Liệu vàng có dần mất đi vai trò 'trú ẩn an toàn'?

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu liên tục biến động bởi lạm phát kéo dài, chính sách tiền tệ thắt chặt và những bất ổn địa chính trị, vai trò “trú ẩn an toàn” của vàng đang trở thành chủ đề được giới đầu tư quan tâm. Từ lâu, vàng được xem là kênh bảo toàn giá trị hiệu quả mỗi khi thị trường tài chính đối mặt với rủi ro. Tuy nhiên, liệu vị thế này có đang dần thay đổi trong bối cảnh mới?

Theo đánh giá của các chuyên gia phân tích thuộc Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), dù vàng vẫn giữ được những đặc tính cốt lõi như tính thanh khoản cao và khả năng chống lại rủi ro hệ thống, nhưng không thể phủ nhận rằng kim loại quý này cũng chịu tác động đáng kể từ các yếu tố ngắn hạn.

Thực tế cho thấy, trong lịch sử, vàng thường phục hồi sớm sau các giai đoạn căng thẳng của thị trường và duy trì mức độ ổn định tương đối. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giá vàng vẫn có thể biến động mạnh trước áp lực từ lãi suất, đồng USD hay tâm lý nhà đầu tư. Điều này đặt ra câu hỏi: vàng có còn là “hầm trú ẩn” vững chắc như trước, hay đang bước vào một giai đoạn tái định vị trong danh mục tài sản toàn cầu?

Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại Hội đồng Vàng thế giới (WGC) đã có những chia sẻ với báo chí về vấn đề nêu trên.

PV: Giá vàng vừa trải qua tuần giảm mạnh nhất trong vòng 6 năm, bất chấp một cuộc xung đột lớn tại Trung Đông. Theo ông, đâu là những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này?

Ông Shaokai Fan: Những kỳ vọng về lãi suất đang cho thấy mức độ chi phối đối với giá vàng lớn hơn so với dự kiến ban đầu. Quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trong tuần trước về việc duy trì lập trường chính sách “lãi suất cao trong thời gian dài” đã củng cố sức mạnh của đồng USD và đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng lên, qua đó tạo ra áp lực đáng kể lên giá vàng.

Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại Hội đồng Vàng thế giới (WGC)

Lạm phát do giá năng lượng tăng cao, xuất phát từ xung đột liên quan đến Iran, cũng góp phần vào diễn biến này. Yếu tố này làm giảm khả năng cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn và và tiếp tục duy trì lợi suất thực ở mức cao - vốn được xem là một trở ngại lớn đối với các tài sản không sinh lợi suất như vàng.

Trong bối cảnh hiện tại, căng thẳng địa chính trị kéo dài cùng với giá năng lượng gia tăng có xu hướng thúc đẩy dòng vốn chảy vào các tài sản định giá bằng đồng USD, từ đó phần nào làm suy yếu vai trò trú ẩn an toàn truyền thống của vàng.

PV: Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, liệu vai trò trú ẩn của vàng có đang nhường chỗ cho nhu cầu thanh khoản? Xu hướng này khác nhau như thế nào giữa các thị trường, và nhà đầu tư tổ chức so với nhà đầu tư cá nhân?

Ông Shaokai Fan: Mặc dù vàng trong lịch sử đã thể hiện mức độ ổn định cao và thường là một trong những nhóm tài sản phục hồi sớm sau các giai đoạn căng thẳng của thị trường, nhưng vàng không hoàn toàn tránh khỏi các biến động trong ngắn hạn. Trong các đợt điều chỉnh mạnh, nhà đầu tư có thể bán bớt vàng nhờ tính thanh khoản cao của tài sản này nhằm đáp ứng các yêu cầu ký quỹ hoặc gia tăng lượng tiền mặt nắm giữ, qua đó khiến giá vàng tạm thời suy yếu dù vẫn giữ vai trò trú ẩn an toàn.

Dù các yếu tố vĩ mô và kỹ thuật như lợi suất thực gia tăng, đồng USD mạnh lên và hoạt động tái cơ cấu danh mục đầu tư đang gây áp lực lên giá vàng, những yếu tố này nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời hơn là xuất phát từ các yếu tố nền tảng dài hạn. Vai trò trú ẩn an toàn cốt lõi của vàng vẫn được duy trì.

Trên phương diện đầu tư mang tính tổ chức, tính đến tháng 2 năm 2026, các quỹ ETF vàng đã ghi nhận dòng vốn vào ròng liên tiếp trong 9 tháng trên toàn cầu, với tổng tài sản quản lý (AUM) đạt mức kỷ lục 701 tỷ USD. Bắc Mỹ tiếp tục dẫn đầu, được thúc đẩy bởi nhu cầu trú ẩn an toàn, chi phí cơ hội giảm xuống khi đồng USD suy yếu vào đầu năm, cùng với những bất ổn kéo dài về thương mại và chính sách.

Châu Âu là khu vực duy nhất ghi nhận dòng vốn rút ròng trong tháng 2, chủ yếu do hoạt động rút vốn mạnh trong tuần đầu tiên liên quan đến đợt bán tháo kim loại quý vào cuối tháng 1, tập trung ở các quỹ niêm yết tại Anh. Tuy nhiên, chúng tôi không cho rằng đây là sự khởi đầu của một xu hướng rút vốn mang tính cấu trúc trong dài hạn, mà nhiều khả năng chỉ là biến động mang tính ngắn hạn.

Ở phương diện đầu tư cá nhân, nhu cầu tại châu Á vẫn duy trì ở mức ổn định và vững chắc. Tại Singapore, chúng tôi tiếp tục ghi nhận sự quan tâm mạnh mẽ từ nhà đầu tư, với nhu cầu đầu tư vàng trong năm 2025 đạt mức cao kỷ lục 9,6 tấn, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Các quỹ ETF vàng tại châu Á đã ghi nhận dòng vốn vào ròng trong 6 tháng liên tiếp, trong đó Nhật Bản dẫn đầu trong tháng 2 nhờ đồng Yên suy yếu, bất ổn chính trị và diễn biến tích cực của giá vàng tính theo nội tệ.

Nhìn chung, năm 2025 là một năm kỷ lục về nhu cầu vàng toàn cầu, lần đầu tiên vượt mốc 5.000 tấn, chủ yếu nhờ vào các quỹ ETF cũng như vàng thỏi và vàng xu trong thị trường bán lẻ. Trong tương lai, chúng tôi kỳ vọng nhu cầu đầu tư sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, được thúc đẩy bởi bối cảnh địa chính trị khó lường, triển vọng tăng trưởng thấp hơn và các chính sách tiền tệ mang tính hỗ trợ.

PV: Khi xung đột ở Iran đẩy giá năng lượng tăng cao và gây áp lực lên các đồng tiền châu Á, ông có thấy dấu hiệu nào cho thấy các nhà đầu tư châu Á đang mua vào khi vàng giảm giá không?

Ông Shaokai Fan: Hiện vẫn còn quá sớm để khẳng định chắc chắn rằng các nhà đầu tư châu Á có mua vàng khi giá giảm hay không, nhưng các đợt giảm gần đây của giá vàng đã tạo cơ hội mua vào. Ví dụ, đợt điều chỉnh giá vàng vào tháng 10/2025 có thể đã góp phần thúc đẩy mức mua vàng cao hơn từ các ngân hàng trung ương, như chúng tôi quan sát được trong quý 4/2025.

PV: Xung đột ở Iran đã tác động như thế nào đến triển vọng thị trường vàng của WGC? Các nhà đầu tư vào kim loại quý nên chú ý đến những xu hướng nào khác?

Ông Shaokai Fan: Giá vàng đã giảm nhẹ mặc dù bối cảnh địa chính trị ngày càng leo thang, điều này trái ngược với vai trò trú ẩn an toàn truyền thống của vàng.

Trong thời gian tới, nếu các hạn chế về nguồn cung dầu kéo dài và gây áp lực lạm phát, điều này có thể tạo ra áp lực giảm giá vàng. Ngược lại, nếu căng thẳng địa chính trị leo thang, liên quan tới nhiều quốc gia hơn hoặc bất ổn lan rộng hơn trong các liên minh toàn cầu, điều này có thể thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn và hỗ trợ giá vàng.

Ngoài các tác động trực tiếp từ xung đột, WGC lưu ý rằng diễn biến lãi suất Mỹ, sức mạnh của đồng USD và hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương vẫn là những yếu tố chính ảnh hưởng tới hiệu suất của vàng trong ngắn và trung hạn.

PV: Xin cảm ơn ông.

Trần Ngọc/VOV.VN