Liệu pháp miễn dịch phá vỡ 'bức tường thành' ung thư đầu cổ
Liệu pháp miễn dịch chu phẫu đang làm thay đổi căn bản điều trị ung thư đầu cổ, giúp tăng sống còn, giảm tái phát và bảo tồn chất lượng sống cho bệnh nhân.
Sau nhiều thập kỷ dậm chân tại chỗ với những phác đồ truyền thống đầy khắc nghiệt, y học hiện đại vừa ghi nhận một bước tiến mang tính chấn động: việc tích hợp liệu pháp miễn dịch vào điều trị ung thư đầu cổ không chỉ giúp kéo dài thời gian sống mà còn mở ra hy vọng bảo tồn trọn vẹn chất lượng sống cho người bệnh.
Bức tường thành cũ và những giới hạn đau đớn
Ung thư biểu mô tế bào gai vùng đầu cổ (HNSCC) từ lâu đã là nỗi ám ảnh toàn cầu. Với hơn 600.000 ca mắc mới mỗi năm, đây là loại ung thư phổ biến thứ sáu trên thế giới. Tại Việt Nam, những con số ấy không đơn thuần là thống kê khô khan, mà còn là câu chuyện của những cơ thể bị tàn phá: mất giọng nói, rối loạn nhai nuốt, biến dạng khuôn mặt sau các cuộc đại phẫu.
Liệu pháp miễn dịch chu phẫu đang làm thay đổi căn bản điều trị ung thư đầu cổ, giúp tăng sống còn, giảm tái phát và bảo tồn chất lượng sống cho bệnh nhân - Ảnh: minh họa
Tuy nhiên, tại Hội nghị Ung thư Nội khoa châu Âu (ESMO) vừa qua, các chuyên gia hàng đầu đã công bố những bằng chứng được ví như “thay đổi cuộc chơi”, đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong điều trị căn bệnh này.
Trong suốt nhiều năm, “kiềng ba chân” gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị – với nòng cốt là Cisplatin – được xem là tiêu chuẩn vàng. Dù giúp kiểm soát khối u, nhưng có tới 50% bệnh nhân ở giai đoạn tiến xa vẫn tái phát. Đáng lo ngại hơn, độc tính của hóa chất liều cao khiến cơ thể người bệnh suy kiệt, đối mặt với hàng loạt biến cố nghiêm trọng.
Câu hỏi đặt ra cho giới khoa học là: làm thế nào để vừa tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn, vừa giảm bớt gánh nặng độc tính cho bệnh nhân? Câu trả lời, hóa ra, lại nằm ở chính hệ miễn dịch của cơ thể con người.
KEYNOTE-689: “Cú hích” thay đổi chuẩn điều trị
Bước ngoặt lớn nhất đến từ nghiên cứu pha III KEYNOTE-689 – một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn đánh giá vai trò của liệu pháp miễn dịch Pembrolizumab trong điều trị chu phẫu (trước và sau phẫu thuật). Những kết quả được công bố đã thực sự gây chấn động giới y khoa.
Dữ liệu cho thấy, việc sử dụng Pembrolizumab trước khi phẫu thuật (tân bổ trợ) và tiếp tục sau mổ (bổ trợ) giúp giảm rõ rệt nguy cơ tái phát và tử vong. Cụ thể, thời gian sống còn không biến cố (EFS) trung bình ở nhóm điều trị miễn dịch đạt 51,8 tháng, vượt xa mức 30,4 tháng ở nhóm chỉ điều trị theo phác đồ truyền thống.
Đáng chú ý, nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ đáp ứng bệnh học quan trọng (mPR) tăng mạnh ở nhóm sử dụng liệu pháp miễn dịch. Điều này đồng nghĩa, ngay cả trước khi bác sĩ thực hiện nhát dao mổ đầu tiên, hệ miễn dịch đã được “đánh thức”, kích hoạt các tế bào T tấn công và làm suy yếu khối u một cách ngoạn mục.
Khi sống sót đi đôi với sống khỏe
Một trong những thành tựu mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất của việc tích hợp liệu pháp miễn dịch chính là khả năng “giảm nhẹ” các can thiệp điều trị xâm lấn. Dữ liệu cho thấy miễn dịch giúp làm giảm các yếu tố nguy cơ cao sau phẫu thuật, từ đó có thể hạn chế nhu cầu hóa xạ trị bổ trợ liều cao.
Với một bệnh nhân ung thư thanh quản, việc giảm liều xạ trị hoặc tránh được phẫu thuật cắt bỏ toàn phần không chỉ là vấn đề kỹ thuật y khoa, mà còn là cơ hội được giữ lại giọng nói, được thưởng thức hương vị món ăn và tự tin giao tiếp trong đời sống xã hội.
Đó chính là mục tiêu tối thượng của y học hiện đại: không chỉ kéo dài sự sống, mà còn bảo vệ phẩm giá và chất lượng sống của con người.
Không dừng lại ở đó, các nhà khoa học đang tiếp tục phát triển những “vũ khí” mới như kháng thể song hiệu hay vaccine điều trị ung thư, với tham vọng biến các “khối u lạnh” – vốn lẩn tránh hệ miễn dịch – thành “khối u nóng”, dễ bị nhận diện và tiêu diệt hơn.
Hiện nay, việc phối hợp Pembrolizumab trong điều trị chu phẫu đang nổi lên như một tiêu chuẩn mới cho ung thư đầu cổ giai đoạn tiến xa nhưng còn khả năng phẫu thuật. Với hồ sơ an toàn đã được kiểm chứng cùng hiệu quả vượt trội, liệu pháp này đang thắp lên hy vọng cho hàng triệu bệnh nhân trên toàn thế giới.
Cuộc chiến với ung thư đầu cổ vẫn còn dài, nhưng với sự xuất hiện của liệu pháp miễn dịch, nhân loại đã có thêm một vũ khí sắc bén để thay đổi định mệnh người bệnh. Cánh cửa sinh tồn đang mở rộng hơn bao giờ hết – và tiếng nói của những bệnh nhân ung thư đầu cổ sẽ còn được vang lên, mạnh mẽ hơn, lâu dài hơn.
