Liên thông dữ liệu dân cư góp phần nâng cao hiệu quả quản lý quỹ Bảo hiểm y tế

Nền tảng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Chuyển đổi số đang tạo nên bước chuyển mạnh mẽ trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh BHYT, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thủ tục hành chính và mang lại nhiều thuận lợi cho người dân khi tiếp cận hệ thống y tế.

Từ việc sử dụng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng định danh điện tử VNeID, ứng dụng VssID đến triển khai bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử và hệ thống giám định BHYT điện tử, những nền tảng công nghệ này đang từng bước hình thành hệ sinh thái y tế số hiện đại, minh bạch và hiệu quả, phục vụ mục tiêu chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, gắn với yêu cầu của Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030, ngành Y tế và hệ thống BHXH Việt Nam đã từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu số phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ y tế.

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của chuyển đổi số trong lĩnh vực BHYT là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và rút ngắn quy trình khám chữa bệnh. Ảnh: NH

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của chuyển đổi số trong lĩnh vực BHYT là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và rút ngắn quy trình khám chữa bệnh. Với quan điểm “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ”, thời gian qua, BHXH Việt Nam đã đẩy mạnh kết nối dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cho phép người dân sử dụng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng VNeID hoặc VssID thay thế thẻ BHYT giấy khi đi khám chữa bệnh.

Đến nay, 100% cơ sở khám chữa bệnh BHYT trên toàn quốc đã triển khai tiếp nhận người bệnh bằng căn cước công dân gắn chip, cho phép tra cứu thông tin thẻ BHYT thông qua số định danh cá nhân.

Không chỉ dừng lại ở xác thực dữ liệu, khả năng kết nối hạ tầng số của hệ thống y tế cũng đang được cải thiện rõ rệt. Theo báo cáo công bố tại Hội nghị tổng kết công tác ứng dụng dữ liệu dân cư phục vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, hiện có 12.455 cơ sở khám, chữa bệnh cho phép sử dụng căn cước công dân gắn chip thay thế thẻ BHYT giấy; khoảng 2,5 triệu bệnh án điện tử đã được hình thành; 373 cơ sở y tế thực hiện liên thông dữ liệu thông qua nền tảng điều phối dữ liệu y tế.

Việc liên thông và xác thực thông tin người bệnh theo thời gian thực đã giúp kiểm soát chặt chẽ quy trình khám, chữa bệnh BHYT, hạn chế tình trạng trục lợi quỹ, sử dụng trùng thẻ hoặc sai đối tượng. Nhờ đó, tỷ lệ thất thoát quỹ BHYT giảm khoảng 2 - 3% mỗi năm, tương đương mức tiết kiệm từ 500 đến 1.000 tỷ đồng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý quỹ và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia BHYT.

Hướng tới mục tiêu xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng và hiệu quả

Theo BHXH Việt Nam, hiện đã có hơn 100,2 triệu thông tin công dân được xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; trong đó 99,59 triệu người tham gia và thụ hưởng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp đã được định danh và xác thực, đạt 99,6%; riêng tỷ lệ người tham gia BHYT có căn cước công dân được xác thực đúng với dữ liệu dân cư đạt 99,43%.

Đây là nền tảng rất quan trọng để tiến tới quản lý thống nhất, chính xác, giảm nhầm lẫn, giảm trùng lặp và hạn chế gian lận trong thụ hưởng chính sách. Khi danh tính số và quyền lợi BHYT được gắn với nhau trên cùng một hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, việc giải quyết chế độ, tiếp nhận khám chữa bệnh hay giám định, thanh toán chi phí sẽ minh bạch hơn nhiều so với trước.

Không dừng lại ở đó, hệ thống dữ liệu khám chữa bệnh BHYT cũng đang được liên thông mạnh mẽ. BHXH Việt Nam đã phối hợp triển khai sổ sức khỏe điện tử, giấy chuyển tuyến và giấy hẹn khám lại, với 578 triệu lượt dữ liệu khám chữa bệnh được gửi từ các cơ sở y tế lên hệ thống giám định BHYT.

Theo đó, sổ sức khỏe điện tử sẽ lưu trữ đầy đủ tiền sử khám bệnh, thông tin chẩn đoán, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc đã được kê ở những lần đi khám trước… cho phép người dân có thể cung cấp cho nhân viên y tế một cách nhanh chóng, không cần phải mang theo giấy tờ truyền thống mỗi khi tái khám.

Người dân đi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Ảnh: QD

Theo Quyết định số 2733/QĐ-BYT của Bộ Y tế, sổ sức khỏe điện tử trên VNeID có giá trị tương đương và có thể được dùng thay thế sổ khám bệnh giấy khi người dân đi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế (công lập và tư nhân), bao gồm cả hình thức khám chữa bệnh ngoại trú, nội trú và khám từ xa.

Từ năm 2026, các cơ sở khám chữa bệnh (công lập và tư nhân) phải hoàn thành liên thông dữ liệu cho mọi người bệnh, và không được yêu cầu cung cấp bản giấy nếu dữ liệu đã hiển thị đầy đủ trên VNeID. Kết quả khám chữa bệnh từ các cơ sở y tế sẽ cập nhật lên hệ thống, hiển thị ngay trên ứng dụng VNeID.

Từ góc độ chính sách BHYT, ý nghĩa lớn nhất của chuyển đổi số là giúp “dữ liệu chạy thay người dân”. Khi dữ liệu được đồng bộ, người bệnh không phải mang, nộp và đối chiếu lặp đi lặp lại nhiều giấy tờ; cơ sở y tế cũng giảm gánh nặng thao tác thủ công; cơ quan BHXH có thêm điều kiện để giám sát, phân tích và thanh toán chi phí trên nền dữ liệu thời gian thực.

Nhờ đó, cải cách thủ tục hành chính không chỉ dừng lại ở cắt giảm giấy tờ, mà thực chất là thay đổi tận gốc phương thức xác thực quyền lợi và vận hành dịch vụ. Đây chính là bước dịch chuyển quan trọng từ “quản lý hồ sơ” sang “quản trị dữ liệu”.

Hiệu quả bước đầu của chuyển đổi số cũng được phản ánh qua mức độ hài lòng của người dân đối với dịch vụ của ngành BHXH. Theo công bố của BHXH Việt Nam, chỉ số hài lòng năm 2025 đạt 89,5%, tăng 2,03% so với năm 2024 và vượt mục tiêu đề ra.

Những kết quả bước đầu cho thấy, chuyển đổi số trong lĩnh vực khám chữa bệnh BHYT không chỉ là sự thay đổi về công nghệ, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý và phương thức phục vụ. Khi dữ liệu được kết nối, quy trình được số hóa và dịch vụ được thiết kế theo hướng thuận tiện hơn cho người dân, hệ thống y tế sẽ ngày càng tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng và hiệu quả, vì sức khỏe của toàn dân.

Ngọc Hà