TP.HCM 'tổng vệ sinh dữ liệu': Nhiều thủ tục hành chính có thể bị xóa sổ

TP.HCM đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi số quyết liệt khi coi dữ liệu là “tài sản chiến lược”. Từ việc làm sạch dữ liệu dân cư, đất đai đến đăng ký kinh doanh, thành phố đặt mục tiêu phá vỡ các “ốc đảo thông tin”, xây dựng kho dữ liệu dùng chung để giảm thủ tục hành chính và thay đổi cách chính quyền phục vụ người dân.

Chiến dịch “làm sạch dữ liệu” quy mô lớn

Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế – xã hội chiều 12.3, bà Võ Thị Trung Trinh – Giám đốc Trung tâm Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM cho biết Thành phố đang coi dữ liệu là một nguồn lực quan trọng của quá trình chuyển đổi số.

Theo bà Trinh, trong nền kinh tế số, dữ liệu không chỉ là thông tin lưu trữ mà đã trở thành “một loại hàng hóa đặc biệt”.

Ba lĩnh vực được TP.HCM xác định cần làm sạch và chuẩn hóa trước gồm dữ liệu dân cư, dữ liệu đất đai và dữ liệu đăng ký kinh doanh - Ảnh: minh họa

“Trước đây dữ liệu thường nằm rải rác trong hồ sơ giấy hoặc các báo cáo riêng lẻ của từng cơ quan. Nhưng trong kỷ nguyên số, giá trị của dữ liệu nằm ở khả năng kết nối, phân tích và sử dụng để hỗ trợ ra quyết định nhanh và chính xác hơn”, bà Trinh nhấn mạnh.

Với định hướng đó, TP.HCM đang triển khai một chiến dịch được ví như “tổng vệ sinh dữ liệu” trên diện rộng. Mục tiêu là loại bỏ những dữ liệu sai lệch, trùng lặp hoặc phân tán giữa nhiều hệ thống khác nhau — tình trạng vốn khiến các nền tảng số khó kết nối và chia sẻ thông tin.

Theo bà Trinh, nếu dữ liệu không được chuẩn hóa ngay từ đầu thì các hệ thống công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả. “Chuyển đổi số không phải chỉ là đưa quy trình lên môi trường số. Điều cốt lõi là dữ liệu phải chính xác, đồng bộ và có thể liên thông giữa các hệ thống”, bà nói.

Ba lĩnh vực được TP.HCM xác định cần làm sạch và chuẩn hóa trước gồm dữ liệu dân cư, dữ liệu đất đai và dữ liệu đăng ký kinh doanh.

Trong đó, dữ liệu dân cư được xem là nền tảng quan trọng nhất của chính quyền số.

Thành phố đang phối hợp với các cơ quan tư pháp để chuẩn hóa thông tin hộ tịch, đảm bảo dữ liệu về nhân thân như khai sinh, kết hôn, khai tử… được cập nhật chính xác và đồng bộ.

Theo bà Trinh, khi dữ liệu dân cư được chuẩn hóa, nhiều thủ tục hành chính sẽ không còn yêu cầu người dân nộp lại các giấy tờ đã tồn tại trong hệ thống.

“Khi các cơ sở dữ liệu được kết nối, cơ quan nhà nước có thể tự tra cứu thông tin thay vì yêu cầu người dân cung cấp lại nhiều lần. Điều này sẽ giúp giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ”, bà cho biết.

Bên cạnh đó, dữ liệu đất đai cũng là một trong những lĩnh vực được TP.HCM ưu tiên chuẩn hóa.

Trong nhiều năm qua, thông tin đất đai tồn tại ở nhiều hệ thống khác nhau — từ hồ sơ giấy đến các cơ sở dữ liệu riêng của từng cơ quan quản lý. Việc tích hợp và chuẩn hóa dữ liệu này được kỳ vọng sẽ giúp tăng tính minh bạch, giảm tranh chấp và hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác quy hoạch đô thị.

Theo lãnh đạo Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, khi dữ liệu đất đai được số hóa đầy đủ, người dân và doanh nghiệp có thể tra cứu thông tin nhanh chóng, giảm việc phải đi lại nhiều nơi để xác nhận hồ sơ.

Phá vỡ những “ốc đảo dữ liệu”

Một trong những thách thức lớn nhất của chuyển đổi số là tình trạng dữ liệu bị chia cắt giữa các cơ quan. Trong nhiều năm, mỗi đơn vị xây dựng một hệ thống quản lý riêng, dẫn đến việc các cơ sở dữ liệu không thể kết nối với nhau.

“Khi dữ liệu bị chia cắt, dù có rất nhiều thông tin nhưng lại không thể khai thác hiệu quả”, bà Trinh nhận định.

Để giải quyết vấn đề này, TP.HCM đang xây dựng Kho dữ liệu dùng chung của thành phố. Đây sẽ là nền tảng trung tâm cho phép các sở ngành chia sẻ, khai thác và kết nối dữ liệu với nhau.

Theo bà Trinh, khi các hệ thống dữ liệu được liên thông, nhiều thủ tục hành chính có thể được tự động hóa.

“Khi dữ liệu đã được xác thực và chia sẻ giữa các hệ thống, người dân có thể hoàn tất nhiều thủ tục trực tuyến mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan hành chính,” bà cho biết.

Hướng tới nền tảng đô thị thông minh

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, nhiều quốc gia đã coi dữ liệu là nguồn tài nguyên chiến lược, tương tự như đất đai hay tài nguyên thiên nhiên.

Các đô thị thông minh trên thế giới đang khai thác dữ liệu để quản lý giao thông, quy hoạch đô thị, dự báo nhu cầu dịch vụ công và tối ưu hóa nguồn lực xã hội.

TP.HCM cũng đang hướng đến mô hình tương tự khi xây dựng hạ tầng dữ liệu làm nền tảng cho đô thị thông minh.

Theo bà Trinh, khi dữ liệu được khai thác đúng cách, chính quyền có thể đưa ra các quyết định nhanh hơn và chính xác hơn — từ dự báo ùn tắc giao thông đến phân bổ nguồn lực y tế hay quy hoạch phát triển đô thị.

Dù triển vọng rất lớn, quá trình xây dựng hệ sinh thái dữ liệu cũng đối mặt nhiều thách thức.

Một trong những khó khăn lớn nhất là chất lượng dữ liệu ban đầu. Nhiều hệ thống dữ liệu được xây dựng từ nhiều năm trước với các chuẩn khác nhau, khiến việc tích hợp trở nên phức tạp.

Bên cạnh đó, vấn đề bảo mật và quyền riêng tư dữ liệu cũng là yếu tố cần được đặc biệt chú trọng.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phải đi kèm với cơ chế bảo mật chặt chẽ, phân quyền truy cập rõ ràng và quy định sử dụng dữ liệu minh bạch.

Chiến dịch làm sạch dữ liệu mà TP.HCM đang triển khai vì thế được xem là bước đi nền tảng của toàn bộ quá trình chuyển đổi số. “Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, thành phố có thể tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số”, bà Trinh nhấn mạnh.

Hồ Quang