Liên Xô từng huy động tiêm kích MiG-25 săn trinh sát cơ SR-71 như thế nào?

Sự xuất hiện của trinh sát cơ SR-71 Blackbird đặt ra một thách thức đặc biệt đối với hệ thống phòng không Liên Xô. Đây không phải mục tiêu bay chậm để các tiêm kích có thể dễ dàng tiếp cận.

SR-71 có thể hoạt động ở độ cao hơn 24 km và duy trì tốc độ trên Mach 3, buộc đối phương phải xây dựng cả một chuỗi phát hiện và đánh chặn thay vì chỉ dựa vào một loại máy bay.

Ở Liên Xô, hệ thống phòng không được tổ chức theo nhiều lớp, gồm mạng lưới radar cảnh giới, các trung tâm chỉ huy, máy bay đánh chặn và tên lửa đất đối không. Khi phát hiện mục tiêu, dữ liệu có thể được sử dụng để điều phối lực lượng đánh chặn tới khu vực cần thiết.

Một trong những đối thủ đáng chú ý nhất của SR-71 là tiêm kích đánh chặn MiG-25. Máy bay này được đưa vào biên chế năm 1970, có tốc độ tối đa khoảng Mach 2,83, radar mạnh và có thể mang tới 4 tên lửa không đối không.

Nhưng ngay cả một tiêm kích được thiết kế cho tốc độ rất cao như MiG-25 cũng phải đối mặt với một mục tiêu bay nhanh hơn và cao hơn đáng kể.

Đây chính là điểm khiến nhiệm vụ đánh chặn SR-71 trở nên khó khăn. Tiêm kích không chỉ cần phát hiện mục tiêu mà còn phải tiếp cận đúng vị trí để tên lửa có thể tạo ra điểm giao cắt.

Nếu máy bay đánh chặn xuất phát quá muộn, SR-71 có thể đã vượt qua khu vực cần bảo vệ trước khi đối phương đưa được tên lửa vào vị trí thuận lợi.

Liên Xô vì thế không chỉ dựa vào MiG-25. Sự phát triển tiếp theo của dòng tiêm kích đánh chặn này dẫn tới MiG-31, một thiết kế được tối ưu hơn cho nhiệm vụ đánh chặn mục tiêu tốc độ cao và hoạt động trong mạng lưới phòng không.

Bên cạnh máy bay đánh chặn, tên lửa phòng không mặt đất cũng là mối đe dọa đối với SR-71. Nhưng phát hiện được chiếc Blackbird trên radar không đồng nghĩa tên lửa chắc chắn đánh trúng mục tiêu. Tên lửa phải được phóng theo một giải pháp đánh chặn phù hợp với độ cao, tốc độ và hướng bay của SR-71.

Chính vì vậy, tốc độ trở thành vũ khí phòng thủ quan trọng của Blackbird. Khi phát hiện mối đe dọa, phi công có thể duy trì hoặc tăng tốc để nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm.

Không quân Mỹ cho biết không có chiếc SR-71 nào trong số 32 máy bay thực hiện nhiệm vụ tác chiến bị hỏa lực đối phương bắn hạ; tốc độ và độ cao của nó khiến tên lửa đối phương không thể tạo ra cú đánh trực tiếp.

Điều này không có nghĩa SR-71 không thể bị tên lửa uy hiếp. Thực tế, Blackbird từng bị tên lửa truy đuổi trong các nhiệm vụ.

Một trường hợp được Không quân Mỹ ghi nhận xảy ra, khi tên lửa SA-2 bay qua phía trước và bên dưới một chiếc SR-71 đang thực hiện nhiệm vụ.

Một tài liệu của CIA về hoạt động SR-71 tại Đông Bắc Á cũng ghi nhận một vụ phóng SA-2 vào năm 1981. Phi hành đoàn phát hiện hoạt động của hệ thống phòng không, nhận định tên lửa đã được phóng và điều chỉnh đường bay để tránh mối đe dọa; quả tên lửa phát nổ phía sau chiếc Blackbird.

Vì vậy, cuộc đối đầu giữa trinh sát cơ SR-71 và Liên Xô không đơn giản là câu chuyện "MiG-25 có nhanh bằng Blackbird hay không".

Đó là cuộc chạy đua giữa radar phát hiện mục tiêu, hệ thống chỉ huy, tiêm kích đánh chặn, tên lửa và thời gian phản ứng, với SR-71 cố gắng rời khỏi khu vực trước khi chuỗi đánh chặn hoàn tất.

Liên Xô có thể nhìn thấy trinh sát cơ SR-71 Blackbird. Có thể theo dõi nó. Có thể đưa tiêm kích lên đánh chặn và phóng tên lửa. Tuy nhiên để đạt hiệu quả cuối cùng thì không hề dễ dàng.