Linh thiêng đền Nguyệt Hồ

'Ai lên tới cao sơn Bạch Mã, hỏi thăm đền chúa Nguyệt nơi nao? Ghé hỏi thăm phố Kép đi vào, ngã tư Bố Hạ có con đường vào mỏ than, ngôi đền thờ chúa có miếu cậu, lầu cô, xung quanh đá mọc lô xô con đường vào'... Lời hát văn như một chỉ dẫn địa lý và cũng là để ca ngợi phong cảnh hữu tình di tích lịch sử đền Nguyệt Hồ, xã Bố Hạ (Bắc Ninh).

Nằm giữa núi non trùng điệp, từ lâu đền Nguyệt Hồ đã trở thành điểm đến văn hóa, tâm linh của nhiều du khách hành hương. Theo các nhà nghiên cứu, đây là di tích lịch sử văn hóa duy nhất trong cả nước thờ chúa Bói (chúa Nguyệt Hồ). Người xưa quan niệm, những thầy chiêm tinh, địa lý, thanh đồng khi trình đồng mở phủ đều lên đây dâng văn, xin lộc. Trong đó một trong những nét văn hóa không thể thiếu là hát văn và tín ngưỡng hầu đồng.

 Đền Nguyệt Hồ.

Đền Nguyệt Hồ.

Đền Nguyệt Hồ có lịch sử từ lâu đời theo lối kiến trúc truyền thống, nằm trong không gian chung của tín ngưỡng thờ Mẫu theo tuyến hành hương kết nối với các đền trong vùng như: Suối Mỡ - Bắc Lệ - Mỏ Ba - Đồng Đăng - Bà Chúa Kho.

Truyền thuyết kể rằng: Bà Nguyệt Nga là người vùng Yên Thế (cũ), từ nhỏ sống trong cảnh cơ hàn nhưng có lòng nhân hậu, lão tổ Quỷ Cốc Tử tiên sinh đã thương tình và truyền dạy cho bà pháp thuật chiêm tinh, tướng số và đặt tên hiệu là Nguyệt Hồ. Để ghi nhớ công lao và cuộc đời của chúa, người đời sau dâng văn rằng: “Sống âm thầm mồ côi cha mẹ/ Gặp được thầy Quỷ Cốc tiên sinh/ Một đời người đi làm phúc cứu dân/ Tiên sinh ban phép đặt tên Nguyệt Hồ”.

Sau khi học được phép, bà dành cả đời mình để làm phúc giúp dân lành. Chẳng bao lâu, danh thơm ấy đã lan truyền tới kinh đô, đức vua bèn mời bà về, mỗi lần ra trận chống giặc xâm lăng, vua đều cho người đến thỉnh cầu, nhờ bà xem lành dữ và hỏi chuyện quân cơ, mưu lược. Sau khi mất, chúa bà vẫn hiển linh giúp dân lành trừ diệt tai ương. Ngày lễ tại đền Nguyệt Hồ diễn ra vào 15/2 âm lịch, tại đây phần tế được tiến hành với những nghi lễ độc đáo là lễ hát dâng văn.

Những ai đến đây đều mê đắm những điệu hát văn trầm lắng, sâu sắc và bay bổng. Những câu chuyện huyền thoại của các nhân vật lịch sử trong mỗi giá hầu đồng lần lượt được “kể” nối tiếp nhau bằng màn diễn xướng nghệ thuật qua điệu bộ, cử chỉ của thanh đồng và lời ca của cung văn một cách đầy hưng phấn. Âm nhạc khi bổng, khi trầm đã khiến cho những ai chứng kiến buổi lễ đều thấy phấn chấn, vui tươi.

Lời văn hát mừng chúa bản đền không chỉ mang âm hưởng núi rừng, bản sắc văn hóa của địa phương mà còn kể câu chuyện về cuộc đời chúa Bói: “Rừng tùng bách bốn mùa rợp bóng/ Cánh sen hồng còn đọng hơi sương/ Hay đâu là sự phi thường/ Nguyệt Hồ chúa bói anh linh ai tày/ Ơn lão tổ theo thầy học đạo/ Mười năm tròn tu kiếp thiên gia/ Nói rồi binh lửa can qua/ Mẫu cho giáng thế trừ tà cứu dân”.

Hằng năm, đặc biệt vào mùa xuân, hàng nghìn lượt khách từ khắp các địa phương trong nước hành hương về đền Nguyệt Hồ để xin tài lộc, cầu bình an và tham quan, vãn cảnh quê hương.

Bài, ảnh: Tiến Đạt

Nguồn Bắc Ninh: https://baobacninhtv.vn/linh-thieng-den-nguyet-ho-postid443103.bbg