Lộ hình ảnh tên lửa Iran dội đạn chùm xuống căn cứ Mỹ, cường kích A-10 cụt cánh, 8 F-15 hư hại

Hình ảnh căn cứ Muwaffaq Salti sau khi trúng tên lửa Iran. Ảnh: Jennifer Jacobs.

Iran lần đầu tiên dùng đạn chùm, ít nhất 8 máy bay Mỹ dính đòn

Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Jordan là nơi đồn trú chiến lược của lực lượng không quân Mỹ trong khu vực, thường xuyên có sự xuất hiện của các dòng chiến đấu cơ như F-15E Strike Eagle hay cường kích A-10 Thunderbolt II.

Đây là đòn tập kích tên lửa đạn đạo quy mô lớn nhất của Iran thời gian gần đây. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Iran sử dụng các đầu đạn chùm: khoảnh khắc đầu đạn tách vỏ, rải nhiều đạn con thắp sáng bầu trời đêm đã được ghi trọn vẹn.

Hình ảnh đạn chùm rơi xuống căn cứ Muwaffaq Salti. (Ảnh trích video)

Theo đài CBS News, nhiều chiến đấu cơ Mỹ tại đây đã hứng chịu thiệt hại. Trong đợt tấn công ngày 9/9 nhắm vào lực lượng Mỹ tại đây, Iran đã phóng tổng cộng 20 quả tên lửa đạn đạo. Điểm bước ngoặt là sự xuất hiện lần đầu của loại tên lửa mang đầu đạn chùm — vũ khí có khả năng rải đạn con trên một diện rộng nhằm tối đa hóa sức tàn phá. Động thái này cho thấy Iran dường như đang muốn tăng mức độ thương vong và thiệt hại, qua đó ép Mỹ phải trả giá đắt hơn cả về sinh mạng lẫn sức ép chính trị.

Lực lượng Mỹ tại Jordan đã vội vã đánh trả bằng 30 quả tên lửa phòng không Patriot nhưng chỉ đánh chặn thành công 18 mục tiêu. Hai quan chức Mỹ cho biết vụ tập kích chỉ gây ra thiệt hại "nhẹ" cho thiết bị quân sự và không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng. Tuy nhiên, Jennifer Jacobs - phóng viên cao cấp chuyên trách Nhà Trắng của đài CBS - đã tiết lộ trên mạng xã hội X rằng các nguồn tin cho hay: một cường kích A-10 "Thunderbolt" (biệt danh "Warthog" (Lợn lòi) đã bị trúng đạn gãy lìa một bên cánh; khoảng 8 chiếc tiêm kích F-15 Strike Eagle khác cũng bị hư hại nhẹ nhưng đã được xử lý.

Phóng viên CBS Jennifer Jacobs đưa về thiệt hại của căn cứ Muwaffaq Salti trên mạng xã hội X. Ảnh: UDN.

Cơ chế hoạt động và uy lực của bom chùm

Đầu đạn chùm (cluster warhead) hay bom chùm là loại vũ khí phát tán nhiều quả đạn con (submunitions hay bomblets) trên diện rộng, được thiết kế để tiêu diệt nhiều mục tiêu cùng lúc như cụm khí tài, bộ binh hoặc đường băng.

Cơ chế hoạt động của đầu đạn chùm trải qua 4 giai đoạn chính:

Phóng và bay: Tên lửa hoặc bom mẹ mang theo vỏ chứa đạn chùm được phóng về phía mục tiêu bằng động cơ đẩy hoặc thả từ máy bay.

Kích nổ vỏ mẹ trên không: Khi đến một độ cao đã được thiết lập sẵn trên vùng mục tiêu, ngòi nổ thời gian hoặc ngòi nổ độ cao sẽ kích nổ nhẹ để tách vỏ bảo vệ bên ngoài.

Rải đạn con: Đạn mẹ bung ra, lực ly tâm hoặc sức ép lực lượng khí động học sẽ phân tán hàng chục đến hàng trăm đạn con ra xung quanh.

Tác động diện rộng: Các đạn con rơi tự do (hoặc có dù hãm) bao phủ một vùng diện tích bằng vài sân bóng đá. Khi va chạm mặt đất hoặc đạt độ cao cận đất, từng đạn con tự kích nổ để tạo sóng xung kích, mảnh văng sinh lực hoặc xuyên giáp.

Video ghi lại khoảnh khắc một tên lửa Iran rải đạn chùm xuống căn cứ Muwaffaq Salti. Nguồn: OSINTtechnical.

Năm 2008, Công ước về Bom đạn chùm (Convention on Cluster Munitions - CCM) được thông qua tại Dublin và chính thức có hiệu lực từ năm 2010, cấm hoàn toàn việc tích trữ, sản xuất, chuyển giao và sử dụng loại vũ khí này.

Nguyên nhân do: Có sức tàn phá không phân biệt: Đạn con bao phủ diện tích rộng lớn, không thể phân biệt giữa mục tiêu quân sự và dân thường trong khu vực rơi; tỷ lệ "xịt" cao: Khoảng 5% đến 30% đạn con không nổ ngay khi va chạm do lỗi kỹ thuật, địa hình mềm hoặc góc rơi. Chúng trở thành những quả mìn ngầm vô hình tồn tại nhiều năm sau chiến tranh; mối đe dọa lâu dài với trẻ em và nông dân: Các đạn con thường có kích thước nhỏ, màu sắc hoặc hình dáng gây tò mò, dễ khiến trẻ em nhầm tưởng là đồ chơi và nhặt lên dẫn đến thương vong nghiêm trọng; cản trở tái thiết sau xung đột: Các vùng đất bị nhiễm đạn chùm không thể sử dụng để canh tác nông nghiệp hay phát triển hạ tầng nếu chưa được rà phá tốn kém và mất nhiều thập kỷ.

Dù hơn 110 quốc gia đã tham gia Công ước CCM, nhưng một số cường quốc quân sự lớn như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Iran hay Ukraine vẫn chưa ký kết hiệp ước này.