Đề xuất cơ chế ưu đãi vượt trội nhằm khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế biển

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế), với mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý, tạo động lực mới cho khai thác hiệu quả tiềm năng biển, đồng thời thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao vào các ngành kinh tế biển.

Toàn cảnh hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung hoàn thiện ba dự án luật quan trọng gồm Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế) để trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp tháng 10 tới.

Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo. (Ảnh: Phương Nam)

Theo ông Nguyễn Quốc Toản, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi phải giải quyết nhiều vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn phát triển kinh tế biển, nhất là các lĩnh vực đang nổi lên như năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và các ngành kinh tế biển xanh.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với phát triển kinh tế biển hiện nay là việc quyền tài sản trên biển chưa được xác lập đầy đủ và minh bạch. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và triển khai các dự án có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI nhận định, Việt Nam sở hữu hơn 3.200 km bờ biển cùng 28 tỉnh, thành phố ven biển, song tiềm năng kinh tế biển vẫn chưa được khai thác tương xứng. Nguyên nhân quan trọng là thiếu những cơ chế đủ mạnh để tạo niềm tin và động lực cho nhà đầu tư.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Phương Nam)

Đối với các dự án điện gió ngoài khơi hay hạ tầng biển quy mô lớn, nhà đầu tư cần một hành lang pháp lý rõ ràng về quyền sử dụng khu vực biển để có thể huy động vốn, thế chấp tài sản hoặc chuyển nhượng quyền khai thác theo quy định của pháp luật.

Thông tin về định hướng sửa đổi luật, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho biết dự thảo đang đề xuất chuyển sang ba hình thức quản lý không gian biển gồm giao biển, cho thuê biển và đăng ký sử dụng biển. Đối với các khu vực nội thủy và lãnh hải, tổ chức, cá nhân khi được giao hoặc cho thuê biển sẽ được xác lập quyền tài sản rõ ràng hơn, bao gồm quyền thế chấp và chuyển nhượng theo quy định.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam chia sẻ ưu đãi đầu tư phải gắn với bảo vệ hệ sinh thái biển. (Ảnh: Phương Nam)

Đồng thời, cùng với việc hoàn thiện cơ chế xác lập quyền tài sản trên biển, dự thảo luật cũng đề xuất nhiều chính sách ưu đãi đặc thù nhằm thu hút đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm như nuôi biển công nghiệp, điện gió ngoài khơi, logistics và các ngành kinh tế biển xanh.

Các chính sách ưu đãi được thiết kế theo hướng áp dụng mức hỗ trợ cao nhất tương đương với các ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Mục tiêu là tạo sức hấp dẫn đủ lớn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư dài hạn vào khu vực biển.

Bên cạnh đó, việc áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số lĩnh vực ưu tiên; xem xét cơ chế chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá trong những trường hợp phù hợp; đồng thời triển khai cơ chế giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình “một cửa, một đầu mối”.

Một nội dung nhận được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp là đề xuất hình thành các “quỹ không gian biển”. Theo đó, Nhà nước sẽ xác định rõ ranh giới, chức năng và mục đích sử dụng của từng khu vực biển, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận quỹ không gian biển minh bạch, thuận lợi hơn, tương tự như cơ chế chuẩn bị “mặt bằng sạch” đối với các dự án trên đất liền.

Tuy nhiên, việc mở rộng ưu đãi đầu tư phải đi đôi với yêu cầu bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Dự thảo luật đồng thời nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình kinh doanh mới, cũng như cho phép triển khai thí điểm một số chính sách ưu đãi đối với các ngành công nghệ mới phát sinh trong tương lai.

Các ý kiến tại hội thảo kỳ vọng Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế) khi được ban hành sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, ổn định và có tính dự báo dài hạn, qua đó khơi thông nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tài nguyên biển và góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh, bền vững của Việt Nam.