Livestream xấu độc: Báo động việc đang hình thành một 'nền kinh tế của sự phẫn nộ'

Các nền tảng mạng xã hội phải tuân thủ pháp luật Việt Nam

Thời gian qua, tình trạng livestream chứa thông tin xấu độc, bịa đặt, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác diễn biến phức tạp, nhiều nội dung công kích cá nhân, gây sốc vẫn thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác. Dù cơ quan chức năng đã liên tục triệu tập, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nhiều trường hợp vi phạm, tình trạng này vẫn tiếp tục tái diễn.

Lực lượng Công an làm việc với một người phụ nữ có hành vi thông tin sai sự thật trên mạng. Ảnh: A05

Đánh giá về tình trạng thông tin xấu độc, tin giả và các buổi livestream có nội dung xúc phạm, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm người khác, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, CEO Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền hình 4.0 (Tek4TV), cho rằng vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi của những phát ngôn thiếu chuẩn mực. Nhiều mâu thuẫn cá nhân bị đưa lên livestream để thu hút người xem, sau đó tiếp tục được cắt thành các đoạn ngắn và lan truyền mạnh nhờ thuật toán của nền tảng.

Vị chuyên gia cho rằng trách nhiệm không chỉ thuộc về người tạo ra và phát tán nội dung, mà còn thuộc về các nền tảng mạng xã hội. Khi một nền tảng chủ động đề xuất nội dung, bán quảng cáo và hưởng lợi từ lượng truy cập, nền tảng đó không thể hoàn toàn coi mình là một đường truyền trung lập. Quyền kiểm soát thuật toán càng lớn thì trách nhiệm càng cao.

Từ góc độ chuyên gia, ông Nguyễn Ngọc Tuấn cho rằng các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đã cung cấp dịch vụ, khai thác dữ liệu và tạo doanh thu từ người dùng Việt Nam thì phải tôn trọng pháp luật Việt Nam, đồng thời đầu tư tương xứng cho đội ngũ kiểm duyệt am hiểu tiếng Việt, văn hóa và bối cảnh trong nước.

Ngoài hành vi gây rối trật tự công cộng, Khánh Sky còn có dấu hiệu xúc phạm vợ Vua Quạt trên livestream.

Theo ông, quyền tự do biểu đạt cần được bảo vệ, nhưng không thể đồng nghĩa với quyền xúc phạm, vu khống hoặc cố tình gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm và quyền lợi hợp pháp của người khác.

Cũng theo chuyên gia này, các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, TikTok, YouTube cần có cơ chế phản ánh bằng tiếng Việt, xử lý nhanh các nội dung có dấu hiệu vu khống, xúc phạm, tiết lộ thông tin cá nhân hoặc kích động tấn công người khác. Cùng với đó, cần chủ động hạn chế đề xuất, tạm dừng kiếm tiền đối với các tài khoản vi phạm hoặc livestream có nguy cơ cao, thay vì chỉ hành động khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.

Ông Tuấn nhấn mạnh, giải pháp căn cơ là quản trị cơ chế tạo ra và lan truyền nội dung xấu độc. Các nền tảng phải đầu tư đội ngũ kiểm duyệt am hiểu tiếng Việt, xác thực tài khoản, nhận diện tái phạm, phối hợp với cơ quan chức năng và công khai kết quả xử lý. “Mục tiêu không phải là xóa bỏ tranh luận, mà là ngăn việc lợi dụng quyền phát biểu để vu khống, làm nhục và kiếm tiền trên tổn thất của người khác”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Lan truyền thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử lý hình sự

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Thị Sâm, Công ty Luật TNHH Ngọc Linh và Cộng sự, cho biết theo quy định hiện hành, hành vi livestream hoặc đăng tải thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức trên mạng xã hội có thể bị xử lý hành chính, dân sự hoặc hình sự, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả.

Về xử phạt hành chính, theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung năm 2022), cá nhân cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, vu khống hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác có thể bị phạt từ 5-10 triệu đồng; tổ chức vi phạm bị phạt từ 10-20 triệu đồng. Đồng thời, người vi phạm buộc phải gỡ bỏ thông tin sai sự thật.

Luật sư Nguyễn Thị Sâm lưu ý rằng, người chia sẻ (share), bình luận (comment) hoặc lan truyền thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử lý, tùy theo mức độ từ hành chính đến hình sự.

Về trách nhiệm dân sự, theo Bộ luật Dân sự 2015, người vi phạm có thể bị buộc xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại, bao gồm chi phí khắc phục hậu quả, thu nhập bị mất và khoản bù đắp tổn thất tinh thần.

Trong trường hợp nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tội làm nhục người khác có mức phạt tù đến 2 năm nếu sử dụng mạng xã hội để phạm tội; tội vu khống có thể bị phạt tù từ 1-3 năm. Tùy tính chất vụ việc, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo Điều 331 hoặc Điều 288 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù cao nhất đến 7 năm.

Đáng chú ý, luật sư Nguyễn Thị Sâm lưu ý rằng người chia sẻ (share), bình luận (comment) hoặc lan truyền thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử phạt hành chính, bồi thường dân sự hoặc thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu biết rõ nội dung là sai sự thật nhưng vẫn cố tình phát tán, gây thiệt hại cho người khác.