Linh hoạt, hiệu quả, phù hợp trong tuyên truyền pháp luật

Lấy thực chất và hiệu quả làm thước đo

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác PBGDPL trong Quân đội hiện nay, Thiếu tướng Nguyễn Việt Dũng, Cục trưởng Cục Pháp chế Bộ Quốc phòng cho rằng, đổi mới hình thức PBGDPL theo hướng thực chất, gắn với chuyển đổi số và xây dựng văn hóa chấp hành pháp luật trong Quân đội. Công tác PBGDPL cần được tổ chức thông qua các hình thức linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm tâm lý, trình độ, môi trường công tác của bộ đội.

Theo đó, PBGDPL không thể chỉ dừng lại ở việc "truyền đạt quy định", mà phải tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ và hành vi chấp hành pháp luật của cán bộ, chiến sĩ. Một trong những nhiệm vụ then chốt được đặt ra trong giai đoạn tới là đẩy mạnh phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số trong Bộ Quốc phòng, coi đây là nền tảng để đổi mới toàn diện công tác PBGDPL.

Cán bộ Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, Lai Châu đến chợ Sì Choang, xã Sì Lở Lầu hướng dẫn đồng bào sử dụng điện thoại thông minh. Ảnh: Đức Duẩn

Trong đó, trọng tâm là củng cố và hoàn thiện hệ thống "Pháp luật số" và thư viện pháp luật điện tử, bảo đảm mọi quân nhân đều có thể tra cứu, học tập và cập nhật pháp luật mọi lúc, mọi nơi, phù hợp với đặc thù cơ động, phân tán của môi trường quân sự. Song song với đó là việc triển khai Đề án chuyển đổi số PBGDPL giai đoạn 2025 - 2030, thực hiện theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nhằm đồng bộ hóa dữ liệu pháp lý trong toàn quân, tránh tình trạng manh mún, chồng chéo.

Việc hình thành hệ sinh thái "pháp luật số" không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn thay đổi căn bản cách tiếp cận pháp luật của bộ đội, từ bị động sang chủ động, từ "học theo kế hoạch" sang "tự học khi có nhu cầu".

Để PBGDPL thực sự đi vào chiều sâu, hình thức truyền tải phải phù hợp với tâm lý, thói quen tiếp nhận thông tin của bộ đội hiện nay, nhất là thế hệ quân nhân trẻ. Từ yêu cầu đó, xu hướng chung là tăng tính trực quan, tương tác và đa phương tiện trong giáo dục pháp luật.

Các cơ quan, đơn vị cần chú trọng sản xuất nội dung số như video chuyên đề, đồ họa thông tin (infographic), mô phỏng tình huống pháp lý… thay thế dần các tài liệu thuần chữ vốn khô khan, khó ghi nhớ. Đồng thời, việc tận dụng đa nền tảng truyền thông - từ hệ thống báo chí quân đội, cổng thông tin điện tử đến các nền tảng số nội bộ, sẽ giúp thông tin pháp luật lan tỏa nhanh hơn, đúng đối tượng hơn.

Điểm đáng chú ý là đổi mới không có nghĩa là phủ định truyền thống. Các mô hình đã chứng minh hiệu quả như thi tìm hiểu pháp luật, sân khấu hóa, tọa đàm pháp luật vẫn cần được duy trì, nhưng được "số hóa" và làm mới về cách tổ chức, qua đó tạo sức hút và sự tham gia thực chất của cán bộ, chiến sĩ.

Lựa chọn nội dung đúng và trúng

Đổi mới hình thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi nội dung PBGDPL được lựa chọn đúng và trúng. Thực tiễn cho thấy, nếu giáo dục pháp luật dàn trải, nặng lý thuyết, xa rời nhiệm vụ thì hiệu quả tiếp nhận sẽ rất hạn chế. Mục tiêu cuối cùng của đổi mới PBGDPL không nằm ở số lượng buổi học hay số tài liệu được ban hành, mà ở mức độ thay đổi nhận thức và hành vi của cán bộ, chiến sĩ.

Vì vậy, trước hết, nội dung PBGDPL cần tập trung vào những quy định cốt lõi, trực tiếp điều chỉnh hành vi của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, nhất là các quy định về huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, bảo đảm an toàn trong huấn luyện, công tác và sinh hoạt. Đây là những lĩnh vực gắn chặt với tính mạng, trang bị, vũ khí và uy tín của đơn vị, do đó mọi vi phạm, dù nhỏ, đều có thể để lại hệ lụy nghiêm trọng.

Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh tuyên truyền phổ biến Luật Biên phòng Việt Nam cho ngư dân. Ảnh: Đình Hùng

Cùng với đó, trong điều kiện không gian mạng ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống quân nhân, nội dung PBGDPL phải dành sự quan tâm đặc biệt cho các quy định về sử dụng mạng xã hội, bảo vệ bí mật nhà nước, bảo đảm an toàn thông tin, phòng, chống vi phạm pháp luật trong môi trường số. Việc làm rõ các hành vi bị nghiêm cấm, những ranh giới pháp lý dễ bị vượt qua trong quá trình sử dụng mạng xã hội, trao đổi thông tin, phát ngôn cá nhân… sẽ giúp cán bộ, chiến sĩ nhận diện sớm nguy cơ, chủ động phòng ngừa vi phạm, thay vì xử lý khi hậu quả đã xảy ra.

Một điểm đổi mới quan trọng trong nội dung PBGDPL là chuyển từ cách truyền đạt quy định thuần túy sang giáo dục thông qua tình huống thực tiễn. Việc lựa chọn, phân tích các vụ việc điển hình, tình huống pháp lý sát với đời sống đơn vị, kể cả những sai phạm đã từng xảy ra, sẽ tạo hiệu ứng trực quan mạnh mẽ, giúp cán bộ, chiến sĩ dễ hình dung, dễ nhớ và tự soi chiếu hành vi của bản thân. Thông qua đó, pháp luật không còn là những điều khoản khô cứng, mà trở thành chuẩn mực ứng xử cụ thể trong từng hoàn cảnh.

Bên cạnh việc tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm, nội dung PBGDPL cũng cần lồng ghép giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì, cán bộ quản lý các cấp. Khi pháp luật được thực hiện nghiêm từ trên xuống dưới, từ chỉ huy đến chiến sĩ, thì hiệu quả giáo dục mới thực sự lan tỏa và bền vững.

Có thể khẳng định, đổi mới nội dung PBGDPL theo hướng tinh gọn, thiết thực, gắn chặt với nhiệm vụ và môi trường công tác của bộ đội chính là chìa khóa để xây dựng văn hóa chấp hành pháp luật trong Quân đội. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm nâng cao chất lượng kỷ luật, kỷ cương, tạo nền tảng vững chắc cho việc hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Thanh Điểu