Lộ diện phi hành đoàn Artemis III trong hành trình chinh phục mặt trăng

Hình ảnh Mặt Trăng và tàu vũ trụ Orion thực hiện sứ mệnh Artemis II, ngày 6/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kế hoạch, Artemis III có thể được phóng vào cuối năm 2027. Phi hành đoàn gồm ba phi hành gia NASA là Randy Bresnik, Frank Rubio và Andre Douglas, cùng phi hành gia Luca Parmitano thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA).

Khác với kế hoạch ban đầu, Artemis III sẽ không thực hiện nhiệm vụ đổ bộ Mặt Trăng mà tập trung thử nghiệm các công nghệ quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro cho sứ mệnh hạ cánh dự kiến diễn ra sớm nhất vào năm 2028.

Thử nghiệm các công nghệ then chốt

Mục tiêu chính của Artemis III là kiểm tra khả năng tàu vũ trụ Orion kết nối với các tàu đổ bộ Mặt Trăng trong môi trường không gian. Đây là một trong những thao tác bắt buộc đối với mọi nhiệm vụ đưa người xuống bề mặt Mặt Trăng.

Thay vì tiến hành thử nghiệm tại quỹ đạo Mặt Trăng, NASA lựa chọn thực hiện ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO), khu vực cũng là nơi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đang hoạt động.

Các phi hành gia sẽ phóng từ Florida (Mỹ) trên tàu Orion, loại tàu vừa hoàn thành chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng Artemis II hồi tháng 4. Sau khi vào quỹ đạo, Orion sẽ chờ các tàu đổ bộ được phóng riêng biệt tiếp cận để thực hiện các thao tác ghép nối.

NASA hiện đang cân nhắc sử dụng cả hai hệ thống tàu đổ bộ đang được phát triển là Blue Moon của Blue Origin và Starship của SpaceX. Nếu kế hoạch được triển khai đầy đủ, Orion sẽ lần lượt kết nối với cả hai phương tiện trong cùng một nhiệm vụ.

Theo NASA, tàu Orion sẽ ghép nối với Blue Moon trước và duy trì liên kết khoảng hai ngày. Trong thời gian này, các phi hành gia có thể lên tàu để đánh giá hệ thống hỗ trợ sự sống và nhiều thiết bị quan trọng khác.

Sau đó, Orion sẽ tách khỏi Blue Moon và kết nối với Starship trong khoảng một ngày. Tuy nhiên, các phi hành gia sẽ không bước vào tàu của SpaceX vì phương tiện này chưa được trang bị đầy đủ khoang sinh hoạt và hệ thống hỗ trợ sự sống.

Kết thúc nhiệm vụ kéo dài khoảng hai tuần, tàu Orion sẽ đưa phi hành đoàn trở về Trái Đất và hạ cánh xuống Thái Bình Dương.

NASA thay đổi lộ trình trở lại Mặt Trăng

Hồi đầu năm nay, NASA bất ngờ điều chỉnh chương trình Artemis khi quyết định biến Artemis III thành một chuyến bay thử nghiệm thay vì sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng như dự kiến trước đó.

Giám đốc NASA Jared Isaacman cho rằng việc chuyển trực tiếp từ chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng Artemis II sang một nhiệm vụ hạ cánh là bước nhảy công nghệ quá lớn. Theo ông, chương trình Apollo trước đây cũng phải trải qua nhiều giai đoạn thử nghiệm trước khi đưa con người lên Mặt Trăng thành công.

NASA kỳ vọng việc bổ sung thêm một sứ mệnh trung gian sẽ giúp xác minh độ an toàn của các hệ thống mới, đặc biệt là tàu đổ bộ và các quy trình kết nối trong không gian.

Tuy nhiên, tiến độ phát triển các phương tiện vẫn còn nhiều thách thức. Cả SpaceX và Blue Origin đều gặp không ít khó khăn trong quá trình thử nghiệm. Đáng chú ý, Blue Origin vừa chứng kiến một tên lửa New Glenn phát nổ trong cuộc thử nghiệm mặt đất hồi tháng trước.

Bốn phi hành gia cho sứ mệnh Artemis III

Theo CNN, chỉ huy sứ mệnh là Randy Bresnik, 58 tuổi, cựu sĩ quan Thủy quân lục chiến Mỹ và phi công thử nghiệm giàu kinh nghiệm. Ông từng bay bằng tàu con thoi của NASA và tàu Soyuz của Nga, đồng thời tham gia phát triển chương trình Artemis trong nhiều năm qua.

Andre Douglas, 40 tuổi, là thành viên trẻ nhất và cũng là người duy nhất chưa từng bay vào không gian. Dù vậy, ông từng là phi hành gia dự bị của Artemis II và đã trải qua phần lớn chương trình huấn luyện dành cho phi hành đoàn chính thức.

Frank Rubio, 50 tuổi, nổi tiếng với kỷ lục chuyến bay không gian dài nhất của một phi hành gia Mỹ. Năm 2022, ông lưu lại trên quỹ đạo hơn 370 ngày do sự cố kỹ thuật liên quan đến tàu Soyuz.

Trong khi đó, Luca Parmitano, 49 tuổi, là phi hành gia kỳ cựu của ESA. Ông từng hai lần bay vào không gian, thực hiện sáu chuyến đi bộ ngoài không gian và trở thành chỉ huy người Italy đầu tiên của Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Việc lựa chọn một phi hành đoàn toàn nam giới đã thu hút sự chú ý khi NASA hiện có nhiều nữ phi hành gia sở hữu kinh nghiệm tương đương. Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định việc tuyển chọn dựa trên yêu cầu chuyên môn, kinh nghiệm và mức độ phù hợp với mục tiêu kỹ thuật của nhiệm vụ.

Nếu thành công, Artemis III sẽ là bước chuẩn bị quan trọng nhất từ trước đến nay cho mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng, mở đường cho sứ mệnh hạ cánh đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ.