Liên thông dữ liệu, ngăn xe kinh doanh vận tải chạy chui

Để ngăn chặn triệt để tình trạng này, cơ quan quản lý cần đẩy mạnh liên thông dữ liệu, khai thác hệ thống giám sát hành trình để theo dõi, kịp thời phát hiện phương tiện vi phạm.

Phù hiệu hết hiệu lực, xe vẫn chở khách

Mới đây, Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình nhận được phản ánh của các đơn vị vận tải về tình trạng một số phương tiện bị mất phù hiệu; một số xe khác vi phạm điều lệ, quy chế của hợp tác xã, đã thanh lý hợp đồng và chuyển về địa phương khác nhưng đơn vị quản lý không thể thu hồi phù hiệu để trả lại cơ quan chức năng.

Định danh điện tử phù hiệu phương tiện, liên thông dữ liệu là những giải pháp cần thiết để ngăn xe hết hiệu lực phù hiệu vẫn kinh doanh vận tải (Ảnh minh họa).

Để ngăn chặn việc tiếp tục sử dụng phù hiệu còn thời hạn trên giấy tờ để kinh doanh vận tải, ngày 13/10, Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình thông báo 90 phù hiệu đã cấp cho các phương tiện không còn giá trị sử dụng và không thuộc phạm vi quản lý của Sở kể từ ngày thông báo có hiệu lực.

Các đơn vị được yêu cầu không đưa những phương tiện này vào hoạt động kinh doanh vận tải. Nếu có nhu cầu tiếp tục khai thác, đơn vị phải thực hiện thủ tục cấp lại phù hiệu theo quy định.

Không chỉ vướng mắc trong việc thu hồi phù hiệu, thực tế còn ghi nhận tình trạng phương tiện bị tước phù hiệu nhưng vẫn tiếp tục chở khách thu tiền.

Ngày 6/10, thông qua giám sát hành trình, Cục CSGT phát hiện xe khách biển số 37H-134.xx đang trong thời gian bị tước phù hiệu nhưng vẫn lưu thông bằng phù hiệu khác không do cơ quan có thẩm quyền cấp. Phòng CSGT Công an tỉnh Ninh Bình sau đó dừng xe kiểm tra, xử phạt cả lái xe và chủ xe với tổng số tiền gần 30 triệu đồng.

Trước đó, tháng 3/2026, CSGT Công an tỉnh Gia Lai cũng phát hiện, xử lý xe khách biển số 49H-060.76 đã bị tước phù hiệu nhưng vẫn kinh doanh vận tải.

Một chuyên gia giao thông nhìn nhận, thực tế trên cho thấy, việc thu hồi hoặc tước phù hiệu trên hồ sơ chưa đủ để bảo đảm phương tiện chấm dứt hoạt động kinh doanh vận tải. Nếu quyết định xử lý không được cập nhật kịp thời, không gắn với hoạt động kiểm tra, giám sát phương tiện đang lưu thông, nguy cơ tái phạm vẫn hiện hữu.

Định danh điện tử, tăng khả năng kiểm soát

Theo lãnh đạo Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái, Cục Đường bộ VN, Nghị định 218/2026 về hoạt động vận tải đường bộ, có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 đã trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong quản lý phù hiệu, như tự in, dán hoặc gỡ bỏ phù hiệu trên phương tiện.

Tuy nhiên, tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Khi phù hiệu bị thu hồi, Sở Xây dựng địa phương có trách nhiệm gửi quyết định thu hồi đến đơn vị kinh doanh vận tải theo hình thức trực tuyến, đồng thời chuyển trạng thái phù hiệu sang "Hết hiệu lực".

Trong thời hạn 2 ngày kể từ ngày ban hành quyết định, Sở Xây dựng phải đăng tải quyết định thu hồi trên trang thông tin điện tử của Sở và cập nhật trạng thái phù hiệu bị thu hồi vào Cơ sở dữ liệu cấp phép hoạt động vận tải của Bộ Xây dựng.

Đáng chú ý, mỗi phù hiệu được gắn mã định danh điện tử QR, cho phép tra cứu thông tin và tình trạng hiệu lực. Vì vậy, dù doanh nghiệp không phải nộp lại phù hiệu bản giấy, việc cập nhật trạng thái trên hệ thống vẫn tạo cơ sở để cơ quan chức năng nhận diện phù hiệu đã hết hiệu lực, hạn chế tình trạng tiếp tục sử dụng giấy tờ không còn giá trị.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, việc định danh điện tử thống nhất đối với từng phù hiệu sẽ hỗ trợ lực lượng chức năng kiểm tra trực tuyến, hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ giả hoặc giấy tờ đã hết hiệu lực.

Tuy nhiên, hiệu quả của phương thức này phụ thuộc vào việc thông tin được cập nhật đầy đủ, kịp thời và có thể tra cứu thuận tiện.

Liên thông dữ liệu để phát hiện sớm vi phạm

Theo trung tá Lê Duy Hiển, Đội trưởng Đội Tuần tra kiểm soát số 1, Phòng CSGT Công an tỉnh Tuyên Quang, thông qua mã QR trên phù hiệu, lực lượng chức năng có thể tra cứu thông tin phương tiện, chủ sở hữu và thời hạn hiệu lực của phù hiệu, qua đó xác định phương tiện có đủ điều kiện hoạt động kinh doanh vận tải hay không.

Trường hợp xe bị tước phù hiệu hoặc sử dụng phù hiệu đã hết hiệu lực nhưng vẫn kinh doanh vận tải, người điều khiển có thể bị xử phạt về hành vi điều khiển xe không có phù hiệu theo quy định.

Để ngăn chặn triệt để tình trạng này, ông Nguyễn Công Hùng cho rằng, cơ quan quản lý cần tăng cường phối hợp với lực lượng CSGT, khai thác hệ thống giám sát hành trình để theo dõi, kịp thời phát hiện phương tiện tiếp tục hoạt động sau khi bị thu hồi phù hiệu.

Thực tế, phương tiện kinh doanh vận tải đã phải lắp thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát người lái và sử dụng biển số nền vàng. Nếu các nguồn dữ liệu này được khai thác hiệu quả, kết hợp với thông tin về phù hiệu bị thu hồi hoặc hết hiệu lực, cơ quan chức năng sẽ có thêm căn cứ phát hiện phương tiện vi phạm ngay trong quá trình lưu thông.

Một chuyên gia giao thông cũng đề xuất nghiên cứu chia sẻ cơ sở dữ liệu về phương tiện bị thu hồi phù hiệu, phù hiệu hết hiệu lực với lực lượng chức năng. Khi kết nối dữ liệu này với hệ thống giám sát hành trình và camera giám sát trên xe, cơ quan quản lý có thể chủ động nhận diện phương tiện cố tình tiếp tục kinh doanh vận tải trái phép, thay vì chỉ phát hiện qua các đợt kiểm tra trực tiếp.