Livestream, tài khoản ảo và mã QR giả: Cuộc chiến mới với hàng giả trên môi trường số

Một số hình ảnh tham quan, đối chiếu các mẫu hàng thật - hàng giả và thảo luận tại Hội thảo.

Không còn chỉ xuất hiện tại chợ truyền thống hay các cửa hàng nhỏ lẻ, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số với những thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Tại hội thảo "Phòng, chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh chuyển đổi số" do Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa phối hợp với Công ty TNHH Sở hữu trí tuệ S&O tổ chức mới đây, các chuyên gia nhận định hành vi vi phạm đang có nhiều thay đổi cả về phương thức lẫn quy mô hoạt động.

Nếu trước đây hàng giả chủ yếu được tiêu thụ qua các kênh phân phối truyền thống thì nay nhiều đối tượng đã tận dụng mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử và các phiên livestream để tiếp cận người tiêu dùng. Việc sử dụng tài khoản trực tuyến, thay đổi thông tin người bán hoặc hoạt động trên nhiều nền tảng khiến công tác phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm trở nên phức tạp hơn.

Một thủ đoạn khác được các chuyên gia cảnh báo là lợi dụng công nghệ để tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng. Các đối tượng có thể làm giả bao bì, tem nhãn, dấu hiệu nhận diện hoặc các yếu tố liên quan đến truy xuất nguồn gốc nhằm khiến sản phẩm giả có hình thức tương tự hàng chính hãng. Điều này khiến việc phân biệt hàng thật, hàng giả ngày càng khó khăn nếu người tiêu dùng chỉ dựa vào cảm quan.

Thực tế cho thấy, khi hành vi vi phạm chuyển lên môi trường số, thiệt hại không chỉ dừng lại ở quyền lợi của người tiêu dùng mà còn tác động trực tiếp đến uy tín, thương hiệu và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được quảng bá và tiêu thụ với tốc độ nhanh trên không gian mạng.

Theo Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa, trong 7 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường trên địa bàn đã kiểm tra, xử lý 229 vụ vi phạm; xử phạt vi phạm hành chính gần 2,97 tỷ đồng; trị giá hàng hóa tịch thu hơn 312 triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả đối với hàng hóa vi phạm có tổng trị giá gần 7,9 tỷ đồng. Những con số này cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp và đòi hỏi các giải pháp quản lý phải liên tục được đổi mới.

Từ thực tiễn đó, các chuyên gia cho rằng công tác phòng, chống hàng giả trong bối cảnh chuyển đổi số không thể chỉ dựa vào lực lượng chức năng mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Việc tăng cường chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực nhận diện hàng giả, ứng dụng công nghệ trong quản lý và đẩy mạnh tuyên truyền cho người tiêu dùng được xem là những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả đấu tranh với các hành vi vi phạm.

Sự phát triển của kinh tế số đang mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực bảo vệ tài sản trí tuệ. Khi hàng giả ngày càng tinh vi và dịch chuyển lên không gian mạng, cuộc chiến chống hàng giả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm chung của doanh nghiệp, các nền tảng kinh doanh và người tiêu dùng nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ thể trên thị trường.

Những thách thức mới trong phòng, chống hàng giả trên môi trường số

Theo các ý kiến tại hội thảo, công tác phòng, chống hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang đối mặt với nhiều khó khăn:

Hoạt động mua bán hàng hóa chuyển mạnh sang thương mại điện tử và mạng xã hội.

Thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, lợi dụng công nghệ để che giấu hành vi.

Công tác xác minh, truy vết đối tượng vi phạm trên môi trường số gặp nhiều thách thức.

Cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ để nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm.