồng bộ, tôi có cảm giác như đang ở một vùng nông nghiệp hiện đại của Nhật Bản.

Ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam

Điều gây ấn tượng mạnh nhất là mô hình đã góp phần giải quyết mâu thuẫn lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam: ruộng đất manh mún nhưng thị trường lại đòi hỏi sản xuất quy mô lớn. Đây là bước đi rất quan trọng để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ kéo dài nhiều năm qua.

Điểm thứ hai là doanh nghiệp đã đưa được khoa học, công nghệ gắn với cơ giới hóa vào sản xuất. Đây cũng là điều người nông dân mong muốn từ lâu, bởi sản xuất thủ công không còn phù hợp trong bối cảnh thiếu lao động và chi phí ngày càng cao.

Điểm thứ ba là hình thành được chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ. Tại sao giá lúa ở ruộng thường chỉ bằng một phần nhỏ giá bán cuối cùng? Một trong những nguyên nhân là thiếu chuỗi liên kết và thiếu minh bạch về chất lượng sản phẩm. Mô hình này giúp minh bạch hóa thị trường và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn đầu tư vào khâu giống, dinh dưỡng và công nghệ canh tác đồng bộ. Trong nông nghiệp, giống luôn là yếu tố quyết định hàng đầu và việc đi sớm trong nghiên cứu, chọn tạo giống là hướng đi hoàn toàn đúng.

- Ông đánh giá thế nào về mô hình tận dụng rơm rạ sau thu hoạch?

Ông Hồ Xuân Hùng: Nông nghiệp tuần hoàn không phải là khái niệm mới. Cha ông ta trước đây đã tận dụng rơm rạ, phụ phẩm để làm phân bón. Nhưng điểm khác biệt là doanh nghiệp đã đưa công nghệ cao và vi sinh vật vào quy trình xử lý.

Ngày xưa rơm rạ thường được ngâm vôi hoặc ủ chung với phân chuồng. Còn hiện nay, doanh nghiệp áp dụng công nghệ vi sinh để tối ưu quá trình phân hủy, nâng cao chất lượng phân hữu cơ và giảm ô nhiễm môi trường. Tôi cho rằng đây là mô hình nông nghiệp tuần hoàn công nghệ cao, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp xanh và phát thải thấp mà Việt Nam đang hướng tới.

Sản xuất lúa chắc chắn có lợi nhuận

- Theo ông, mô hình này có trả lời được câu hỏi “trồng lúa có lợi nhuận hay không”?

Ông Hồ Xuân Hùng: Chắc chắn là có lợi nhuận. Chỉ riêng việc sử dụng máy gieo sạ đã giúp tiết kiệm đáng kể chi phí lao động. Khi cộng thêm phần giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật và giảm thất thoát do đổ ngã thì hiệu quả kinh tế tăng lên rất rõ. Quan trọng hơn, mô hình không chỉ giúp giảm chi phí mà còn bảo vệ môi trường và sức khỏe người nông dân. Đây là giá trị rất lớn mà chúng ta cần nhìn nhận đầy đủ.

- Để mở rộng mô hình trên diện rộng, vai trò của doanh nghiệp quan trọng như thế nào, thưa ông?

Ông Hồ Xuân Hùng: Đây là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp không chỉ tích tụ đất đai mà quan trọng hơn là liên kết với nông dân. Nông dân sản xuất theo quy trình, công nghệ do doanh nghiệp hướng dẫn và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Chỉ có cách đó mới mở rộng được diện tích và bảo đảm đầu ra ổn định.

Tôi tin rằng với truyền thống sản xuất nông nghiệp của Ninh Bình và sự xuất hiện của những mô hình như thế này, liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân sẽ còn được lan tỏa mạnh hơn.

Ông Hồ Xuân Hùng - Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam

Cần sớm có cơ chế cho tín dụng xanh

- Nhiều doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nhưng không phải mô hình nào cũng thành công. Theo ông, cần làm gì để liên kết này bền vững?

Ông Hồ Xuân Hùng: Nông nghiệp là lĩnh vực có rủi ro rất lớn, từ thời tiết, biến đổi khí hậu đến thị trường. Muốn thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp xanh thì phải có các chính sách hỗ trợ cụ thể, đặc biệt là tín dụng xanh. Hiện Chính phủ đã có chủ trương nhưng cần sớm có cơ chế xác nhận thế nào là mô hình nông nghiệp xanh để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi. Ngoài vốn vay, doanh nghiệp còn cần được hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường.

- Với vai trò Chủ tịch Tổng hội, ông sẽ làm gì để nhân rộng mô hình?

Ông Hồ Xuân Hùng: Điều lớn nhất chúng tôi có thể làm là kết nối các doanh nghiệp trong Tổng hội với mô hình của doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để quảng bá và nhân rộng. Chúng tôi cũng đang trao đổi với một số đối tác quốc tế để tổ chức các cuộc thi lựa chọn những mô hình nông nghiệp xanh tiêu biểu. Tôi tin rằng mô hình tại Ninh Bình sẽ là một ứng cử viên rất sáng giá.

Xin cảm ơn ông!