Lộ diện 'chiến binh tàng hình' mở rộng ưu thế trên không của Mỹ

Không chiến thế kỷ XXI không chỉ là cuộc so tài giữa những tiêm kích đắt giá, mà là bài toán tổ chức sức mạnh tổng thể. Trong cấu trúc ấy, XQ-58 Valkyrie được xem như mảnh ghép chiến lược giúp Mỹ tái định hình cách triển khai ưu thế trên không.

Theo Defense News, XQ-58 Valkyrie là máy bay chiến đấu không người lái (UAV) tàng hình do Kratos Defense & Security Solutions phát triển phối hợp với Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân Mỹ (AFRL), theo hợp đồng ký tháng 10/2017. Chỉ sau khoảng 2,5 năm, tháng 3/2019, mẫu UAV này đã thực hiện chuyến bay đầu tiên tại bãi thử Yuma (Arizona), mở đầu cho chuỗi thử nghiệm nhằm hoàn thiện một nền tảng tác chiến chi phí thấp nhưng có hiệu suất cao.

Sự xuất hiện của XQ-58 Valkyrie cho thấy Mỹ đang chuyển dịch sang mô hình không chiến kết nối, phân tán rủi ro và tối ưu chi phí. Ảnh: Wikipedia

Về thiết kế, XQ-58 mang cấu trúc khí động học hướng tới giảm tín hiệu radar với thân dạng hình thang, các cạnh bo cong, đuôi chữ V và cửa hút khí chữ S. Tổ hợp thiết kế này giúp hạn chế diện tích phản xạ radar, phù hợp cho nhiệm vụ xâm nhập hoặc hoạt động trong không phận có hệ thống phòng không dày đặc.

UAV có chiều dài khoảng 9,1 m, sải cánh 8,2 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 2.725 kg. Tốc độ hành trình vào khoảng 882 km/h, có thể đạt tối đa khoảng 1.048 km/h, trần bay khoảng 14.000 m và tầm hoạt động tối đa lên tới 5.600 km. Những thông số này cho thấy Valkyrie đạt hiệu năng đủ để hoạt động ở độ cao và khoảng cách chiến thuật đáng kể, đồng thời duy trì tính linh hoạt trong triển khai.

Không chỉ là UAV tàng hình, XQ-58 Valkyrie còn là mảnh ghép chiến lược giúp Mỹ duy trì ưu thế trên bầu trời cạnh tranh cường quốc. Ảnh: Wikipedia

Điểm cốt lõi của XQ-58 nằm ở vai trò “loyal wingman” - UAV đồng hành cùng máy bay có người lái như F-22 hoặc F-35. Thay vì thay thế phi công, Valkyrie được thiết kế để hỗ trợ bay trinh sát phía trước đội hình, thu thập và truyền dữ liệu mục tiêu, yểm trợ phòng thủ hoặc hấp thụ hỏa lực đối phương nhằm giảm rủi ro cho các tiêm kích đắt tiền. Ngoài khả năng mang vũ khí và thiết bị trong khoang trung tâm hoặc dưới cánh, UAV này còn có thể hoạt động trong mô hình “bầy đàn UAV”, tăng mật độ hiện diện trên không và mở rộng không gian tác chiến.

Một ưu điểm quan trọng khác là tính linh hoạt trong triển khai. XQ-58 có thể cất cánh từ đường băng thông thường hoặc được phóng từ module độc lập như container, tàu hỗ trợ hay xe kéo, cho phép bố trí nhanh ở nhiều môi trường khác nhau. Về chi phí, mỗi chiếc hiện có giá khoảng 5-6 triệu USD tùy phiên bản và mục tiêu của nhà sản xuất là có thể giảm xuống khoảng 2 triệu USD nếu sản xuất quy mô lớn.

XQ-58 Valkyrie được xem là chiến binh tàng hình mới giúp Mỹ mở rộng ưu thế trên không bằng mô hình tác chiến người máy và chi phí thấp. Ảnh: Wikipedia

XQ-58 Valkyrie thể hiện sự chuyển dịch trong tư duy không chiến hiện đại từ mô hình tập trung vào nền tảng đắt tiền đơn lẻ sang cấu trúc tác chiến kết nối, phối hợp người - máy và phân tán rủi ro. Với thiết kế tàng hình, tầm bay xa, khả năng mang tải trọng linh hoạt và chi phí tương đối thấp, Valkyrie được xem là một trong những mảnh ghép quan trọng trong kiến trúc không quân tương lai của Mỹ.

Bình Minh